gwara / Słownik gwary 

SŁOWNIK  NASZEJ  CIESZYŃSKIJ  RZECZY  PODLE ABECEDA...

WYSZUKIWANIE  SŁÓW: CTRL + F

A

A - 1. spójnik łączący. 2. spójnik przeciwstawny. 3. partykuła rozpoczynająca wypowiedź. 4. partykuła nawiązująca do poprzedniej wypowiedzi. 5. w wyrażeniach czegoś a czegoś – czegoś jest bardzo dużo.       6. w wypowiedzi o znanych faktach, wyrażenie zastępuje konkretne wydarzenie. 7. w liczebnikach 21-49, 23 – trzi a dwacet, 37 – siedym a trzicet itp.    
ABECEDA – abecadło
ABLEGER, ABLEGIER – 1. ucięta gałązka rośliny ozdobnej do zasadzenia. 2. korzeń (bulwa) rośliny do zasadzenia.
ABO – 1. albo, lub. 2. czy (tylko w zdaniu pytającym). 3. może.  
ACHTLICZEK – pieszcz. 1/8 litra – zwykle o alkoholu.
ACHTLIK – jw.
ADRESA, ATRESA – adres. 
ADWYNTNI – adwentowy.
ADWYNTÓWKA – w Kościele ewangelickim – pieśń adwentowa. 
ADYJÓNK – młody zarządca we dworze.
AGRYZ – agrest.
AJ WAJ – okrzyk bólu.
AJBISZ – prawoślaz lekarski. Zioło stosowane w kaszlu.
AJI – nawet.
AJI BAJ – na przykład.
AJNFACH – po prostu.  
AJNFACHOWY – 1. prosty, nieskomplikowany. 2. zły, byle jaki.
AJNSZPYNER, AJSZPYNER – wóz jednokonny.
AJNTRYT – bilet wstępu.
AJZYBANER, AJZYNBANER –pracownik kolei.
AKURATNY – dokładny.
ALAMUNIJOWY – aluminiowy.
ALASZ – likier kminkowy.
ALE – 1. okrzyk niedowierzania. 2. partykuła wzmacniająca: ale ja – partykuła wyrażająca zgodę, ale każ tam – wzmocnione przeczenie, ależ skąd. 
ALEJA – ścieżka przez las.
ALWOKAT – adwokat.
AŁA – okrzyk bólu.
AMOLET, AMOLETA – naleśnik.
AMPER – wiadro.
AMYN – 1. na zawsze. 2. na koniec nabożeństwa. 3. amyn tabaka – koniec, przepadło. 4. ode złego amyn – byle jaki.
ANCUG – garnitur.
ANCYJASZ – o chłopcu – niespokojny, niesforny.     
ANCYKRYST – zwykle o dziecku – niespokojny, hałaśliwy.
ANDREJKI – wróżby młodzieży w dzień Św. Andrzeja.
ANGLICKO CHOROBA – krzywica.
ANI – 1. w przeczeniu – nawet. 2. ani w te ani we wte – sytuacja bez wyjścia.
ANKROWAĆ – o belkach – spinać klamrami.
ANNIELSKI – lichy, kiepski.
ANNIOŁ – anioł.
AŃ-CWAJ – zaraz, szybko.
APORT – ubikacja.
APORTOWINA – odchody ludzkie używane, jako nawóz.
APRYL – 1. kwiecień. 2. posłać z aprylym – w prima aprilis wysłać po coś zmyślonego.
ARBAJTER – pociąg pracowniczy.
ARCH – arkusz.
ARYNDA – gospoda.
ARYNDATOR – dzierżawca.
ASEKURACYJ – 1. ubezpieczenie. 2. opłata za ubezpieczenie.
ASEKUROWAĆ – ubezpieczać.
ASPÓŃ – przynajmniej.
ASYNT – pobór do wojska.
ASYNTYRUNEK – jw.
ATRAMYNTOWY – o ołówku, kopiowy.
AUGUST – błazen, klown.
AUTKO – zwykle o zabawce – samochodzik.
AŻ – 1. spójnik – niech, żeby. 2. partykuła – aż.
AŻE- partykuła aż.  

