gwara / Potrawy Cieszyńskie / Wyrzoski 
Wyrzoski to sóm małe, brónzowe kónszczki szpyrek, boczku, abo skrowki s miynsa, zamoczóne w stopiónym fecie. Sóm dycki chrupki, a twardawe. Wóniajóm wyndzónóm szpyrkóm, tak jako wónio smażóny fet a miynso. Wyrzoski to sóm ćmawe, jasne, brónzowe kónski a brónzowy stopióny fet. Skrowki ze szpyrki, miynsa, abo ze świyczki, sie kroło jak się robiło rostomajte jodła s miynsa. Na Cieszyńskij Ziymi na kónski szpyrek sie prawi wyrzoski. Ty masne kónski sie wciepuje do brótfani, dodowo sie sól, pieprz, kmin, majyrónek, wszecko sie to pospołu miyszo a topi na chwile, a potym dolywo sie łyżkym wody. Potym do tego sie dowo rospuczóny knobloch, cebulym, a dowo sie to do trómby. Wyrzoski mogóm być biołe, abo czorne. W tych czornych je wiyncyj obrzazanego miynsa a sóm taki, jakby było przipolóne, a wiyncyj chrupkajóm w gymbie. W kuchyni w Beskidach a na Cieszyńskij Ziymi szpyrki sie dowo do jodła, coby jego szmak był lepszy. Nejlepsze były wyrzoski s babucia – taki kónski, kiere gaździno smażiła, a potym wylywała pospołu s fetym do laworka. Drobiło sie do tego chlyb, abo sie go moczało, a potym palcami sie dowało to wszecko do gymby, aż sie kidało po brodzie. Szpyrki były tak dobre, że jak siadło przi laworze pore ludzi, to chned był prózny. Potym jednako móg boleć brzuch, a mógło być źle, jak sie tego pojadło za kupa. Kiejsi ludzie jodali inakszy: baji na śniodani żarnówke s mlykiym, abo s wyrzoskami. Nie było wyrzosków bes zabijaczki – a zabijaczki bes wyrzosków. Dycki na kóniec gaździno robiła gościne, na kierej były stryki s wyrzoskami. Górole na gościnie mieli pieczóne bachora, pieczónóm krew a aji stryki s wyrzoskami. Świyże szpyrki po zabijaczce peklowało sie do sóndka – kroło sie jich we flostry, ukłodało sie jich do gorka, abo do sudka, a suło sie solóm, dowało knobloch, dowało sie na to cosi ciynżkigo (deszczółke) a na to kamiyń. Tako szpyrka była dobro gor w zimie s reżnym chlebym.

U gazdów kole Skoczowa a Pruchnej sie zabijało aji piynć kormików za rok, tóż wyndzóne szpyrki wisiały we szpyrniku cały rok. Kormik był odchowany, kiej mioł szpyrki na osim palców. Szpyrki sie aji soliło – robiło sie tak gor w Istebnej. Do dzisia, po zabijaczce gazda biere szpyrki soli jich, a pote wieszo do szpyrnika, abo do szpajski. Taki szpyrki dłukszy wydzierżóm, a gaździno jak potrzebuje to se ukraje kónsek, a potym robi s tego kapustym ze zasmożkóm. Wiyncyj sie jednako szpyrki wyndziło we wyndzokach, a potym skwarziło na brótfani. Wyrzoski sie dowo do ciastek ze szpyrek. Dowo sie jich aji do becoka a do żebroczki. Nejwiyncyj sie jich jednako jodało ze strykami.
 
Copyright ©2007 by Tomasz Sochacki
Kreator Stron www