gwara / Potrawy Cieszyńskie / Herbata 2 

Cieszyński tej s zielin je jasnozielóny a przezroczysty, na jedyn liter teju trzeja było natargać gorść zielin. Tyn tej wónio suszónymi zielinami, a też mo taki szmak. Wónio gor melisóm, miyntóm, malinóm – ale zoleży to jaki zieliny dómy do teju. Tej to je zielina, kieróm przywióźli do Europy s Azyji. Uprawio sie tam tej chiński, asamski, a teje pomiyszane – gruziński a cejlóński. Teje sie uprawio aji poza Azyjóm, a targo sie ś ni pónczki a liści, kiere sie potym zalywo wrzawóm wodóm, a pije. Nejprzód jednako sie ty liści a pónczki suszy a czasym muszóm aji kapke sfermyntować. Teje sie robi aji s inkszych zielin – baji s rumianku.

Cieszyński tej s zielin 

Piyrsze ślady o teju w Polsce sów w liście króla Jana Kazimierza do swoji baby Ludwiki Maryji (siedymnosty wiek). Nejprzód wszyjscy pili tej jako zieline na rostomajte nimoce, a dziepro potym zaczło sie pić tej miyndzy przocielami. W drugij połowie osimnostego wieku teju było w Polsce uż kupa, bo handlowali my s Anglijóm, a óni byli naszymi kamratami. Tej jednako był przeogrómnie drogi, tóż piło sie go nejprzód yny na zómku króla, a bogatych panów. W dewatnostym wieku tej uż nie był taki drogi, tóż pili go uż aji biedniejsi, a ruscy wojocy mieli samowary, w kierych szło uwarzić kupa teju. Potym ty samowary zaczli kupować Polocy. Na kożdo beskidzcy Gorole pili tej s zielin, kiery sami robili. Gorole nie kupowali chińskigo, ruskigo, lebo indyjskigo teju w obchodzie, bo były drogi a aji mało kiej były. Drogi tej sie warziło yny, jak były jakisi świynta. Gorski tej sie piło jak kogo bolały strzewa, lebo bachor, abo mu było szpatnie. Zieliny rosły kole chałupy, lebo na miedzy. Tej s zielin przeogrómnie wónio. Piło sie go gor do jodła tłustego a ciynżkostrawnego – baji do stryków s wyrzoskami. Tej s zielin piło sie cały rok. Dowało sie do niego rostomajte zieliny, a zoleżało to od gaździnej. Ponikiere dowały bratki (sirotki, małe dziki kwiotuszki), na gorónczke, a na wypocyni. Tej s zielin był dobry na rostomajte nimoce – zoleżało to od tego, jaki zieliny sie do niego wsuło. Na kożdo piło sie kawe sbożowóm, ale aji tej. Tej sie cukrowało, lebo piło gorski. Gorski był dobry na boleść w bachorzu, a na strzewa. Nejlepszy na to był tej s bałaszónki (fermyncki zieli). Na kożdo gaździny warziły tej s podbiału, dziurawca, kwiotka lipowego, liści malin, ostrzyźlic, lebo s czornych rybiźli.

Suszóne zieliny na tej

Gazdowie, co mieli pasieki sioli kole chałupy zieliny na miód – ogórecznik, a rojownik. S tych zielin warzili przeogrómnie dobry tej. Jedyn s recepisów na tej s zielin je taki: narychtować dziurawiec, lipe, melise, macierzanke, sok s malin, cukier a wode. Po łyżce zielin wsuć do gorka, zaloć wrzawóm wodóm, a zaparzić. Dać do tego cukier a sok s malin.

 
Copyright ©2007 by Tomasz Sochacki
Kreator Stron www