B

BA PRAWIEĆ – omal nie zapomniałem ci powiedzieć.
BAA – ostrzeżenie dla dziecka, że dana rzecz jest brudna.
BABA – 1. kobieta. 2. żona. 3. kopa złożona z 12 snopków zboża.
BABCZANY LISTEK – liść babki.   
BABECZKA – 1. pieszcz. Żona. 2. kobieta, dziewczyna.
BABICULA – wiejska akuszerka.
BABINIEC – 1. miejsce, gdzie pracują lub przebywają same dziewczęta lub kobiety. 2. przedsionek kościoła, gdzie siedzą głównie kobiety.
BABIORZ – kobieciarz.
BABKA – 1. staruszka. 2. dziewczyna, lub młoda mężatka, którą się darzy względami. 3. słodkie ciasto. 4. kowadełko do klepania kosy.
BABNIK – przedsionek w kościele.
BABOK – straszak na dzieci.
BABOWNIK – kamionkowa forma do pieczenia ciast, babek.
BABÓWKA – okrągła forma do pieczenia ciasta, dawniej wyłącznie kamionkowa. 2. babka.
BABRACZKA – 1. ugniecione ziemniaki razem z kapustą. 2. brudna i nieefektowna praca.
BABRAĆ – 1. brudzić. 2. brzydko pisać.
BABRAĆ SIE – brudzić się. 2 zadawać się (wycofując się z nierównej walki). 3. guzdrać się. 4. o żmudnej pracy – trudzić się.
BABROK – 1. brudas. 2. człowiek robiący coś niezdarnie, partacz.
BABSKI – kobiecy.
PO BABSKU – w sposób właściwy kobiecie.
BABSKI COMBER – zabawa kobiet w zapusty.
BABSKI DRZIST – odpustowy przysmak – miód turecki.
BABSKI GNIYW – zioło lecznicze – wilżyna ciernista. Babski śmiergust – wtorek po Wielkanocy.
BABUCIEK – mały prosiaczek.
BABUĆ – świnia.
BACA – starszy pasterz owiec w górach.
BACHNICA – otyła kobieta.
BACHORA – 1. wnętrzności człowieka lub zwierzęcia. 2. kiszki wieprzowe nadziewane tartymi ziemniakami i skwarkami, upieczone w piekarniku.         
BACHORO – 1. jelito. 2. żołądek wieprzowy.
BACHÓRZ, BACHORZ – brzuch, zwłaszcza duży.
BACHROCZ – 1. grubas o wydatnym brzuchu. 2. bogacz. 3. pieszcz. o dziecku.
BACKA – rączka dziecka.
BACZA – 1. pasterz owiec w górach. 2. właściciel owcy (owiec), który w wyznaczonym dniu pomaga pasterzowi na sałaszu i zabiera do domu masło, ser i żętycę.
BACZOWAĆ – o właścicielu owcy (owiec) – w wyznaczonym dniu przynieść jedzenie dla pasterza na sałasz, pomagać mu w pracy, a następnie zabrać produkty mleczne.
BACZYĆ, BOCZYĆ – pamiętać.
BADAĆ SIE – orientować się, domyślać się.
BADŹGAĆ – deptać w grząskim błocie.
BAGANY – mocne buty robocze z wieprzowej skóry.
BAGAŃCZE – jw.
BAGIER – spychacz.
BAGIYNIORKA – łyżka do nabierania zupy.
BAGLA – o deskach – stos.
BAGNO – błoto.
BAGO – 1. tabaka do żucia. 2. osad tytoniu gromadzący się w fajce.
BAGÓN – rasa świni o krępej budowie ciała.
BAGÓNEK – zdr. bagón.
BAHRO – drewniany łuk – część obwodu koła wozu.
BAJ TEŻ TO – ach prawda, rzeczywiście.
BAJĆ – jw.
BAJI – na przykład.
BAJÓNET – bagnet.
BAJTEL – mały chłopiec.
BAJTLIK – 1. woreczek z pęcherza wieprzowego na tytoń. 2. mały chłopiec.
BAJZEL – nieporządek.
BAJZLOWAĆ – 1. prowadzić do nieporządku. 2. majsterkować.
BAKANY – do dziecka – brzydki.
BAL – piłka skórzana.
BALANDROWAĆ – bawić się wesoło.
BALÓN – piłka do gry.
BAŁAMÓNCIĆ – 1. wprowadzać w błąd. 2. bałamucić, kokietować. 3. bredzić w gorączce.
BAŁAMÓNT – 1. bałamut, wesołek. 2. człowiek nierozgarnięty.
BAŁUCHA – bałamut.
BAŁUSZANKA, BAŁUSZONKA – mięta.
BAŁUSZYĆ – gadać dużo, pleść głupstwa.
BAŁZY – bokobrody.
BAMBYLAĆ – 1. chwiać, kołysać. 2. uderzać, zawadzać o coś.
BAMBYLOK – kołyska z dużego płatu płótna, zawieszonego między gałęziami drzewa.
BANA – kolej.
BANC – 1. zakalcowaty chleb. 2. ciężka, gliniasta ziemia.
BANCWOŁ – człowiek tępy, bęcwał.
BANDA – duża grupa ludzi.
BANDLA – wstążka do włosów.
BANDLICZKA – wstążeczka.
BANDUR – przezwisko – nieznośne dziecko.
BANDURKI – światełka nocne na mokradłach.
BANHOF – dworzec kolejowy.
BANIA – 1. dynia. 2. gniazdo os, szerszeni. 3. kopuła. 4. większe naczynie na mleko. 5. mocne uderzenie (człowieka).
BANIOK – większe naczynie na mleko.
BANKROT – 1. bankructwo. 2. bankrut.
BANOWAĆ – żałować.
BANT – zawias.
BANTOWAĆ – hałasować.
BAŃKA – 1. naczynie na mleko. 2. ozdoba na choinkę z kolorowego szkła. na bańce – lekko pijany.
BAŃKORZ – robotnik, niosący w bańce kawę czy herbatę do pracy.
BARABA – łazik, włóczęga, awanturnik.
BARABOSZ – rozbójnik, zabijaka.
(NA) BARANA – o sposobie noszenia – siedząc okrakiem na ramionach.
BARANICA – męska czapka futrzana.
BARANINA, OPOWIADAĆ STARE BARANINY – mówić niepotrzebnie, pleść, gadać głupstwa.
BARBORA – 1. drewniany młot do rozłupywania drzewa. 2. ława do bicia opornych chłopów.
BARCHET – tkanina – barchan.
BARDO – część warsztatu tkackiego – dwie listewki połączone nićmi z oczkami, przez które przechodzą nitki osnowy.           
BARDZUCNO – bardzo mocno.
BARÓN – baran.
BARUŚ – młody baranek.
BARŁÓG – miejsce do spania pozostawione w nieładzie.
BARZINA – mokradło.
BARZOŁO – jw.
BARZO – bardzo.
BAS – kontrabas.
BASAKIR – zioło – kozłek lekarski.         
BA-SA-MA-LEJKI – okrzyk zniecierpliwienia, gniewu (może być również żart).
BA-SA-MA TEREM-TE-TE, BA-SA-MA TERUM-TE-TE – jw.
BA-SA REM-TE-TE, BA-SA-MA RUM-TE-TE – jw.  
BASAMSKI – niegrzeczny (ze zniecierpliwieniem) 
BASOWAĆ – przytakiwać przypochlebnie.
BASZTA – stos desek.
BATERKA – latarka elektryczna.
BATERYJA – jw.
BAWIĆ SIE – 1. przebywać, zwłaszcza długo. 2. robić coś zbyt długo.
BAWIDEŁKO – zabawka.
BAWIDŁO – jw.
BAWULKAĆ SIE – pieszcz. bawić się.
BAŻOKI – pnąca fasola.
BEAMTROWAĆ – 1. obsługiwać w urzędzie. 2. nadskakiwać.
BEBECHY – 1. wnętrzności. 2. rozrzucona pościel.     
BEBŁAĆ – 1. mówić niewyraźnie. 2. powtarzać jedno i to samo.
BEBOK – straszak na dzieci.
BECHEREK – 1. szklane naczynie ok. 2 l w kształcie wazonu, oplecione słomą. 2. naczynie plecione ze słomy w kształcie wazy ok. 20 l.
BECHNÓĆ – ciężko paść, runąć.
BECOK – wiązka (słomy lub siana).
BECOKI – odmiana dużej fasoli lub ziemniaków.
BECYRK – starostwo (urząd).
BEE – coś brzydkiego (do dziecka).
BEK – płacz.
BEKANY – brzydki (do dziecka).
BEKAĆ SIE – odbijać się.
BEKNÓĆ SIE – odbić się (po jedzeniu).
BELFER – nauczyciel szkoły średniej.
BELGIJCZOK – królik rasy belgijskiej.
BELÓNCAĆ SIE – chodzić bez celu.
BELÓNCKAĆ SIE – ociągać się.
BEŁKNÓĆ SIE – odbić się.
BERGLOWAĆ – ozdabiać brzeg materiału ząbkami.
BESKURCYJA, BESKURYJA – przezwisko, może mieć znaczenie pozytywne.
BESTYJA – przezwisko lub przekleństwo.
BESTYJSTWO – jw.
BESZPERACTWI – niewłaściwe postępowanie.
BETKA – grzyb gorszego gatunku.
BEZ SIEBIE – nieprzytomny.
BEZ UROKU – okrzyk podziwu.
BEZMALA, BEZMAŁA – podobno.
BEZTAK – prawdopodobnie.
BIBZA – mało wartościowa karta.
BICWÓŃ – człowiek leniwy.
BICYGIEL, BICYKIEL – rower.
BICZ – bat.
BIĆ SIE – o klaczy w okresie rui.
BIEDRÓNECZKA – pieszcz. biedronka.   
BIEDRÓNKA – 1. owad czerwony w czarne kropki.2. mała ciężarówka.
BIEDRZINIEC – zioło lecznicze.
BIEGAĆ SIE – o krowie w okresie rui.
BIEGUN – część żaren – górny, ruchomy kamień.
BIELIĆ – 1. malować wapnem na biało. 2. wybielać na słońcu. 3. o obejściach gospodarskich – podpalać.
BIELIDŁO – warsztat zajmujący się bieleniem utkanego płótna, które zlewało się gorącą wodą i suszyło na słońcu kilka razy w ciągu dnia.
BIELUĆKO, BIOLUĆKO – bardzo biało, zupełnie biało.
BIERCO – 1. część uprzęży – orczyk. 2. belka do powieszenia zabitej świni.
BIERKA, BIYRKA – 1. młoda owca. 2. gatunek owcy.        
BIERLA, BIYRLA – kula do chodzenia.
BIGLOWAĆ – prasować.
BIGOWANI – prasowanie.
BIGUS – bigos.
BIJOK – 1. część cepa, którą się bije po snopach w czasie młócenia. 2. człowiek skłonny do bójek.
BIKSA – worek na obrok dla konia.
BILDOWANY – uczony.
BIMBAĆ – chwiać się, kołysać się. bimbać se – lekceważyć.
BINA – podest z desek 1. do tańca. 2. przy wysokich wykopach.
BINDEL – węzeł
BINDLA – 1. krawat. 2. krawat zawiązany na stałe, zapinany z tyłu na szyi.
BINKOSZ – 1. gruby warkocz. 2. gruby kij do bicia.
BIOLUĆKI – bielusieńki.
BIOŁY – taniec weselny, w którym goście weselni tańczą kolejno z młodą panią. bioły wiyniec – składka pieniężna w dniu wesela dla panny młodej.
BIÓŁTKO – część jajka – białko.
BISAGA – leń.
BISAGOWAĆ – wymigiwać się od pracy.
BITKA – bijatyka.
BIYDA – 1. bieda. 2. ćma. 3. trudno. biyda reta – bardzo trudno. staro biyda – nic nowego.
BIYDACZ – ludzie biedni, bezrolni.
BIYDNIE – 1. ubogo. 2. marnie, licho.          
BIYDNY – 1. ubogi. 2. wątły, nieudany. 3. chory. 4. chorowity.
BIYRWIONO – gruba belka do budowy.
BLACHA – płyta kuchenna.
BLACHOCZ – duży garnek aluminiowy, lub emaliowany.
BLACZOCZEK – garnuszek metalowy.
BLAFNÓĆ – powiedzieć cos niedorzecznego, lub zdradzić się niepotrzebnie.
BLAJSZTYFT – ołówek.
BLAJWAS – ołówek ciesielski.
BLAKNÓĆ – 1. wspomnieć, napomknąć. 2. o pojedynczym szczeknięciu psa.
BLAMBOREK – wąski pojemnik na wodę do zwilżania osełki przy koszeniu.
BLAMBORY – zlewki.
BLAMBORZIĆ – 1. pić lub mieszać różne napoje. 2. nieładnie pić. 3. jeść dużo różnych rzeczy.
BLAKNÓĆ – o pojedynczym spóźnionym uderzeniu dzwonu.
BLEJCH – miejsce do bielenia płótna.
BLINDA – osłona na oczy konia.
BLINDOWAĆ – oślepiać.
BLOTEK – brzeszczot.
BLOTNIA – większa płyta.
BLYNŚĆ – zmyślać.
BLYNŚĆ SIE – 1. śnić się. 2. mieszać się.
(W) BLYSK A MIG – bardzo szybko.
BLYSKAĆ, BLYSKAĆ OCZAMI – strzelać oczami, spoglądać zalotnie.
BLYSKAWICA – błyskawica.
BLYSKNÓĆ – zerknąć.
BLYSKNÓĆ SIE – o błyskawicy.
BLYSZCZE – oczy.
BLYSZCZEĆ SIE – lśnić.
BŁANA – 1. błona. 2. nadmuchany i wysuszony pęcherz świni lub owcy, używany dawniej zamiast szyby. 3. przezwisko kobiety bardzo powolnej i leniwej.
BŁANKA – błonka.
BŁECHA – pchła.
BŁAZNOWAĆ – żartować.
BŁOZYN – żartowniś.
BŁOZNA ROBIĆ – z kogoś żartować, złośliwie wystawiać kogoś na pośmiewisko.
Z BŁOZNA – dla żartu.
BOBEK – kuleczka nawozu królika, owcy lub kozy.
BOBKOWE LIŚCI – liście laurowe.
BOCI – 1. odzież, także grubsza bielizna. 2. o człowieku zmizerowanym. 3. rzeczownik od czasownika boć sie.
BOCÓŃ – bocian.
BOCZNIORKA – boczna deska wozu gospodarskiego.
BOCZYĆ SIE – 1. patrzeć krzywo. 2. mieć żal do kogoś.
BODEJ – 1. wyraz powątpiewania – chyba nie. 2. wyraz zdumienia – niemożliwe.
BODLAWY – o zwierzęciu bodący.
BODOK, BODZIOK – nóź rzeźniczy do zabijania zwierząt.
BOGACTWI – bogactwo.
BOJAĆ – opowiadać, zmyślać.
BOJÓNCZKA – o człowieku strachliwym. 
BOJÓNCZKA  Z  KAPUŚNICE – przezwisko używane przez dzieci.
BOJTKA – piosenka (w odróżnieniu od pieśniczki – pieśni religijnej).       
BOLAWY – bolący.
BOLIOCZKO – jaskier ostry.
BOLOK – ropień.
BOREK – świder.
BORGOWAĆ – dawać na kredyt.
BOROCZEK – wyraz współczucia – biedactwo.
BOROCZKA – w odniesieniu do kobiety – biedactwo.
BOROCZYSKO – wyraz współczucia – biedactwo.
BOROK – 1. jw. 2. ubogi. 3. kaleka.
BOROWNIK – krzaki czarnej jagody.
BORÓNK – urządzenie wiertnicze.
BORÓWCZOK – sok z czarnych jagód.
BORÓWCZOR – człowiek zbierający czarne jagody.
BORÓWCZORKA – kobieta zbierająca czarne jagody.
BORTA – obszycie spódnicy, lamówka.
BOSKE, BOSKYM – boso.
BOSU – jw.
BOŚKAĆ – całować.
BOTY – gorsza, podniszczona odzież na co dzień.
BOŻATKO – wyraz współczucia, biedactwo.
BOŻY – w wyrażeniach: 
BOŻE DRZEWKO – bylica
BOŻO  MYNKA – kapliczka przydrożna.
CAŁY  BOŻY  DZIYŃ – cały dzień.
NA  TYM  BOŻYM  ŚWIECIE – na świecie.
OD  BOŻEGO  RANA – od samego rana.
BÓG – w pozdrowieniach życzeniach:
BOŻE  CI  (WÓM)  TAM  DEJ  SZCZYJŚCI! – pozdrowienie przy pożegnaniu, na które odpowiada się: 
DEJ  BOŻE!
BOŻE  OPAR! – niech Bóg broni
BOŻE  PÓMÓŻ – pozdrowienie przy pracy, zwłaszcza w polu, na które odpowiada się: BOŻE  USŁYSZ!, lub DEJ  PANIE  BOŻE!
BOŻE  ZAPŁAĆ! – podziękowanie, na które odpowiada się: ZDRAWI! 
CHRÓŃ  PANIE  BOŻE – niech Bóg broni.
DEJ  BOŻE  DOBRY  DZIYŃ – 1. pozdrowienie wypowiadane rano w domu, lub na drodze zwłaszcza wśród ewangelików. 2. pozdrowienie – życzenie wypowiadane maleńkiemu, nowo narodzonemu dziecku przez najbliższych domowników. 
NIE  TO  BOŻE – nie tylko (ktoś ma daleko większe możliwości). 
RACZ  BÓG (BOŻE, PÓMBÓK) ŻEGNAĆ! – życzenie, gdy zastaje się kogoś przy jedzeniu, na które odpowiada się: PÓJ (CIE) KU MNIE (NÓM)!.  
ZA  BOGA – za nic w świecie.
Z  BOGYM! – pożegnanie, na które odpowiada się: Z  BOGYM, lub Z  PANYM  BOGYM.  
BÓMBKA – o wódce 1/8 l.
BÓMBOLEK – zielona kuleczka – owoc ziemniaka.
BÓMBÓN – cukierek.
BÓNC – chleb z zakalcem.
BÓNCKA – uderzenie pięścią po plecach.
BÓNCKAĆ – bić pięścią.
BÓNCKAĆ SIE – chodzić bez celu.      
BÓNCKAŁA – leń.
BÓNCLOK – kamionkowy garnek na mleko.
BÓNCWOŁ – bęcwał.
BÓNCZEĆ – 1. mruczeć, mówić niewyraźnie. 2. uparcie prosić o coś.
BÓNCZEK – o wódce 1/8 l.   
BÓNCZYĆ SIĘ - obijać się.     
BÓNDA – grubszy męski płaszcz jesienny.   
BÓNGALIJA – niezdara.         
BÓNK – 1.owad 2.mazgaj 3.więzienie.
BÓNKNOĆ – wspomnieć napomknąć.
BÓNTA – naczynie kuchenne. 
BÓNTRAM – belka w konstrukcji więźby dachu łącząca dwie płotwie.
BÓŃDZWOLA – 1.człowiek nierozgarnięty 2.człowiek na wszystko obojętny.
BÓRG – kredyt.
BÓT – but.
BÓTEK – 1.sznurowany trzewik damski 2. buciki dziecięce.
BÓTOWAĆ – karcić.
BRAĆ – o emocjach, odczuciach – ogarniać.
BRAĆ NA – 1.zbierać się, zanosić się  2.starać się zwrócić czyjąś uwagę na siebie
BRAĆ ZA SWE – adoptować
BRAĆ SIE – 1.zbierać się 2. wynosić się
BRAMEK – o maści konia kasztan
BRANNY – o maści konia gniady
BRANT – zakażenie
BRATANIEC – 1. syn brata ojca 2.kuzyn
KRATÓWKA – żona brata
BRAUNEK – o maści konia
BREWERYJA – 1. zamieszanie awantura 2. kłopot
BRNIEĆ – 1.naprzykrzac sie żądać 2. mruczeć
BRNIOK – człowiek naprzykrzający się
BROCZ – chętnie biorący
BROCZKA – kobieta wyrywająca len lub odbierająca pokosy zboża
BROKI – śrut myśliwski
BROWEK – wieprzek przeznaczony do tuczenia
BROWNIK – pistolet automatyczny
BRÓMBLA – drut w ryju wieprza
BRÓMBLOWAĆ – 1.prosić natarczywie o coś 2.zrzędzić 3. łajać krzyczeć na kogoś
BRÓNA – narzędzie  do spulchniania ziemi
BRONIĆ – zabraniać
BRÓNIOK – kolec żelazny u brony
BRÓNY , BRONNY – o maści konia czarny
BRUCH – przepuklina
BRUCLIK, BRUCLEK – część stroju góralskiego
BRUSEK – kamienny walec obracany ręcznie do ostrzenia noży i siekier
BRUSIE – ostrzyć
BRUTFANIOK - ciasto z pszennej mąki pieczone na brytfannie
BRUTFÓŃ, BRUTFAŃ, BRUTFANIA – brytfanna
BRYDŹGA – 1.grząskie błoto 2. coś rzadkiego
BRYFTASZKA – portfel
BRYJA – 1. gęsta zupa owocowa 2. potrawa wigilijna 3. papkowata masa 4.rzadkie błoto 5.kłopot
BRYKO – ściągaczka do egzaminu
BRYLE – okulary
BRYZA – hamulec u wozu gospodarskiego
BRYN – denaturat
BRYNELKI – damskie buciki z płócienni cholewkami
BRZEZIATY – 1. o krowie –maści czerwonej z jasnym pasem wzdłuż grzbietu 2. o zbożu –  niezupełnie dojrzały
BRZYDACTWO – o jakiejkolwiek rzeczy ze zniecierpliwieniem
BRZIDOK – przezwisko
BRZIM, BRZYM – modrzew
BRZINCZEĆ – nieodmienne - o nagłym rzuceniu czegoś
BRZINKAĆ – wydawać pojedyncze metaliczne  odgłosy
BRZINKNÓĆ – rzucić czymś ze złością
BRZYTEW – brzytwa
BRZOSTEK – żeberka cielęce lub mostek
BRZOSTOK – koń o żółtych i twardych nie ścierających się zębach
BRZUCHATKA – piła do drewna o łukowato wygiętym ostrzu
BRZUCHOCZ – bogacz
BRZUSZEK – 1.brzuch  2. opuszka palca
BRZYMIYŃ – ciężar niesiony w płachcie na plecach
BRZYNCZEĆ – 1. brzęczeć 2. prosić długo naprzykrzać się
BRZYNCZKA – napój lichej jakości np. kawa, herbata
BRZYNKNÓĆ – 1.zabrzęczeć 2. zadzwonić
BUBA – dziecięca wesz
BUBEK – karta małej wartości np. walet ,ósemka
BUBOK – dziecięce straszydło
BUC – 1. zakalcowaty chleb 2. człowiek  tępy ograniczony
BUCH – bęc
BUCHAĆ – głośno stukać
BUCHAĆ – bóść się-
BUCHETKA – podłużna słodka bułka
BUCHLOWAĆ – dobijać się do drzwi
BUCHNÓĆ – 1.uderzyć 2. ukraść
BUCHNÓĆ SIE – wymienić się
BUCHTA – pszenne słodkie ciasto  pieczone w domu
BUCIORY – 1.  zdarte buty 2. drewniane naczynie kuchenne
BUCKAĆ – bóść
BUCNÓĆ – uderzyć rogami
BUCZEĆ – 1. o odgłosie wydawanym przez krowe 2. płakać 3. o odgłosie syreny
BUCZEK – 1.młody buk 2. pręt zwykle leszczynowy używany do bicia dzieci, rózga
BUCZNIK – młody lasek bukowy, zarośla
BUDA – 1.duda dla psa 2. stragan odpustowy 3. kryty wóz cygański  4. mały budynek z desek na pastwisku
SARNIO BUDA – zadaszony karmnik dla zwierzyny leśnej
BUDEL – barak robotniczy
BUDZARKA – kawałek płótna do robienia sera
BUK, BUKA  POSTAWIĆ – fiknąć koziołka
BUKI  STAWIAĆ – fikać koziołki
BUKSZA – żelazna cześć w środku koła, przez którą przechodzi oś
BUKWIA – owoc buka
BUKWICA – owoc buka.
BULA – 1. narośl 2. wypukłość
BULAĆ – 1. burzyć 2. opuszczać dniówki w miejscu pracy
BULATY – niezgrabny, niezaradny
BULCZEĆ – 1. pleść głupstwa mówić nie do rzeczy 2. mówić niewyraźnie
BULCZÓNKA – wodnista zupa  mało okraszona
BULIĆ – płacić większą sumę
BULIK – niezgraba, niezdara
BULIKOWAĆ – kłamać
BULKA – mała narośl wypukłość 1. na ciele 2. na drzewie
BULKAĆ – bulgotać zwłaszcza w czasie fermentacji
BULKNÓĆ- o pojedynczym odgłosie  bulgotania
BULKNYĆ  SE-łyknąć głębszy haust z butelki
BUŁA – 1. człowiek nierozgarnięty 2. opuchlizna po uderzeniu lub ukąszeniu owada
BUNC – ser twaróg z owczego mleka
BURDAK – młynek ręczny do czyszczenia zboża
BURDAKOWAĆ – czyścić wymłócone zboże z plew
BURDAKOWANI – czyszczenie wymłóconego zboża
BURZYĆ, BURZIĆ – mocno stukać w drzwi lub okno
BUSZLOWAĆ – wypłaszać ryby spod brzegów w czasie łowienia
BUZERANT –homoseksualista
BYCZE OKO – kaczeniec
BYCZOK – wagon do przewożenia bydła
BYCZYĆ SIĘ – leniuchować
BYĆ – być w wyrażeniach:
Liczba pojedyncza, czas teraźniejszy:
JO  ŻECH  JE, JE ŻECH – ja jestem
TY  ŻEŚ JE, JE ŻEŚ – ty jesteś
ÓN, ÓNA, ÓNO  JE – on, ona, ono jest
Liczba mnoga czas teraźniejszy:
MY  SÓM – my jesteśmy
WYŚCIE  SÓM, WY  ŻEŚCIE  SÓM– wy jesteście
ÓNI, ÓNE  SÓM – oni, one są
Liczba pojedyncza czas przeszły:
JO  (ŻECH) BYŁ, BYŁECH, BYŁ  ŻECH – byłem, JO  BYŁA, BYŁACH, BYŁA  ŻECH – byłam
TYŚ  BYŁ, BYŁŻEŚ - byłeś
ÓN  BYŁ – on był
ÓNA  BYŁA – ona była 
ÓNO  BYŁO – ono było
Liczba mnoga, czas przeszły:
MY  BYLI, BYLI  MY – my byliśmy, byliśmy
WYŚCIE  BYLI, WY ŻEŚCIE  BYLI - byliście
ÓNI  BYLI – oni byli
ÓNE  BYŁY – one były
Liczba pojedyncza, czas przyszły:
JO  BYDYM – będę
TY  BYDZIESZ – będziesz
ÓN, ÓNA, ÓNO  BYDZIE – on, ona, ono będzie
Liczba mnoga, czas przyszły:
MY  BYDYMY - będziemy
WY  BYDZIECIE – będziecie
ÓNI, ÓNE  BYDÓM – oni, one będą
BYĆ CAŁY PRECZ – być wzburzonym
BYĆ ROD – być zadowolonym cieszyć się
BYĆ  WDÓMA – być w domu
BYK -1. samiec krowy hodowlany dla rozpłodu 2. błąd w zadaniu klasowym lub domowym 3. klamra spinająca pnie ściętych drzew przy zwózce po pochyłym stoku 4. połupane na części i spięte łańcuchem drzewo na opał
BYKOWAĆ – ostrożnie kierować wozem wiozącym dłużycę tak, aby tylne koła nie zeszły z drogi
BYLE GDO – ktokolwiek obojętnie kto
BYLE KANY – gdziekolwiek
BYLE KIEDY – kiedykolwiek
BYLE KIERY – ktokolwiek obojętnie kto
BYMBYN – 1. bęben 2. mały chłopiec 3. o ruinie majątkowej
BYNC – 1. zakalcowaty chleb 2.cieżka gliniasta  gleba
BYNCKAĆ – pykać fajkę
BYNCKATY – zakalcowaty
BYNCOK – 1.kasza jęczmienna 2.niewyrośnięte ciasto
BYNCZ –  niesforny chłopak
BYNKART – 1. nieślubne dziecko 2.o nieposłusznym dziecku
BYROCK – dorodne jagnię rzadziej prosię
BYRDZIA – okrzyk przy odpędzaniu owcy
BYRUŚ – młody baranek
BYT – mieszkanie
BYWAĆ – mieszkać
BYWOWAĆ – 1. przebywać poza domem 2. bywać
BZÓWKI – owoce czarnego bzu
BZUCZEĆ- 1. o owadach – brzęczeć 2. płakać
BŹDŹIEĆ – wypuszczać gazy
BŹDZIEĆ (SIE) – o ogniu słabo sie palić
BŹDZINA – 1.gaz z ludzkiej odbytnicy 2. człowiek nazbyt szczupły i słaby 3.drobnostka błaha sprawa 4. ekspresywne nic
BŹDZIOCH – 1. przetarty rozłażący się materiał 2. niska rzadka trawa górska
BŹDZIUCH – drobno porąbane gałązki do palenia chrust

C

CABALATY – niezaradny.
CABANIA – sukienka.
CABOK –  o człowieku lub o koniu- niezgrabnie, ciężko chodzącym.
CACANY – bardzo piękny.
CACKAĆ SIE – 1.  zbyt długo  i dokładnie coś robić 2. odnosić sie kogoś z przesadną delikatnością.
CAJG – materiał lniany.
CAJGIER – wahadło zegara.
CAJGNIST – świadectwo.
CAJGOCZE – spodnie z materiału lnianego.
CAJTÓNG – gazeta.
CALISTY – w całości.
CALIZNA – nie spulchniony bronami kawałek zaoranego pola.
CANGI – obcęgi.
CANKI – specjalna uzda dla konia trudnego do prowadzenia.
CAP – 1. kozioł 2. przezwisko.
CAPAR, CAPART -  rupiecie ,złom.
CAPINA – smród kozła w czasie rui.
CACKAĆ – lekko uderzać.
CAPNÓĆ, CAPNYĆ – przyłapać.
CEBRZYK – poprzeczny kij do niesienia wielkiego naczynia drewnianego  z uszami do noszenia wody.
CEBULOWA MOCZKA – sos cebulowy.
CECHA – 1. dług 2. numer na drzewie w lesie przeznaczony do wyrębu.
CECHOWAĆ – oznaczać drzewo do wyrębu.
CEDZIĆ – o ciągłym drobnym deszczu – padać.
CEDZITKO – małe sitko.
CEDZKA – okrągła  deska z dziurkami i z uchwytem do cedzenia ziemniaków.
CEDZOK – sitko.
CEDZÓNKA – woda odcedzona po ugotowaniu ziemniaków.
CEGLICZKA – dusza od żelazka do prasowania.
CEKLICZKA – tabletka.
CELCIOK –  płaszcz brezentowy.
CELER – uczeń  o najlepszych ocenach.
CELER -  seler.
CELINA – szaro – żółta licha gleba, glina.
CELINDER – szkło do lampy naftowej.
CELT – 1. płótno brezentowe 2. namiot.
CENT – drobny pieniądz.
CEP – narzędzie do ręcznego młócenia.
CERA – córka.
CERECZKA – córeczka.
CERKA – pieszczotliwie córka.
CERZICZKA – córeczka.
CESTA – droga.
BRAĆ SIE DO CESTY – zbierać sie do odejścia.
CESTECZKA – dróżka.
CESTOCZ – dróżnik.
CESTORZ – dróżnik.
CETLA – tabletka.
CETLICZKA – tabletka.
CHABINKA – cienka świeża gałązka.
CHABOWIEC  -  patyk do bicia.
CHACHAR – łobuz, łajdak.
CHACHARNIA  - złe towarzystwo, środowisko.
CHACHARZIĆ – źle sie prowadzić, rozbijać.
CHACHNÓĆ – przeciąć.
CHACY – na dwór, na dworze.
CHAJA – 1. deszcz lub śnieg z porywami 2.awantura.
CHAJDA – stara nędzna chata.
CHALEBNY – bolący.
CHALKAĆ – głaskać.
CHAŁUPA, CHAŁPA – drewniany domek mieszkalny.
CHODZIĆ  PO  CHAŁUPACH – chodzić od domu do domu.
CHAŁUPNIK – właściciel domu z kawałkiem pola.
CHAMAĆ – ciężko pracować.
CHAPAĆ – rozumieć.
CHAPARDZIOKI – małe dzieci.
CHARBOŁY –stare buty.
CHARCZEĆ – chrapać.
CHARCZEK – człowiek chorowity, niezdolny do pracy.
CHARLOK – o kaszlącym schorowanym człowieku.
CHARMYŃZI – chrust.
CHARWA -  chrypka.
CHARWYNCZEĆ – chrypieć.
CHASA – służba gospodarcza.
CHASZCZKA – wystający korzeń.
CHAŚNIK – parobek , służący.
CHATA – dom letniskowy w lesie lub pod lasem.
CHATERNIEĆ -  stawać się coraz wątlejszym.
CHATERNY – chorowity.
CHCIOCZ – osoba pragnąca czegoś.
CHEBZI –  1. drobne gałązki kawałki drzewa 2. rzeczy gorszego gatunku.
CHECHŁAĆ – ciąć coś tępym narzędziem.
CHECHTAĆ SIE -  śmiać się.
CHICHRAĆ SIE – śmiać się.
CHLACHONIĆ  - ustawicznie  się śmiać.
CHLADAĆ – szukać.
CHLAPACZKA – mokry śnieg na drogach.
CHLAPAĆ – pić bez umiaru.
CHLAPKAĆ – chlapać, pyrskać.
CHLAPNÓĆ – 1.  lekko uderzyć 2. o małej ilości płynu lub opadu śniegu 3.powiedzieć niepotrzebnie 4. wypić.
CHLASNÓĆ – 1. upaść 2. uderzyć kogoś lub coś.
CHLAST – o alkoholu – picie.
CHLASTA – gęsto przyprawiony napój dla bydła.
CHLASTACZKA – błoto, deszcz ze śniegiem.
CHLASTAĆ – pić ponad miarę.
CHLASZCZEĆ– o deszczu ze śniegiem – padać.
CHLAŚNIÓNY – umysłowo chory.
CHLEBICZEK – pieszczotliwie o chlebie.
CHLEBICZKI – kwiaty ślazu.
CHLEDAĆ – szukać.
CHLUST – małe chude prosię.
CHLYB -  1. chleb 2.praca.
LEKI , LAHKI CHLYB – łatwa praca.
PROCNY CHLYB – ciężka żmudna praca.
CHLYW – 1. obora 2. nieporządek.
CHLYWEK – pomieszczenie dla świń.
CHLYWIORZ – 1. służący od trzody i bydła 2. brudas.
CHŁAPCZACKO – mały chłopiec.
CHŁAPCZORA – dziewczyna która lubi zadawać sie z chłopakami.
CHŁAPCZYSKO – chłopiec.
CHŁAPIEC – chłopiec.
CHŁOP – 1. mężczyzna 2. mąż.
CHŁOPECZEK – 1 .mężczyzna niskiego wzrostu 2. pieszczotliwie  mąż.
CHŁOPEK -  z życzliwością o mężczyźnie.
CHŁOPIORA – kobieta lubiąca mężczyzn.
CHŁOST – ogon.
CHŁOSTEK – ogonek.
CHŁOSTKOWE – wynagrodzenie od rzeźnika za przyprowadzenie lub przywiezienie cielaka na ubój.
CHŁOSTOL –  1. drobna rybka 2. dziecko 3. kijanka żaby.
CHŁOSTOLKA – rodzaj gruszki rodzącej małe owoce.
CHŁUP – włos.
CHŁUPATY  - z niechlujną fryzurą też zarośnięty.
CHMORA – chmura
CHMULIĆ SIE – 1. o nadciągającym  deszczu 2. o twarzy człowieka któremu zbiera się na płacz
CHOCHLA – głęboka okrągła łyżka do nabierania płynów
CHOCHOŁEK – bukiecik ze sztucznych kwiatów przypinany do ubioru
CHOĆ – chociaż.
CHOĆ GDO – ktokolwiek.
CHOĆ KANY -   gdziekolwiek.
CHOC KIEDY – kiedykolwiek.
CHODNICZEK – wąska ścieżka.
CHODNIK – ścieżka.
PO CHODNIKU –  po drodze.
ZA CHODNIK – o napiwku.
CHODY  -  znajomości.
CHODZIĆ 1.chodzić 2. częstotliwie chadzać 3. uczęszczać 4. o pannie i kawalerze – spotykać się 5. o urządzeniach technicznych – działać 6. o ubiorze.
CHODZIĆ ZA CZYMŚ – starać się, ubiegać się.
CHODZIĆ NIE SAMA – być w ciąży.
CHODZIĆ PO PYTANIU – chodzić  po żebraniu.
CHODZOWAĆ,CHODZYWAĆ – chodzić do kogoś przez dłuży czas.
CHOJI, CHOJE – obcięte gałązki drzew iglastych.
CHOJKA KLASZTORNO – tuja.
CHORACZKA – ciemna gorsza mąka.
CHORKAC – kaszleć i pluć plwociną.
CHORKI – plwociny.
CHORPAĆ SIE – brnąć z wysiłkiem pod górkę lub w śniegu.
CHORY – 1.  o mące i chlebie – czarny razowy 2. gorszego gatunku.
CHORZIZNA –  1. towar w gorszym gatunku 2. mąka żytnia.
CHOWAĆ – kryć, ukrywać 2.grzebać zmarłego 3. hodować utrzymywać.
CHOWANI – 1.pożywienie 2. hodowla.
CHOWANIEC – przybrany syn.
CHOWAŃCA – adoptować.
CHOWANKA, CHOWANICA – przybrana córka.
CHÓDZA – sposób chodzenia.
CHRAMP – człowiek zarozumiały sobek.
CHRAMPY – stare buty.
CHRAPIEĆ – mieć chrypkę.
CHRAPKA – chęć.
CHRAPLAWY – o głosie – chrapliwy.
CHRAPÓŃ – sknera.
CHRAŚCI, CHROŚCI – krzaki zarośla.
CHRECHOĆ – zamarzła wierzchem ziemia.
CHRECHTAĆ – o głosie.
CHROBACZ – robactwo.
CHROBOCZEK – 1 .  mały robaczek 2. pieszczotliwie małe dziecko.
CHROBOCZY – robaczywy.
CHROBOK – owad np. karaluch  ZALOĆ CHROBOKA – upić się mając kłopoty.
CHROST- zarośla.
CHROSTA – skórna wysypka.
CHRÓMAĆ – kuleć utykać na nogę.
CHRÓMAJDA – człowiek utykający na nogę.
CHRÓMKA – kulawka , choroba- zapalenie kończyn u cieląt i owiec.
CHRÓMY – kulawy.
CHUDERLOCZEK – chude zmizerowane dziecko.
CHUDOBA – 1 .  skromne ubogie gospodarstwo 2. biedota.
CHUDOBNY – biedny niezamożny.
CHUDOCZKA, CHODACZKA – jałowa zupa.
CHUDY -  szczupły.
CHUDO JEWA – woda okraszona słoniną jako zupa.
CHUDO PYCHA – człowiek ubogi a pyszny.
CHUDZINA – 1.  lekki o malej wadze 2. biedny zubożały.
CHUDZIOK , CHUDZIOCZEK – biedactwo, biedaczek.
CHUGLACZKA – zupa z chleba i wody.
CHUMIDŁO – cudaczne ubrana dziewczyna.
CHUMONT – chomąto.
CHUŚCIONKA – onuca.
CHUTE – prędko.
CHUTECZKI,  HUTECZKI – bardzo prędko.
CHUTNIUTKO, HUTNIUTKO – prędziutko.
CHWALBA – pochwała.
CHWANCKAĆ SIE – wlec się ,iść powoli.
CHWANT – łobuz.
CHWANTY – postrzępione resztki materiału, ubioru.
CHWOLEK – chwalca.
CHWOLIDUPA – samochwała.
CHWOLIJÓN – samochwała.
CHWOST, CHŁOST – ogon.
CHWOSTKOWE, CHŁOSTKOWE – wynagrodzenie otrzymane od rzeźnika za przyprowadzenie cielaka  na ubój.
CHYBA – wada.
CHYBAĆ – rzucać.
CHYBIAĆ – brakować.
CHYBIĆ – zabraknąć.
CHYBNY – wadliwy , z usterką.
CHYBOCZEK – duża kieszeń przywiązana w pasie w czasie  sadzenia  ziemniaków.
CHYCIĆ – 1. chwycić 2.  złapać.
CHYCIĆ SIE – 1.  związać sie z kimś 2.zabrać się do jakieś pracy 3 zapalić 4.oddziałać.
CHYŁKAĆ – szlochać
CHYNÓĆ -  rzucić
CHYRCZEĆ -  1. chorować 2. chrapać
CHYRCZEK – człowiek schorowany
CHYRLAWY – chorowity
CHYRLOK – człowiek o słabej budowie
CHYRPATY 1. nierówny 2. chropowaty
CHYSKAĆ – stukać
CHYT – wzięcie, powadzenie
CHYTAĆ – łapać, chwytać
CHYTAĆ SIE  - 1. chwytać się 2. zabierać 3. zaczyna się palić 4. ogarniać
CHYTKI – podstęp
CHYTNÓĆ – zabrać sie do czegoś
CHYTROK – 1. spryciarz 2. kombinator
CHYŹNY – chętny
CIACHNÓĆ – uciąć ,przeciąć
CIACIANKA – pięknisia
CHACIANY – pieszczotliwie bardzo ładny kochany, grzeczny.
CIACIU – ładny może też oznaczać głaskanie.
CIAĆKAĆ SIE –  1. cackać się pieścić 2. robić coś z przesadną starannością.
CIAP – o siadaniu.
CIAPAĆ – strząsać np. patykiem owoce z drzewa.
CIAPCIUSZKI – przysmaki.
CIAPKAĆ – 1. mlaskać 2. poklepywać 3. chlapać nogami w wodzie.
CIAPNYĆ – 1. usiąść 2. lekko uderzyć.
CIAPRACZKA – rozmokły śnieg połączony z błotem.
CIAPUSZYĆ – jeść nieładnie.
CIASNOCHA – damska koszula góralska.
CICHY, CICHYM DUCHYM -  cichaczem.
CICIULKA – pieszczotliwie krowa.
CICZKA – wołanie na cielę.
CIĆKA – 1. cielę 2. młoda krowa 3. niezdara.
CIELACKO –  małe cielę.
CIELICZKA- cielę płci żeńskiej.
CIELIĆ SIE –  1. rodzić cielę 2.ociągać sie z pracą.
CIELOCZEK –  1. cielę 2. człowiek powolny i płaczliwy.
CIELOK – 1. cielę 2. człowiek powolny i płaczliwy. 
CIELYNTNIK – macica krowy.
CIEPAĆ – 1. rzucać 2. wyrzucać.
CIEPAĆ SIE – złościć się denerwować się.
CIEPLICE – cieple kraje.
CIEPLUĆKO –cieplutko.
CIEPLUĆKI –cieplutki.
CIEPŁO, NA CIEPŁO – zaraz , natychmiast.
CIERLICA – przyrząd do międlenia lnu
CIEŚLICA – siekierka
CIEŚLICZKA – mała siekierka
CIHI -  wołanie na konia aby skręcił w lewo
CIK, ANI CIK – ani słówka nie wolno o czymś nawet wspomnieć
CIKNÓĆ – bąknąć, napomknąć
CIMPER – CAMPER , NA CYMPER – CHAMPER – zniszczyć coś do cna bez reszty
CINKNYĆ – 1.  tknąć , trącić sie kieliszkami przy piciu 2. krótko  coś powiedzieć przypomnieć
CIOĆKAĆ – maczać
CIOPAĆ – jeść brzydko i chciwie
CIOPLAĆ SIE – taplać sie w wodzie
CIORNYĆ – uderzyć
CIOSAĆ – obrabiać drzewo toporem
CIOSK – 1. drewniany przyrząd do wygarniania obornika
CIOSKA – siekierka do obciosywania  i gładzenia drzewa
CIOTKA  - 1. ciocia 2. kobieta zamężna zwłaszcza starsza od mówiącego
CIÓMPA – nieodpowiednio niechlujnie ubrana kobieta
CIÓNG – idź stąd , zmiataj , wynoś się
CIÓNGNÓĆ – 1. ciągnąć 2. o prądzie powietrza
CIÓNGNÓĆ SIE – dłużyć się
CIÓNTAĆ SIE – chodzić bez celu
CIÓNŻYĆ SIE – nie mieć na nic ochoty być leniwym
CIÓŃĆ, CINAĆ – zaboleć naraz, ukłuć
CIP, CIP – 1. przywołanie kur 2. określenie na drobne pieniądze
CIPKA – 1. kura , kurczę 2. określenie człowieka  o zabarwieniu ujemnym
CISNÓĆ – usunąć się wynieść się
CIŚĆ – pchać
CIUBARYK – przezwisko
CIUĆKA – człowiek nieśmiały ślamazarny
CIUĆKAĆ SIE – 1.  pieścić się cackać się2. robić coś z przesadną dokładnością – 1.  człowiek nierozgarnięty 2. brudas
CIUĆMOK – 1. człowiek nierozgarnięty. 2. brudas. 
CIUK, CIUKNÓĆ – bąknąć , napomknąć
CIUKAĆ – gwizdać melodię
CIUL – 1.  członek męski 2. wulgarne przezwisko mężczyzny
CIULAĆ – oddawać mocz
CIULKA, CIULOK, CIULOCZEK – dziecięcy członek męski
CIUPAĆ – 1 . rąbać gałązki 2. rozdrabniać drzewo na podpałkę
CIURCZEĆ – płynąć bez przerwy słabym strumieniem
CIURCZEK – osoba przymilająca się
CIUREK – źrebak
CIURKAĆ – 1. o głosie ptaków 2. przymilać sie do kogoś
CIURLIKAĆ – o jednostajnym śpiewie ptaka
CIURZYĆ SIE-  wstydzić się  krępować
(PO) CIYMKU – w ciemnościach
CIYŃCZEĆ  - ślęczeć przesiadywać
CIYŃGI – 1. skórzane lub gumowe pasy do ciągnięcia umieszczone po bokach konia 2. kara wymierzona pasem lub kijem
CIYŃGIEM – ciągle
CIYRKI – przyrząd  do międlenia lnu
CIYRNI – rośliny o pędach z kolcami przede wszystkim jeżyny
CIYRNIÓWKA , CIERNIÓWKA – jeżyna
CIYPRPEK – wróbel
CIYRPIÓNCZKA – człowiek cierpiący
CMER – maślanka
(DO) CNA – całkowicie , do końca
CNIĆ SIE – nudzić się
CO – 1 . że 2. ile
COBY – aby, żeby
COKIEL – cokół
COLSZTOK – składana miara stolarska
COP – gruby warkocz
COPA – placek ziemniaczany
COREK – zagrodzenie wewnątrz obory lub piwnicy
COSI, COSIK, COSIKEJ – coś
COSI MAŁO NIEWIELA – coś niecoś
CÓNKA – kobieta niedbała.
CUDOCZKA – dziwaczka kobieta zachowująca sie troche nienormalnie
CUDOK – człowiek unikający ludzi trochę nienormalny
CUFAĆ – cofać
CUG – 1 . przeciąg 2. ciąg powietrza 3. pociąg
CUKIERKANT – kryształki cukru osadzone na sznurkach  sprzedawane na odpustach
CUKLE – pantofle z drewnianą podeszwą drewniaki
CUKROWAĆ – 1.  słodzić 2. mówić o  kimś w superlatywach
CUKRÓWKA – synogarlica
CUMEL – smoczek
CUMLAĆ – używać smoczka
CUPAĆ – uderzyć czymś o jakiś przedmiot
CUPKAĆ – 1. tupać 2. o odgłosie spadaniu
CUPNÓĆ – 1. uderzyć , tupnąć 2. siedząc na drzewie  zerwać owoc i rzucić na ziemie 3. o odgłosie przy spadaniu
CUPOCZEK – człowiek nieśmiały małomówny
CUPOK – niedołęga
CWEK – 1. drewniany ćwiek szewski 2. kawałek cegły przy stawianiu pieca kaflowego
CWEKNÓĆ – 1. uciąć kleszczami 2. pstryknąć
CWIKER – 1.  okulary ze sprężynką do nakładania na nos 2. szkło powiększające na jedno oko monokl
CWOKNÓĆ – dziobnąć
CWYRKAĆ – o krowie – dawać mleko w małych z ilościach przerwami podczas dojenia
CYBANT – większe ogniwo na końcu łańcucha
CYCEK – 1. pierś  2. sutek u bydła i trzody MAMIN CYCEK – dziecko szczególnie lubiane
CYCHA – 1. poszwa na pierzynę 2. żołądek 3. przezwisko na ciężką kobietę
CYCKAĆ – ssać
CYCKAĆ SIE – pieścić się
CYCKOL, CYCOK – prosiak warchlak
CYCONIĆ SIE – przesadnie się opiekować
CYDZOK – deska z uchwytem , z otworami do cedzenia  ugotowanych ziemniaków , klusek
CYFERBLAT – 1. tarcza zegara 2. duża okrągła twarz
CYGANIĆ – kłamać
CYGAŃSTWO – kłamstwo
CYGARETLA – papieros
CYGORYJA, CYGORKA – cykoria
CYGÓN – 1. cygan 2. kłamca
CYGÓNKA – 1. cyganka 2. kwiat miodunki
CYKAĆ – 1. przekręcać kontakt elektryczny 2. o zegarze
CYKNÓĆ – 1. włączyć lub wyłączyć  kontakt w urządzeniu elektrycznym 2. dodać odrobine płynu
CYKOCZ – wahadło u zegara
CYKOCZEK –  1. mały zegarek 2. kontakt elektryczny
CYLINDER – szkło do lampy naftowej
CYLKA – celność
CYLNÓĆ – trafić
CYMBOŁ – przezwisko
CYNIÓNKA – łyżka metalowa
CYNK – 1. wiadomość przekazana w nieoficjalny sposób 2. pierś
CYNT, CYNTNOR – 100 kg
CYNTROFUGA – wirówka do mleka
CYP – 1.  członek męski 2. niedołęga
CYPEK – 1. cybuch do fajki 2. dzbanuszek z długą rureczką do pojenia małych dzieci
CYPULIK – 1. znamię , narośl na ciele 2. długa rureczka przy dzbanuszku przez która sie pije płyn
CYRKAĆ – nalewać płyn w małych ilościach
CYRKLOWAĆ – bardzo skąpo odmierzać
CYRKNÓĆ, CYRKNYĆ – nalać małą ilość
CYRKULARKA – elektryczna piła obrotowa do rżnięcia drzewa
CYRKUS – 1.  cyrk 2. awantura
CYRKUŚNIE – śmiesznie
CYRPKAĆ – o płynie otrzymywanym z przerwami w małych ilościach
CYSARSKO – główna droga
CYSZKA – poszewka na poduszkę
CYTRÓNA – cytryna
CYTYROWAĆ – ćwiczyć, musztrować ,besztać
CZABOK – niskie rosochate drzewo
CZACHMARZIĆ – 1. knuć kombinować 2. handlować
CZACHROWAĆ – załatwiać potajemnie, nielegalnie
CZACHRY – kombinacja zmowa
CZAJ – herbata
CZAKACZ – osoba uczestnicząca w zabawie weselnej, nie uczestnicząca w przyjęciu
CZAKACZKA – zabawa weselna w gospodzie
CZAKAĆ – czekać, oczekiwać
CZAKANO – wyczekiwanie
CZANTORYJKA – centuria
CZAPERDZIOK – nieposłuszny chłopiec
CZAPIĆ SIE – o kurze – rozkładać skrzydła przy chwytaniu
CZAPIEĆ – kucać
CZAPLOK – duży gliniany garnek
CZAPNYĆ – usiąść ciężko
CZAROWAĆ – manipulować z czymś
CZAS – 1. czas 2. pogoda.
CZECHMÓN – diabeł.
CHMÓN  WIY – ze zniecierpliwieniem – nie wiadomo.
CZECZYNA – opadłe igliwie z drzew.
CZELADŹ  - służba , osoby w gospodarstwie.
CZELODKA – grupa dzieci.
CZELUŚCI –  przednia cześć pieca piekarskiego..
CZEP – zwinięty na głowie warkocz.
CZEPCZORKA – kobieta, która wyrabia lub sprzedaje czepce.
CZEPIĆ – wkładać czepek i wiązać chustkę w węzeł z tyłu głowy.
CZAPIEC – koronkowy biały czepek noszony przez mężatki pod chustą na głowie.
CZEPINY – oczepiny.
CZEPIYNI – chusta i fartuch z tego samego materiału w stroju ludowym.
CZEPNIK, CZEPNICZEK -  mały kamionkowy garnek  z otworkiem nad dnem do oddzielania śmietany od mleka.
CZEPOWY – baca.
CZEPÓŃ, CZEPAŃ – pogardliwe określenie głowy.
CZEPÓŃ – o braku zdolności.
CZERCINIEC – ziele lecznicze.
CZARCIO ŚLIWKA – tarnina.
CZEREP, CZEREPY – potłuczone garnce, złom.
CZERNIAWA – ciemne chmury przed burzą.
CZERNIDŁO – atrament.
CZERT  - diabeł.
CZESKI – dawna moneta.
CZETYNA – gałązki drzew iglastych.
CZETYNIOK – opadłe gałązki i igliwie z drzew.
CZKAĆ, KOMUŚ SIE CZKO – ktoś ma czkawkę.
CZMEŁCHTAĆ – łaskotać delikatnie.
CZOCHRAĆ SIE – taplać się pluskać płukać.
CZOCHTAĆ – kąpać.
CZOCZKA – potrawa – soczewica.
CZOŁGOT – dzięcioł.
CZOP – warkocz spleciony  z tyłu głowy i zwinięty  w kok.
CZOPCZYSKO – stary wytarty kapelusz.
CZOPEK – korek do zatykania otworu w naczyniu.
CZOPKA – 1. czapka lub kapelusz 2.snopek do nakrycia zboża na kopce.
CZORNY – czarny.
NA CZORNO – nielegalnie.
CZORNO  KRZIPOTA – koklusz.
PO  CZORNU – o ubraniu – w żałobie.
CZORNY TYDZIYŃ – 1. tydzień bezpośrednio przed Wielkim Tygodniem 2. pierwszy tydzień po Nowym Roku.
CZOSAĆ – czesać.
CZOSKULA – zupa czosnkowa.
CZUBA – snopek na szczycie orstewki.
CZUCH – węch.
CZUCHNA – przezwisko – dziewczyna lubiąca towarzystwo chłopców.
CZUCHNÓĆ – śmierdzieć.
CZUCHTA – rodzaj zupy ze zsiadłego mleka zaprawioną zasmażką z masła i mąki.
CZUĆ – 1. słyszeć 2 . odczuwać zapach.
CZUMIEĆ – wyczekiwać do zmęczenia na kogoś.
CZUPEK , CZUPEL – szczyt wierzchołek.
CZUTORA – przezwisko kobiety – jędza.
CZWOCHTAĆ – płukać bieliznę w czystej wodzie.
CZWOŁKI – potrawa z pszennej mąki z dodatkiem jajka ,rozcierana i gotowana na mleku.
CZYCHRAĆ – rozszczepiać w palcach wełnę przygotowywać do gręplowania i przędzenia.
CZYHNÓĆ – czyhać.
CZYKO – niedopałek papierosa.
MIEĆ CZYKO – być pijanym.
CZYKUTAĆ – czekać.
CZYM – jak naj….
CZYM…TYM – wyrażenie porównawcze im…tym.
CZYMPIEĆ – kucać.
CZYMPLOCZEK – mały malowany garnuszek.
CZYMPNÓĆ, CZYMPNYĆ – przykucnąć.
CZYMU – dlaczego.
CZYPEK – 1. cybuszek 2. dzbanuszek  z długą rureczką do pojenia małych dzieci.
CZYRCHLA – rzadki  las brzozowy w górach.
CZYRCHLIĆ – obdzierać drzewo z kory.
CZYRPOK – drewniane naczynie szałaśnicze do nabierania  mleka  lub wody.
CZYRSTWY – 1. starszy 2. o powietrzu – świeże.
CZYRWIÓNO – krew.
CZYRWIÓNY, CZYRWIÓNY – czerwony.
CZYRWIYNIĆ SIE – 1. nabierać czerwonego koloru 2. rumienić się.
CZYSZCZARNIA – zbiornik z przepływającą stale wodą.
CZYTMORZ – czytelnik.
CZYTOK – człowiek intonujący pieśni w orszaku pogrzebowym.
CZYŻYNIEC – rodzaj sieci na ryby sak.

Ć

ĆKAĆ – łapczywie jeść.
ĆMA – 1. ciemność. 2. ciemno.
PO  ĆMI – po ciemku.
ĆMAWY – ciemnawy, ciemny.
ĆMIĆ – 1. mówić nieprawdę. 2. palić papierosy.
ĆMIYL – 1. trzmiel 2. człowiek cichy.
ĆMOK – ciemność, zmrok.
ĆPAĆ – łapczywie, szybko jeść.
ĆWIK – z. mężczyzna znęcający się nad żoną.
ĆWIKIEL – wstawka z materiału.
ĆWIKLA – buraki pastewne.
ĆWILICH – grubsze płótno do uroczystego stroju, też na obrusy.
ĆWIYŃCZEK – 1. ćwiek. 2. człowiek małego wzrostu.
ĆWIYNKA – przeżuwanie pokarmu.
ĆWIYNKOWAĆ, ĆWIYNGOWAĆ – przeżuwać.
 
D

DAĆ, DAĆ  GYMBY – pocałować.
DAĆ POZÓR – uważać.
DAĆ  SE – użyć sobie, dobrze pojeść i wypić.
DAĆ  SE  DO  RYŁA – pojeść, popić.
DAĆ  SIE  DO  CZEGOŚ – zacząć coś robić.
DAĆ SIE DO RZECZY – wdać sie w rozmowę.
DAĆ SE – pozwolić sobie.
DAJNY – szczodry.
DALEKU – z daleka na dystans.
DALKA – odległość.
DAMFOWAĆ – o parze – buchać z garnka.
DAMFULA – maszyna parowa.
DAREK – podarunek.
DARMOŻRÓŃ – darmozjad.
DARMU – na próżno , niepotrzebnie.
DARYBOK – leń
DARYBOKOWAĆ – próżnować.
DARYMNICY – na próżno bez pożytku.
DARYMNIE – na próżno na darmo.
DARYMNINA – 1. rzecz niepotrzebna 2. niepotrzebna praca.
DARYMNY – źle się uczący.
TO JE DARYMNE – to nie ma sensu.
NA DARYMNY ŚWIAT – na próżno
DARZIĆ SIE – udawać sie szczęście powodzić.
DEBOŁ – diabeł.
DECZKA – 1.haftowana makatka na ścianę 2. serwetka  3. kapka na becik do chrztu
DEKA -  1.koc 2. płyta betonowa między kondygnacjami budynku.
DEKIEL – pokrywa.
DEKLE -  książka robotnicza.
DOSTAC DEKLE – zostać zwolnionym z pracy.
DEKLICZEK – okrągła cześć maślnicy.
DEKLIK – drewniana pokrywa.
DEKO – dekagram
DELACYJA – ultimatum , termin czasowy
DELIJ , DELI – dłużej.
DELINA – deska w podłodze
DELINKA – półokrągłą belka w podłodze obory lub chlewu
DELINY – podłoga
DELOWAĆ – układać podłogę z desek.
ZELÓWKA – deski na podłoge.
DELSZY – dłuższy.
DEPO – strażnica straży pożarnej.
DEPTAĆ – zapładniać kury gęśi
DERZYĆ -  uciekać , pędzić
DESZCZOWNIK – zimowit.
DESZCZYĆ – deszczu – padać
DGOKAĆ – gdakać
DIABOŁEK – nazwa tańca.
DIAS, DIASEK, DIOSEK – licho zły duch
DINDEL – spódnica z przodem i tyłem na szerokich ramiączkach pod którą nosiło się bluzkę
DIOBELNIE - okropnie
DIOBELNY -okropny
DIOBLI GRUSZKI – głóg zwyczajny
DIOBLI OBROZKI - karty do gry
DIOBŁOWINA – zgorszenie , robienie bezeceństwa , niegodziwość
DIOBOŁ - diabeł
DITA – torebka papierowa
DITKA – torebka papierowa
DLO SMIŁOWANIO KANY – okrzyk – cóż się stało , co się porobiło
DŁAŻKA , DŁOŻKA - podłoga
DŁUGUCNY  -  bardzo długi
DŁÓTKO - dłuto
DŁÓŻYN, DŁÓŻNY – winien mający dług
DŁUBACZKA – drobiazgowa żmudna praca
DNIÓWKA – 1. praca liczona według przepracowanych dni 2. pierwsza zmiana pracy
DOBA – długi okres  wyczekiwania
DOBRODAJKA – kobieta lekkich obyczajów
DOBRORZECZYĆ – być dla kogoś miłym
DOBROTA – 1.dobroć 2. dobre warunki  życia
DOBRZE NAŁOŻONY -  w dobrym humorze
DOBÓŚĆ - dokuczyć
DOCHLADAĆ SIE – doszukać się
DOCHTÓR - lekarz
DOCIYRNY – natrętny , natarczywy , złośliwy
DOCZKAĆ – zaczekać  poczekać
DOCZEKAĆ SIE – Doczekać się
NA DOCZKANIU – natychmiast , zaraz
DODZIUBIOWAĆ  - dokuczać prowokować , zaczepiać
DODZIYWAĆ -  o psie – ujadać
DOFIGLOWAĆ SIE – nabroić
DOIMENTNIE - całkowicie
DOJARZYĆ, DOJARZIĆ – zbroić , uczynić coś , zrobić coś wbrew prawu
DOJÓNĆ – zwykle o pracy lub sytuacji -  dokuczyć
MIEĆ DOJYNTE – być bardzo zmęczonym , u kres sił
DOJYNKANE, MIEĆ DOJYNKANE – o skrajnym wyczerpaniu fizycznym lub psychicznym
DOKAZOWAĆ -  bawić się wesoło robić figle swawolić
DOKAZOWANI - swawolenie
DOKLUDZIĆ – 1. doprowadzić  2. zdobyć
DOKOPAĆ - dokuczyć
DOKOZAĆ – osiągnąć zamierzony cel
DOKUMYNTNIE - dokładnie szczegółowo
DOKWANCKAĆ SIE, DOCWANCKAĆ SIE – dojść z trudem  dowlec się
DOLAN, DÓLAN – używ. w .l. mn. DOLANIE gospodarze z dolin, w przeciwieństwie do mieszkańców terenów wyżej położonych
DOLIBROWAĆ, DOLIFROWAĆ – postarać sie o coś uzyskać i dostarczyć
DOLOĆ – mocno kogoś zbić
DOLOĆ SE  - upić się
DOLYŹĆ – dokuczyć
(PO) DOŁACH – tak mówią mieszkańcy gór o terenach nizinnych
DOŁEK – dolna część brzucha , podbrzusze
DOŁOWY – człowiek pracujący w kopalni pod powierzchnią ziemi
DOŁU – nieodmienne 1. na dole 2.w dół
DOMARASIĆ – 1. dobrudzić 2. skomplikować sprawę
DOMIKAT – zupa z bryndzy
DOMÓWY – rozmowa przed weselem
DOPALOWAĆ – naprzykrzać się, dokuczać
DOPARZYĆ – dorwać sie do czegoś
DOPIS - zawiadomienie
DOPOLIĆ -  dokuczyć
DOPOŁEDNI - przedpołudnie
DOPRAĆ SIE –  1. przejeść sie 2. upić się
DORNIK – ziemia , drań
POD DORNIKIEM – w grobie
DOROBIAĆ – bawić się wesoło  i hałaśliwie
DORTA - tort
DORZÓNDEK – porozumienie
DORZÓNDZIĆ SIE – domówić się,  dojść do porozumienia  dogadać się
DOSKUMAĆ SIE – przekonać się
DOSRAĆ – dokuczyć uprzykrzyć
DOSROWAĆ – dokuczać martwić
DOSTAĆ SE – zostać oszukanym
DOSYNDOWAĆ SIE – sprzeczać się
DOSZKUBKI – zakończenie wspólnego darcia pierza
DOTCHNÓĆ SE - dotknąć
DOTYŻAĆ – o psie – doskakiwać i szczekać
DOWAĆ POZÓR - uważać
DOWIĆ SIE – dławić się
DOWKA – podatek , dawna danina
DOZDREĆ, DOZDRZEĆ  - dojrzeć
DOZDRZYĆ, DOJZDZIĆ  - 1.zauważyć, dojrzeć 2. przypilnować
DOZDRZYWAĆ - dojrzeć
DOŻGAĆ -  1. dobić 2. dokończyć zaczętą pracę
DOŻGOWAĆ – atakować słownie lub czynnie
DOŻRAĆ – dokuczyć
DOŻRANY - mocno zagniewany
DOŻYRA – 1. kłopot 2. natręt
DOŻYRAĆ – dokuczać  ,
DOŹDZIYWAĆ, DOŹDZIEWAĆ – zaczepiać prowokować
DÓŁ – kopalnia- ta część która znajduje się pod powierzchnią ziemi
DÓMA – w domu
BYĆ DÓMA – w pełni orientować się w sytuacji
DÓMB – kora świerkowa zdzierana w płatach metrowej długości służące do celów garbarskich
DYMBA, DYMBA ZROBIĆ – zwiać, uciec
DÓMBEK – chryzantema
DÓMBKI – lasek dębowy
DÓMBROWA - zagajnik
DÓMBRÓWKA – księga kazań ks. Samuela Dambrowskiego  powszechnie używana przez ewangelików
DÓMBRÓWKI – wczesna odmiana ziemniaków
DÓMPKAĆ – 1. o odgłosie dochodzącym z góry 2.tupać
DÓNCNÓĆ – przewrócić się ciężko , upaść z mocnym uderzeniem
DÓNDLAĆ – o niemowlęciu  - pić z butelki
DÓNGA – 1.  deska z beczki 2. tęcza
DÓNGI  - deski z beczek na których dzieci zjeżdżały w zimie po śniegu
DÓNŻKA - deseczki
DÓNŚĆ, DOJŚĆ – dogonić
DRAB – stary oprawca na folwarku
DRABINA – 1. drabina 2. część wozu drabiniastego( części  składowe kluka, szinka i szczebel)
JECHAĆ W DRABINACH - jechać wozem drabiniastym
DRABINIOCZEK – mały wóz drabiniasty
DRABINIOK – wóz drabiniasty
DRAJFUS – 1. szewski przyrząd z żelaza w kształcie połączonych prostopadle  dwóch stóp różnej wielkości i okrągłego kowadełka , do naprawy zelówek i obcasów 2. podstawka  pod blachę piekarnika
DRAJFUSEK – 1.  podstawka o trzech nóżkach pod żelazko 2. palnik na trzech nogach
DRAK – 1. latawiec 2. sposób wiązania chustki tzw. szatki spuszczonej , na głowie panny młodej która jeszcze tylko przez trzy niedziele po oczepinach mogła iść do kościoła  w tak zawiązanej chustce
DRAKA - uciecha
DRAŁOWAĆ – 1. iść szybko 2. o jeździe na rowerze  3. pracować z pośpiechem
DRAP  - łap
DRAPNÓĆ, DRAPNYĆ – 1.  porwać , złapać 2. uciec
DRAPYM - szybko
DRATWIA - dratwa
DREKSLOWAĆ -  obrabiać drewno czy żelazo na tokarce
DREL – wiertarka ręczna
DRELOWAĆ  - wiercić
DREPSIĆ – 1. dreptać deptać 2. brudzić podłogę
DROBA - podroby
DROBNIOCZEK  - mały ziemniak
DROBNIOK – 1. drobna moneta 2. mały ziemniak
DROBNIUĆKI – bardzo drobny
DROBNIUĆKO – bardzo drobno
DROGOTA – drożyzna 
DRÓBKA – podroby z drobiu
DRÓCIORZ - druciarz
DRÓT - drut
DRÓTOWAĆ – 1. drutować2. wypytywać , stawiać krzyżowe pytania
DRUKER – zatrzask
DRUŻNA – kawaler krewny lub przyjaciel pana młodego  uczestniczący w orszaku weselnym
KOMUŚ ZA DRUŻBYM -  być drużbą na czyimś weselu
DRUŻKA - druhna
DRYNDA – gorsza bryczka do przejażdżki
DRZEWIANNY  - drewniany
DRZEWIOKI – obuwie z drewnianym spodem
DRZEWIÓNKA – drewniana chałupa
DRZEWNIA – szopka na drzewo drewutnia
DRZIĆ – 1 . ciężko pracować 2. zdzierać  wyzyskiwać
DRZIK – 1. urwis  2. hycel  3. strug do zdzierania kory z drzewa
DRZINA – ciężka praca
DRZISNÓĆ – 1. wypuścić gazy  2. uderzyć kogoś
DRZIST – galaretowaty miękki pokarm
DRZISTACZKA – biegunka
DRZISTAĆ – 1. mieć biegunkę zwłaszcza o krowie 2. gadać byle co
DRZISTAĆ SIE – delikatnie sie  kimś obchodzić hołubić
DRZISTOCZEK -  pieszczoszek
DRZISTOK 1. pieszczoch 2. człowiek mówiący dużo bez zastanowienia
DRZISTÓŃ 1. pieszczoch 2. człowiek mówiący dużo bez zastanowienia
DRZISTU – CHLASTU, DRZISTU – PYRTU – CHLASTU – powiedzenie wyrażające, że się uważa wypowiedź na zupełną bzdurę
DRZISTULA – 1.  kobieta, która nie potrafi utrzymać tajemnicy 2. pieszczotliwie o dziecku
DRZISTY – plotki  bajdy niepoważne historie
DRZIZGA – drzazga
DRZÓNZGAĆ – łamać niszczyć
DRZYĆ – 1. zdzierać  zużywać 2. ciężko i szybko pracować  3. o bólu – rwać 4. o szczapach do oświetlenia
DRZYMACZKA – senność
DRZYMOTA - senność
DRZYNIATY, DRZENIATY – zdrewniany
DRZYNŻDŻEĆ -  1. trzeszczeć w zębach 2. mówić bez przerwy 3. chrzęścić pod nogami
DRZYŃ – 1.  rdzeń  2. środek wrzodu zawierający ropę
DRZYWKO – 1. beczka 2. beczka na mięso
DUCEK – człowiek niskiego wzrostu
DUCHAĆ – 1. dmuchać 2.wiać , dąć
DUDEK - kok
DUDKI – wiązane rzemyki do wymierzania kary chłosty
DUDŁAWY – spróchniały z dziurą w środku
DU DÓM, DU DÓMU – do domu
DUDORZIĆ – mówić półgłosem
DUDRAĆ  - gderać mruczeć okazywać niezadowolenie , szemrać
DUDROK – mruk, człowiek gderający narzekający.
DUKLA – komora na urobek węgla w kopalni
DULE – 1. odmiana gruszek, 2. gatunek dużych ziemniaków.
DUPA – 1. pośladki, 2. genitalia kobiece, 3. o mężczyźnie niezaradnym.
DO DUPY – do niczego.        
MIEĆ COŚ (KOGOŚ) W DUPIE – lekceważyć coś (kogoś).
PRZIZBIYROWAĆ DO DUPY – dogadzać.
DUPCYNGIER – dziwkarz
DUPEK – 1. okrawek z sadzeniaka. 2. przezwisko – człowiek głupi. 3. nazwa karty – walet.
DURCH – zupełnie.
DURCKAĆ – trącać.
DURCNÓĆ – trącić, zawadzić o coś.
DUSZÓNKI – odmiana drobnych gruszek.
DUSZYCZKA – 1. dusza zmarłego. 2. człowiek dobroduszny.
DWACATKA – 1. banknot dwudziestozłotowy. 2. dziewczyna dwudziestoletnia.
DWACET – dwadzieścia.
DWANOST, DWANOS – dwanaście.
DWIE A DWACET – dwadzieścia dwa.
DWIESTA – dwieście.
DWIYRKA – zob. dźwiyrka.
DWIYRZE – zob. dźwiyrze.
DWOICA – odświętna haftowana koszula męska z podszewką z cieńszego płótna – część stroju ludowego.
DWOIĆ KOMUŚ – mówić do kogoś w 2 os. l. mn.    
(WE) DWOJE – podwójnie.
DWUSZTWIERTÓWKA – drewniana forma na masło – ½ kg.
DY – 1. kiedy. 2. ponieważ.
DYBKA – kradzież.
DYBY – gdyby.
DYBZIĆ – spieszyć się.
DYCHA – 1. astma 2. banknot dziesięciozłotowy.
DYCHAĆ – oddychać.
DYCHNÓĆ – ukraść.
DYCKI – zawsze.
DYĆ – 1. przecież 2. partykuła nawiązująca.
DYĆ, ŻYSZ – partykuła poprzedzająca prośbę lub polecenie, ależ, przecież.
(NA) DYKANY – o ubraniu – wyjściowy.
DYL – ociosana belka.
DYMBINA – lasek dębowy.
DYMBOWA KROWA – przen. o beczce z kiszoną kapustą.
DYMIÓN, DYMIJÓN – duże szklane naczynie do robienia wina.
DYMNÓĆ – ukraść.
DYNCZYĆ – 1. męczyć 2. trzymać niezgrabnie.
DYNKO – drewniana pokrywka.
DYNST, DUNST – zaduch.
DYNSTOWAĆ – dusić na ogniu, gotować.
DYRBAĆ – 1. trząść się (z zimna) 2. pociągnąć za pławik wędki.
DYRCKAĆ – turkotać.
DYRDAĆ – 1. trząść się. 2. plotkować.
DYRDOL – warkocz.
DYRDY – pogawędki, plotki.
DYRDYM – powolnym tempem.
DYRSZCZKI – trzewia, jelita, wnętrzności, kiszki.
DZIABROK – zaniedbany, niechlujny oberwaniec.
DZIADOWAĆ – 1. niszczyć. 2. żyć w biedzie.
DZIADOWSKO ROBOTA – niesolidna praca. 
DZICHETKA – płachta płócienna z taśmami na końcach do noszenia ciężarów na plecach.
DZICHÓWKA – wielka chusta do noszenia siana.   
DZICHTA – płócienna kwadratowa płachta z taśmami, lub sznurami na końcach do noszenia na plecach siana, zboża i innych ciężarów.
DZICZYNA – dzikie zwierzęta.
DZIECHCINIEC – dziegieć, lekarstwo ludowe dla bydła.
DZIECHCIORZ – oberwaniec.
DZIECIO – dziecko.
DZIECKA – l. mn. dzieci.
DZIEDZINA – 1. wieś. 2. centrum wsi.
DZIEDZINIORA, DZIEDZINIORKA – pogardl. Wieśniaczka, mieszkanka wsi.
DZIEDZINIORZ – pogard. Wieśniak, mieszkaniec wsi.
DZIEDZIŃSKI – wiejski.
DZIEPRO – dopiero.
DZIERGLE, DZIYRGLE – przyrząd do czesania lnu.
DZIERGLOWAĆ – posługiwać się przyrządem do czesania lnu.
DZIERYNZG – nieporządek, kupa rupieci.
DZIERŻEĆ, DYRŻEĆ – 1. trzymać. 2. utrzymywać.
DZIERŻEĆ DO BUŁY – trzymać się razem.
DZIERŻEĆ NA KOGOŚ – dbać, troszczyć się o kogoś, coś.
DZIERŻEĆ SIE – 1. trzymać się. 2. trzymać się razem, pomagać sobie wzajemnie. 3. postępować według ustalonych zasad.
DZIERŻEĆ Z KIMŚ – sympatyzować z kimś, popierać kogoś.
DZIERŻOK, DZIYRŻOK – kij, do którego jest przymocowany cep.
DZIEUCHA, DZIEŁUCHA – dziewczyna.
DZIEWCZYNCKO – dziewczyna.
DZIOD – 1. dziad. 2. wysoka żerdź ze starymi podartymi spodniami i kapeluszem na szczycie stawiana przez kawalerów przed domem nie lubianym lub nieobyczajnym dziewczynom.
DZIOŁ – część majątku.
DZIOŁCHA – dziewczyna.
DZIOŁSZKA – dziewczyna.
DZIÓB, DZIUB – żartobliwie lub pogardliwie – usta.
DZIÓMBAĆ – ciągle robić wymówki.
DZISIO – dzisiaj.
DZIŚKA – dzisiaj.
DZIUBAĆ – 1. dziobać. 2. dotykać, dogadywać, zaczepiać.
DZIUBAĆ PYSKYM – dokuczliwie dogadywać.
DZIURDZIOSZYĆ – przesadnie oszczędzać.
DZIURDZIUCH – sknera.
(NA) DZIW – nadzwyczaj.
TAKI JYNY DZIW – coś niezwykłego, nadzwyczajnego.
DZIWAĆ SIE – 1. patrzeć, przyglądać się. 2. liczyć na coś.
DZIWADŁO – przedstawienie teatralne.
DZIWOCZEĆ – wydziwiać, okazywać zniecierpliwienie.
DZIWOKI – 1. dziko żyjący. 2. dziwny, cudaczny. 3. niespokojny.
Z DZIWOKICH WAJEC – dziwaczny.
DZIWOKO KACZYCA – dzika kaczka.
DZIWOKO ŚWINIA – dzik.
DZIWUCNY – dziwaczny, bardzo dziwny.
DZIWULKI – zabawki różnego rodzaju.
DZIWY – coś naprawdę dziwnego.
DZIWY SIE ROBIŁY – była burza.
DZIYRGAĆ – przeciągać dojrzały, suchy len przez żelazny grzebień dla usunięcia główek nasiennych.
DZIYRGLE – przyrząd do usuwania główek nasiennych z łodyg lnu.
DZIYRGLEC – jw.
DZIYRGNÓĆ – 1. zrywać ziarna ze źdźbła. 2. o mocno padającym deszczu.
DZIYWA – pannica.
DZIYWCZACKO – dziewczyna, podlotek.
DZIYWCZE, DZIYWCZYN – dziewczyna, dziewczynka, córka.
DZIYWCZÓNTKO – dziewczynka. 
DZIYWCZYĆ SIE – o dziewczynce – dorośleć.
DZIYWKA – 1. panna. 2. służąca.
DZIYŻKA, DZIEŻA – naczynie drewniane do zarabiania ciasta.
DŹWIGNĄĆ, DŹWIGNÓĆ – podnieść, podwyższyć.
DŹWIYRKA, DWIYRKA – drzwiczki.
DŹWIYRZE, DWIYRZE – drzwi.
DŹWIYRZE SIE NIE ZAWIYRAJÓM – dom jest często odwiedzany.

E

EFOJ – bluszcz.
EGZECYRKA – musztra wojskowa.
EGZECYROK – teren do ćwiczeń wojskowych.
EGZECYROWAĆ – prowadzić musztrę wojskową.
EKSTRA CYMRA – pokój dla znamienitszych gości w gospodzie.
EKSTRA WÓRSZT – człowiek z wyższej sfery.
ELEKTRYKA, ELETRYKA – światło elektryczne.
ELEKTRYKORZ, ELETRYKORZ – elektryk.
ERBOWIZNA – spadek.
ERO – samolot.
ETERNIK – eternit.
EUROPLAN – samolot.  

F

FABULA – drobiazg.
FABULAĆ – igrać z czymś niebezpiecznym.
FABULNY – łatwo się psujący.
FACET – mężczyzna.
FACH – 1. zawód wyuczony. 2. drewniane podłużne pojemniki z przegrodami na towary sypkie np. mąkę, cukier. 3. drewniana skrzynia na zboże.
FACHCIĆ – pracować.
FACHLA, FACHTLA – pochodnia.
FACHLOWAĆ – dymić z komina.
FACHMAN – fachowiec.
FACHTLIĆ SIE – buchać płomieniem.
FACHULA – pochodnia.
FACKA – policzek.
FACKAĆ – policzkować.
FACLA – pochodnia nasycona tłuszczem.
FACNÓĆ – uderzyć w twarz.
FACULIK – grubszy kij do bicia.
FACZ – 1. opatrunek. 2. powijak dla niemowlęcia. 3. wstążka do obwiązywania becika niemowlęcia.
FACZOWAĆ – 1. obwiązywać ranę. 2. obwijać dziecko do kąpieli.
FAFLAĆ – zbyt dużo mówić.
FAFRAĆ – brzydko pisać. 2. głupio mówić.
FAFUŁA – niezdara.
FAJCZORZ – niezdara.
FAJCZYĆ – 1. palić fajkę. 2. palić w piecu.
FAJCZYSKO – długa, blisko do ziemi sięgająca fajka.
FAJER – ognisko.
FAJERCOJG – zapalniczka.
FAJERDEPO – strażnica.
FAJERKA – 1. garnek na ogień z otworami na dnie. 2. ognisko.
FAJERMÓN – 1. strażak. 2. ogienek nocny na mokradłach.
FAJEROWAĆ –mocno palić w piecu.
FAJERSZPRYCA – sikawka pożarnicza.
FAJFA, FALFA – duża szpula do nawijania nici w kołowrotku lub warsztacie tkackim.
FAJFKA – 1. przyrząd do palenia. 2. przyrząd kowalski do zamykania koniowi warg przy podkuwaniu.
FAJFLA – szpula do nawijania nici na kołowrotku.
FAJGOL – tchórzliwy uczeń szkolny, najczęściej.
FAJKA – przyrząd kowalski do zaciskania koniowi warg w czasie podkuwania, aby nie gryzł.
FAJNIACKO – bardzo dobrze.
FAJNIDEŁKO – przesadnie delikatna osoba.
FAJNIE – dobrze.
FAJNOTKI – smakołyki.
FAJNULA – elegantka.
FAJNY -1. dobry. 2. smaczny. 3. w dobrym gatunku.
FAJRANT, FAJRÓNT – koniec pracy.
(PO) FAJRÓNCIE – o pracy po dniówce.
FAJTAĆ – 1. bezmyślnie huśtać nogami. 2. bezmyślnie ciąć materiał.
FAJTUS – ordynans, lokaj.
FAJZEL – młotek w kształcie wydłużonego graniastosłupa do wybijania otworów w gorącym żelazie.
FALFKA – fajka.
FAŁECZNIK – człowiek fałszywy.
FAŁESZNY – o człowieku – obłudny, fałszywy.
FAMILIJA – bliższa i dalsza rodzina.
FANA – chorągiew.
FANDLA – naczynie do nabierania zaprawy murarskiej.
FANGA – 1. łyżka do nabierania próby wytopu z pieca odlewniczego. 2. policzek.
FANKA – mała chorągiew.
FANT – dość dobre, dość dobrze.
FANTA – zły nawyk, wada.
FANTAZYRKA – gorączkowe majaczenie.
FANTAZYROWAĆ – 1. majaczyć. 2. snuć marzenia, zmyślać.
FANTOWAĆ – licytować.
FANTOWNIK – poborca skarbowy.           
FANZOLIĆ – bujać, pleść głupstwa.
FARA – 1. plebania. 2. urząd parafialny.
FARBA – kolor.
FARBE PUŚCIĆ – przyznać się.
FARBISTY – kolorowy.
FARFOCLE – 1. strzępy. 2. grudki zaschniętego gnoju na sierści zwierzęcej.
FARNI – kościelny.
FARORZ – proboszcz.
FARORZYCZEK – 1. pieszcz. Proboszcz. 2. wikary.
FARSKI – kościelny.
FASKA – nieduże, około 2 – 3 litrów pojemności drewniane naczynie z klepek do przechowywania masła lub bryndzy.
FASOWAĆ – otrzymać przydział w fabryce odzieży ochronnej i narzędzi, w wojsku odzieży, żywności.
FASÓNGI – wiklinowa część nadwozia.
FASÓNGOWY – o bryczce z wiklinowym nadwoziem.
FASZYRKA – zraz z mięsa mielonego.
FAZAN – bażant.
FAZOL, FAZOLA – 1. fasola 2. małe dziecko.
NA FAZOLACH – w więzieniu.
FAZOLÓNKA – 1. wysuszone łodygi fasoli 2. napar z suszonych łodyg fasoli 3. zupa fasolowa.
FAZOLÓWKA – zupa fasolowa.
FECHT, CHODZIĆ PO FECHCIE – żebrać.
FEDROWAĆ – 1. uginać się jak sprężyna. 2 pracować, wydobywać węgiel.
FEDRY – resory.
FEFERMYNCKI – miętowy.
FEFERMYNCKO – likier o smaku miętowym.
FELDFEBEL – wyższy stopień podoficerski.
FELER – 1. błąd 2. skaza w towarze.
FELERNY – wadliwy.
FELGA – obręcz koła rowerowego z wgłębieniem.
FENIKIEL – nyż.
FERECZYNA – suche igliwie na podściółkę.
FERSZYBER – przetokowy na kolei.
FERTIK, FERTYK – gotów, koniec.
FERULA – dawny sposób przekazywania wiadomości urzędowych na wsi od domu do domu.
FEST – uroczystość.
FEST – mocno.
FESZAK – elegant.
FESZNY – piękny, elegancki.
FESZTER – leśniczy.
FET – smalec, tłuszcz.
FIC – swędzenie odbytnicy.
FICEK – kawaler noszący się kuso.
FICKATO – kuso.
FICOWAĆ – cerować.
FIDLUKAĆ – grać wymyślne tremola na instrumencie muzycznym.
FIDRYGAŁY – różnorodne drobiazgi.
FIDRYNA – panna ubierająca się wyzywająco.
FIFIDŁO – dziewczyna przesadnie wystrojona i zwracająca na siebie uwagę.
FIFKA – szklanka.
FIFRAĆ – bazgrać w zeszytach, po ścianach.
FIFROK – partacz w robocie.
FIGIEL, O MAŁY FIGIEL – o mało co.
KOGOŚ SIE FIGLE DZIERŻÓM – ktoś lubi żartować.
FIGLAJZY –wszy.
FIGOŁOSZ – żartowniś, komik.
FIJAKIER – dorożkarz.
FIJAKROWAĆ – 1. powozić dorożką 2. często przebywać poza domem.
FIJOŁ, DOSTAĆ, MIEĆ FIJOŁA – 1. być niespełna rozumu 2. uszczypliwe określenie człowieka z jakąś pasją.
FIKNÓĆ – pobiec.
FIKS – przekleństwo.
FIKSOWAĆ – kląć.
FILA – masa do zdobienia tortu. FIRANGA – firanka.
FILOWAĆ – 1. napełniać 2. napełniać fajkę.
FINANC – celnik.
FIÓNCZEĆ – o wietrze ze śniegiem.
FIRANGA – firanka.
FIRUZEK – kawaler udający eleganta.
FLAGNÓĆ – uderzyć.
FLAJSTER – plaster opatrunkowy.
FLAJSZMASZYNKA – maszynka do mielenia mięsa.
FLAMA – pijak.
FLAMOWAĆ – pić na umór.
FLANCKI – rozsada.
FLEK – 1. plama 2. większy kawałek pola 3. kawałek skóry na zdartej podeszwie 4. łata skóry, ochraniająca pośladki górnika 5. dobra posada.
NA FLEKU, Z FLEKA – natychmiast.
FLEKACIĆ – plamić, brudzić.
FLEKATY – 1. łaciaty 2. pobrudzony.
FLIKOWAĆ – 1. uzupełniać, naprawiać.
FLINKNÓĆ – 1. kopnąć 2. uderzyć szybko.
FLOKI – paliki do wymierzania pola.
FLOSTER – plaster opatrunkowy.
FLOSTEREK – plasterek.
FLOT – szybko.
FLÓNDRA – kobieta, dziewczyna lekkich obyczajów.
FLUCHCIĆ – wyzywać głośno, psioczyć na coś.
FLUCHCYNI – przeklinanie.
FOCH – klaps.
FOJT – wójt.
FOJTKA – wójtowa.
FOKS – kolaborant, Polak współpracujący w czasie II wojny światowej z Niemcami.
FOLGA – drąg do podnoszenia ciężarów.
FOLOWACZ – ładowacz.
FOLOWAĆ – ładować urobkiem węgla.
FOLUSZ – rodzaj dawnego warsztatu w pobliżu płynącej wody, gdzie dokonywało się spilśnianie tkanin wełnianych na grube sukno poprzez polewanie materiału wodą oraz równoczesne uderzanie drewnianymi młotami – kijankami, napędzanymi mechanicznie przez spadek wody.
FOLUSZNIK – człowiek kierujący pracą w foluszu.
FOLWARTER – rządca w folwarku.
FORA DAĆ – w rywalizacji – dać szansę przeciwnikowi, którego uważa się za słabszego.
FORARBAJTER – pilnujący innych w czasie pracy – brygadzista.
FOROT – zapas.
FOROWAĆ – obdarzać przywilejami.
FORSKAĆ – 1. prychać 2. parskać śmiechem.
FORSKNÓĆ – parsknąć.
FORSKOT – gatunek kosa o specjalnym głosie.
FORSZPÓN – 1. pomoc zaprzęgiem konnym w sytuacji, gdy inna furmanka ugrzęzła, bądź nie mogła wyjechać pod górę 2. przymusowa furmanka dla wojska.
FORSZT – gruba deska.
FORTOGRAFOWAĆ – fotografować.
FORTUCH – gór. pierwotna nazwa ozdoby architektonicznej – półokrągłego daszku z gontów w szczycie dachu chaty.
FORTUSZNIK – zioło lecznicze – przywrotnik.
FORY – względy.
FORYMNIE – 1. dużo 2. mocno, silnie, intensywnie.
FORYTOWAĆ – zaleca, zachwalać.
FOTER – ojciec (z odcieniem lekceważenia)
FOTROWIE – rodzice.
FOTROWY – ojca.
FÓNSOK – postrzał.
FÓNTY – byle jaka strawa, pożywienie.
FÓRT – ciągle.
FRACZKORZ – ktoś źle ubrany.
FRAJ – czas wolny od pracy, nauki.
FRAJDA – uciecha. 
FRAJERKA – kochanka.
FRAKNÓĆ – zrzucić.
FRANCA – 1. choroba weneryczna 2. bardzo negatywne określenie człowieka.
FRANCEK – placek ziemniaczany smażony na tłuszczu.
FRECHOWNY – bezczelny.
FRELKA, FRELICZKA – panna z miasta, lub ubierająca się po miejsku.
FRÓKNÓĆ – rzucić ze złością.
FRYGAĆ – jeść ze smakiem.
FUCHA – praca nadprogramowa na zarobek.
FUCHTLA – dziewczyna lekkich obyczajów.
FUCZEĆ – 1. wiać 2. dyszeć 3. sapać (o głosie lokomotywy o napędzie węglowym) 4. dąsać się na kogoś.
FUGA – 1. rowek w goncie, do którego wchodzi ostra krawędź drugiego gonta 2. szpara.
FUJAĆ – 1. o zawiei 2. szastać pieniędzmi.
FUJAWICA – zawieruch śnieżna.
FUK, JE MI TO FUK – wszystko mi jedno.
FUKACZ – młynek do oczyszczenia zboża.
FUKAĆ – dmuchać.
FUKI – dąsy.
FUKNÓĆ SIE – o jedzeniu – szybko zniknąć.
FULAĆ – pleść głupstwa.
FULANDRYJA – pleciuga.
FULOK – gaduła, pleciuga.
FULTAĆ SIE – brudzić się.
FUŁA – mączna zupa gorszego gatunku.
FUNGOWAĆ – funkcjonować.
FURA – 1. wóz, przede wszystkim drabiniasty załadowany sianem, zbożem itp. 2. ilość ładunku, którą można zmieścić na jednym wozie.
FURKAĆ – latać.
FURKNÓĆ – szybko przelecieć.
FURMAN – woźnica.
FURMANEK – młody woźnica lub pieszcz. woźnica. 
FURMANIĆ – jeździć zaprzęgiem konnym.
FURMANIYNI – zarobkowanie zaprzęgiem konnym.
FURTAĆ – 1. mieszać, bełtać 2. grzebać w czyichś rzeczach 3. o pieniądzach – trwonić.
FURTANKA – zupa z kwaśnego mleka z mąką.
FUS – wąs.
FUSATY – człowiek nie ogolony.
FUSOCZ – człowiek brodaty.
FUSATE GAŁUSZKI – kluski z tartych ziemniaków kraszone wędzoną słoniną.
FUSBAL – piłka nożna.
FUSBALISTA – piłkarz.
FUSEK – wąsik.
FUSEKLA – skarpetka.
FUSY – 1. wąsy 2. osad z kawy.
FUSZKA – praca dodatkowa.
FUTERBACH – gruba flanela.
FUTERBASZKA – spódnica flanelowa.
FUTEROL – futerał.
FUTER-ZAK – worek na obrok dla konia.
FUTRA – odrzwia.
FUTRO – karma dla bydła czy koni.
FUTROL – 1. wyłożenie wnętrza grobu grubymi deskami, tak aby trumna nie stykała się bezpośrednio z ziemią 2. zabezpieczenie brzegów wykopanego grobu przy pomocy ramy z desek.
FUTROWAĆ – 1. karmić 2. podawać snopki do młocarki.
FYRLAĆ – ucierać ciasto do pieczenia.
FYRLOK – miejsce produkcji czy sprzedaży samogonu za pańszczyzny.
FYRNIOK – 1. żartobliwie – nos 2. twarz.
FYTRAĆ – rozbełtywać.
FYRTOK – o osobie szybkiej, energicznej.
FYRTU-PYRTU, FYRTÓM-PYRTÓM – wyrażenie określające działanie szybkie, bez zastanowienia.
FYRTULA – mątewka.      

G

GABAĆ – zaczepiać, napastować.
GABARYJOK – skórzany, dość szeroki pasek przy męskim stroju górali, zwisający z tyłu na wysokości pośladków.
GACIĆ – 1. o drzwiach, oknach itp. – zabezpieczać przed zimnem 2. o brzegu rzeki – zabezpieczać przed podmyciem 3. o zbożu – tamować obrót bębna młocarni.
GACIĆ SIE – o krze na rzece – gromadzić się i tamować przepływ 2. o młocarni – zatrzymywać się z powodu owijania się słomy wokół bębna.
GACIE – 1. kalesony 2. spodnie.
GACIOK – młode drzewko iglaste.
GACOPIYR – nietoperz.
GAĆ – tama, próg i wgłębienie na rzece.
GAĆKI – spodenki.
GADAĆ – mówić językiem literackim, nie gwarą.
GADÓWKA – grzyb trujący.
GADZINA – ptactwo domowe.
GADZIO GŁÓWKA – ważka.
GADZIORA – grzyb trujący.
GAGACZ – 1. szyja gęsi 2. przełyk.
GAJDOSZ – muzykant grający na gajdach.                   
GAJDOWAĆ – 1. nieporadnie, nieumiejętnie coś robić 2. dokuczać.
GAJDY – instrument używany w Beskidzie Śląskim, złożony z piszczałki, długiej drewnianej rury i miecha z koziej skóry.
GAJDZIATY – o ubraniu nierówny, źle skrojony, obwisły.
GAJDZICA – 1. piszczałka przy gajdach 2. trzon gęsiego pióra.
GAJDZICZKI – pieszcz. gajdy.
GAJNO – góralska szopa na słomę.
GALACISKA – zgrub. spodnie.
GALAN – kawaler ubiegający się o rękę dziewczyny.
GALANDRA – poręcz.
GALANIĆ SIE – zalecać się, chodzić ze sobą.
GALANKA – dziewczyna, o którą ubiega się kawaler.
GALATY – męskie spodnie.
GALOTKI – krótkie spodenki.
GALÓNKA – jedwabna wstęga szerokości ok. 15 cm koloru niebieskiego, zielonego, lub fioletowego, stanowiąca obszycie dołu sukni śląskiej.
GAŁCZ – tapczan.
GAŁGAN – 1. człowiek uchylający się od pracy 2. zabawka zrobiona na poczekaniu z kolorowych szmatek.
GAŁGÓN – szyja.
GAŁUSZCZÓNKA – woda, w której gotowano kluski.
GAŁUSZKA – kluska mączna lub ziemniaczana.
FUSATE – kluski mączne lub ziemniaczane, kraszone wędzoną słoniną.
GAŁUSZKI NA PARZE – kluski drożdżowe gotowane na parze.
GAŁYNZIATY – rozgałęziony.
GAŁYNZIÓWKA – okazyjny poczęstunek.
GAMŁAĆ – żuć pokarm w ustach.
GANA, KOMUŚ NI MA GANY – ktoś jest bez wad.
GANC – całkowicie, zupełnie.
GANGŁAĆ – mówić gardłowym głosem.
HAŃBA, GANIBA – wstyd.
GAŃBIĆ SIĘ – wstydzić się.
GAŃBLIWY – wstydliwy.
GAŃCZARZIĆ – zajmować się garncarstwem.
GAŃCZORZ – garncarz.
GARBAĆ – zgarniać, wygarniać.
GARBUSIĆ – chciwie gromadzić.
GARCORZ – garncarz.
GARDAWA – gotowana kasza zmieszana z krwią.
GARDELNIE – specjalnie.
GARŁO – gardło.
GARNIEC – większy garnek.
GARNITURKA – ubranko dla niemowlęcia.
GARUS – nieporządek, śmiecie.
GATŁAĆ – 1. przygotowywać nadzienie do jelit 2. o jedzeniu – mieszać różne składniki.
GATROWAĆ – 1. jeździć brawurowo nie zważając, że naraża się pojazd na zniszczenie 2. ustawicznie jeździć na terkoczącym rowerze, motocyklu.
GAZDA – gospodarz.
GAZDOWIE – gospodarz z żoną.
GAZDOSZEK – pieszcz. gospodarz.
GAZDOWAĆ – gospodarować.
GAZDÓWKA – gospodarstwo.
GAZMASKA – maska gazowa.
GAŹDZINKA – 1. pieszcz. gospodyni 2. przodownica do wieńca dożynkowego.
GAŹDZINO – gospodyni.
GDO – kto.
GDO WIY – nie wiadomo.
GDOSI – ktoś.
GDÓŻ – któż.
GEBYNO – kredyt.
GELTASZKA – portmonetka.
GELTOWAĆ, GIELTOWAĆ – mieć ważność.
GEMBOL – narośl na drzewie lub ciele człowieka.
GENAŁ – dokładnie.
GEPEL – kierat konny.
GEROWAĆ – fermentować.
GERYCHT – sąd powiatowy.
GEWICHTA – odważniki.
GIBAĆ SIE – poruszać się.
GIBCZOK – zgrabny i chętny do usług chłopak.
GIBEL – pokoik na poddaszu.
GIBKI – szybki.
GIBKO – biegunka.
GIBKO – prędko.
GIBNÓĆ SIE – ruszyć się.
GICHAĆ – wylewać (się) dużym strumieniem w pewnych odstępach czasu.
GICHNÓĆ – 1. chlusnąć 2. o deszczu – lunąć 3. uderzyć na odlew.
GICHNÓĆ SOBÓM – upaść nagle.
GICHTA – gorące żelazo.
GICZOL – (nieco ujemne) noga.
GID – przezwisko – smarkacz, łobuz.
GIELATA – drewniany cebrzyk na mleko owcze, używany dawniej na sałaszu.
GIKA – konny powóz dwukołowy.
GIMNAZYJA – gimnazjum.
GIMPEL – j.w.
GIÓNĆ SIE – 1. ruszać się 2. zabrać się do czegoś.
GISZEĆ – wylewać się ciągle mocnym strumieniem.
GIYRZINY – żużel.
GIZD – przezwisko – nieposłuszny chłopak.
GIZDOK – j.w.
GIZDULA – nieposłuszna dziewczyna.
GIŹDZIĆ POD SIEBIE – załatwiać się w ubraniu lub pościeli.
GLACA – żart. łysina.
GLAJCHA – wyrównana powierzchnia.
GLAJCHOWAĆ – wyrównywać np. tynk na ścianie.
GLAJZY – l. mn. szyny kolejowe.
GLAMAĆ – 1. drzemać 2. niechętnie jeść.
GLANC – połysk.
GLANCOWAĆ – czyścić do połysku.
GLASPAPIÓR – papier ścierny.
GLAZYRKI – błyszczące rękawiczki.
GLEJTA – emalia lub glazura w naczyniach kuchennych.
GLEJTOWANY – powlekany emalią lub glazurą.
GLICZOWAĆ – ślizgać się po śniegu lub lodzie.
GLINIAK – garnek kamionkowy, używany zwykle do przechowywania mleka lub topionego tłuszczu.
GLISTA – 1. dżdżownica 2. pasożyt przewodu pokarmowego 3. o bardzo szczupłej dziewczynie.
GLOBIN – pasta do butów.
GLOBINOWAĆ – o butach – smarować pastą.
GLÓN – 1. mulisty osad w stawie 2. osad na dnie naczynia.
GLÓNEK – wewnętrzna, środkowa część buta.
GLUZA – wodnista lub krwawa torbiel na ciele.
GŁOBNÓĆ – zabić.
GŁODNIOK – prosię do tuczenia.
(NA) GŁODNO – na czczo.
GŁOGOWINA – gałązki głogu.
GŁOSYM – o płaczu – głośno.
GŁOWA 1. cześć ciała 2. środek koła wozu, piasta 3. prasowany cukier w kształcie stożka.
GŁOWA SIE TOCZY – o zawrocie głowy.
GŁOWE SUSZYĆ – naprzykrzać się.
GŁOWE PRZIPAŚĆ – potknąć się.
GŁOWICA – zapalenie opon mózgowych.
GŁOWICZKA – pieszcz. głowa.
GŁOWOCZ – 1. kijanka żaby 2. gatunek ryby żyjący w górskich potokach.
GŁÓMB – człowiek tępy, niepojętny.
GŁÓMBICZEK – głąb kapusty.
GŁÓWKA – kapelusz grzyba.
GŁÓWSKO – zgr. głowa.
G(Ł)UPIO KOŚĆ (KOSTKA) – miejsce na łokciu szczególnie wrażliwe na uderzenie.
GŁUPNÓĆ – tracić rozum.
GŁYMBOCZYNA – głębsze miejsce w rzece, lub stawie.
GŁYMBOKUCNY – bardzo głęboki.
GMEĆ – nieduża wiązka słomy, lub włosów.
GMINSZCZOK – budynek mieszkalny dla robotników.
GMUZDAĆ SIE – guzdrać się.
GMYR – o dużej ilości poruszających małych zwierząt, też dzieci.
GMYRNO – ruchliwie.
GMYRZIĆ SIE – o dużej ilości czegoś drobnego – intensywnie się ruszać.
GNATY – lżejsze sanie do zwózki gałęzi lub siana w górach.
GNIŁKA – gatunek gruszki wcześnie dojrzewający.
GNOIĆ – rozrzucać gnój przed zaoraniem pola.
GNOJNICA – wóz do wywożenia gnoju.
GNOJORKA – wóz na gnojówkę.
GNOT – pień do rąbania drewna.
GNOTEK – 1. mały pieniek do rąbania drewna 2. kawałek pociętego w poprzek pnia.
GNOTY – kości.
GNÓJ – 1. nawóz 2. przezwisko – leń.
GNYP – nóż szewski do krajania skóry.
GOD – wąż.
GODEK – motyw w fajce – wężyk.
GODKA – 1. opowieść 2. plotka.
GODNIE – dużo.
GODNY – 1. wiarygodny 2. duży.
GODOSZ – mówca na zebraniach.
GODY – Święta Bożego Narodzenia.
GODY – dobre czasy.
GODZIĆ SIE – nadawać się.
GODZINKI – zegarek
GODZINY – zegar stojący lub wiszący na ścianie.
GODZINIORZ – zegarmistrz.
GOGÓŁKA – opadły, niedojrzały owoc.   
GOICZEK – 1. choinka 2. mała jodełka lub świeczek, ozdobiony wstążkami, z którą dawniej chodziły dziewczynki po domach w okresie Wielkanocy.
GOICZORKI – trzy dziewczęta chodzące z goiczkiem i śpiewające za oknami w okresie Wielkanocy.
GOJ – zagajnik.
GOJKA – 1. choinka 2. zagajnik.
GOJNY – gajowy.
GOLACZ – fryzjer.
GOLIBRODA – j.w.
GOLICA – odmiana pszenicy bez ości.
GOLIDŁO – przybory do golenia.
GOLUĆKO – o ziemi – bez roślinności.
GOŁODUPIEC – pogard. Ubogi, bez majątku.
GOŁOMROZI – okres mrozów w okresie bezśnieżnej zimy.
GOŁY – nagi.
DO GOŁA – o trawie, włosach, ubraniu – zupełnie.
GOŁY NIYMIEC – iron. – o człowieku     
GOR – upał.
GOR – zwłaszcza.
GORA – góra.

GORALIJA – okolice górskie, zamieszkałe przez górali.
GORBIEL – 1. garb 2. narośl na drzewie.
GORCZEK – kubek.
GOREĆ, GORZEĆ – palić się.
GORKI – gorący.
GORKO – gorąco.
GOROL – góral.
GOROLKA – góralka.
GORÓNC – upał.
GORÓNCO KÓMPANY – porywczy.
GORSKI – 1. gorzki o życiu – trudny.
GORSTKA – mała ilość.
GORUSZKI – górzyste pole.
GORZOŁA – wódka.
GORZOŁCZANO ROBOTA – mało warta praca.
GORZAŁECZKA – pieszcz. wódka.
GORZOŁKA – wódka.
GOSPODA – 1. karczma, restauracja (częściej: karczma) 2. miejsce przeładunku węgla w kopalni.
GOSPODZKI – właściciel gospody.
GOŚCINA – przyjęcie z jakiejś okazji.
GOWIYDŹ – ptactwo domowe.
GÓN – 1. polowanie 2. długi zagon ziemniaków lub buraków.
GÓNDELOWAĆ – zastanawiać się, ustalać.
GÓNDERLOWAĆ – mędrkować, wymądrzać się.
GÓNEK – ganek.
GÓNIARSKI PIES – pies myśliwski.
GÓNIĆ – biegać.
(KOGOŚ) GÓNI ROBOTA – ktoś ma pilną pracę.
GÓNIĆ SIE – o psach, kotach, zającach itp. – być w okresie rui.
GÓNIÓNY – biegły ( w jakiejś sprawie).
GÓNKA – dziewczyna lekkich obyczajów.
GÓNSIE – pisklę gęsi.
GÓNSZCZ – 1. gęstwina leśna 2. osad na dnie naczynia.
GÓNŻEWKA, GÓJŻEWKA – metalowe kółko.
GÓNŻEWKI – rzemienie u cepa lub chomąta.
GÓRA – strych.
GÓRKA – pokoik na poddaszu.
GÓRT – cześć uprzęży – pas łączący poboczki.
GÓWNO – 1. odchody, kał 2. wulg. nic.
GRABIE – narzędzie drewniane do grabienia siana, zboża, zeschłych liści itp.
GRABISKO – trzonek grabi.
GRABKI – grabie.
GRACE – żelazne grabki do prac ogrodowych.
GRACKA – małą motyczka o spiczastym zakończeniu do wygrzebywania kawałków węgla z hałdy.
GRAĆ – 1. brać udział w grze 2. igrać 3. mieć do czynienia (tylko w zwrocie) 4. mocno płakać.
GRAD – najczęściej o alkoholu – procent.
GRADY – 1. o temperaturze – stopnie 2. termometr.
GRADEL – płótno pościelowe.
GRAJFNÓĆ – 1. ukraść 2. sięgnąć po coś.
GRAMULIĆ SIE – iść z wielkim trudem pod górkę lub w śniegu.
GRANDA – heca.
NA GRANDE – dla żartu.
GRANDZIORZ – wesołek.
GRANI – muzyka.
NA GRANI – na naukę gry na instrumencie.
GRANIK – dźwig w hucie do przenoszenia żelaza.
GRAPA – 1. góra, wzniesienie, szczyt 2. strome zbocze góry.
GRAJCAR, GREJCAR – 1. drobna moneta austriacka 2. pieniądze.
GREJCAROWO KUMEDYJA – tanie widowisko.
GRMIEĆ – 1. o grzmocie 2. o odgłosie przypominającym grzmot.
GROBIJÓN, GROBIJAN – gbur, człowiek bezwzględny niesympatyczny.
GROBSKI – nieprzystępny, surowy.
GROCICA, GROCICZKA – drewniana balia do kąpieli.
GROF – hrabia.
GROFKA – hrabina.
GROSZ – 1. moneta – 1/100 złotego 2. pieniądze.
GROSZYM  NIE  SMERDZIEĆ – być bez pieniędzy.
GROTEK – drewniane naczynie do udoju.
GRÓMADNICA – 1. rodzaj ściany zrobionej z dokładnie ułożonych kamieni wyoranych z ziemi; do środka co roku wsypywało się drobne kamienie zebrane z pola. Gromadnie budowano na granicach pól, należących do różnych gospodarzy oraz na skraju lasu, jeżeli polanę zamieniono na pole uprawne. Stanowiły one w niektórych miejscach rodzaj ogrodzenia. 2. – kopiec kamieni zebranych z pola.
GRÓMADZISKO – j.w.
(PO)  GROMADZIE – razem.
GRÓMNICZKA – świeca – gromnica.
GRÓMOTRZASK – roślina (gatunek kaktusa) sadzona w płaskim, blaszanym naczyniu na dachu, mająca chronić budynek przed uderzeniem pioruna.
GRÓNCIORZ – rolnik, właściciel większego gospodarstwa.
GRÓNICZEK – pieszcz. góra, wzgórze.
GRÓŃ – góra, wzgórze.
GRUCH – 1. huk 2. hałas, zamieszanie 3. człowiek kłótliwy, grubianin.
GRUCHNÓĆ – 1. upaść 2. uderzyć.
GRUDKA – 1. o ziemi lub innym materiale 2. kawałek sera białego uformowany w kształt kulisty.
GRUDZA – schowek na ziemniaki pod kuchenną podłogą.
GRUNT, GRÓNT – 1. wiejskie gospodarstwo 2. osad z kawy.
GRUNTA – fundamenty.
GRUSZEĆ – 1. o silnym strumieniu 2. o gradzie, deszczu, owocach itp. – spadać (z hukiem) 3. huczeć.
GRUSZPÓNEK – 1. brusznica czerwona 2. bukszpan.
GRYF – 1. zdolność, spryt 2. wypustka metalowa wkuta w podkowę, żeby zwiększyć jej trwałość i przyczepność do ziemi w czasie ciągnięcia pod górę.
GRYFEL – kamienny ołówek do pisania na łupkowej tabliczce.
GRYFNY – ładny, zgrabny.
GRYNCAJG – włoszczyzna.
GRYNCBUŁA – niezdara, człowiek ślamazarny.
GRYNDA – sutek u maciory.
GRYSKA – grysik.
GRYZ, GRYZEK – j.w.
GRYZOK – żart. usta.
GRZEBIYNIORZ – starzec umizgujący się do młodej dziewczyny.
GRZEBYCZKI – przyprawa – goździki.
GRZEBYK – gwóźdź do podkowy.
GRZEŚ – stary kawaler.
GRZÓMPIEĆ – chrzęścić.
GRZÓNDZIEL – 1. główna część konstrukcji pługa 2. stary, gderliwy człowiek.
GULASZ, GULAJSZ – 1. potrawa z pokrojonych ziemniaków, zasmażonych ze skwarkami 2. zamęt. 
GUMIOK – 1. but gumowy 2. wóz z kołami na oponach.
GUMNO – miejsce w środkowej części stodoły; klepisko lub podłoga z bardzo grubych desek (czasem też wybetonowane), służące dawniej głównie do młócenia zboża.
GUNIA – część męskiego stroju góralskiego – rodzaj szerokiego płaszcza z rękawami z brązowego sukna bez zapięcia.
GUNIOK – gruby, wełniany płaszcz zimowy.
GUŃKA – pieszcz. gunia 2. kurtka męska z grubszego, wełnianego materiału, noszona w okresie chłodów.
GUŃKORZ – żart. góral.
GURGLOWAĆ – płukać usta z charakterystycznym odgłosem.
GURT – szeroki pasek do płaszcza.
GUSIĆ SIE, GŁUSIĆ SIE – 1. zgłaszać się, dawać znać o swej obecności 2. przyznawać się do kogoś. 
GUWERT – koperta na list.
GUZO – kuso.
GWARZIĆ – 1. rozmawiać, zwłaszcza przyjaźnie, poufnie 2. mówić.
GWER – karabin.
GWIAZDULA – krowa z białą plamą na czole (też inne krowy).
GWINCZEĆ – dzwonić (w uszach)
GWINT – sprawność i skuteczność.
GWOZDEK – mały gwóźdź.
GWÓLI – z powodu.
GYMBA – 1. usta 2. twarz.
(KOMUŚ) JEDZIE GYMBA – ktoś szybko mówi.
GYMBOWAĆ – pyskować.
GYMBÓNIATY – o cieście bez smaku.
GYMBÓŃ – huba na drzewie.
GYMBULKA – 1. pieszcz usta 2. twarz.
GYMZIĆ, GYMLIĆ – o pościeli – gnieść.
GYNSICZKA – 1. pisklę gęsi 2. stokrotka.
GYNSINIEC – gęsie odchody.
GYNSI PÓMPKI – stokrotka.
GZIĆ SIE – o bydle – uciekać przed kąsającymi owadami.
GZUĆ – szybko biec.
GZYCHT – twarz.
                      
H

HABA, HABUŚ – do dziecka – chleb.
HABANINA – ochłapy, mięso złej jakości.
HABAZI – 1. polne kwiaty 2. zużyte rzeczy.
HABUŹDZI – drobne gałązki, wiórki, papiery.
HACKA – większa chusta wełniana najczęściej z frędzlami, do okrycia głowy i pleców.
HADAĆ SIE – 1. kłócić się 2. budzić się, wracać do przytomności 3. opamiętać się.
HANDRYCZYĆ SIE – spierać się o coś.
HADZIAJ – 1. przybysz ze wschodu 2. licho ubrany robotnik 3. włóczęga.
HAFERFLOKI – 1. płatki owsiane.
HAJBISZ – ziele ślazu.
HAJCER, HAJCYRZ – palacz w piecach.
HAJCOWAĆ – palić w piecu.
HAJDAMASZYĆ – hulać na zabawie.
HAJDY – precz.
HAJDAWERY – luźne, szerokie spodnie.
HAJER – górnik.
HAKLIWY – wrażliwy, nieodporny.
HAKOWAĆ – 1. bronować 2. pogard. wymiotować 3. rozgarniać palący się węgiel.
HALAĆ – głaskać dzieci po twarzy czy głowie.
HALANGER – pomocnik murarski.
HALAPACZKI – przyśpiewki na zabawie w gospodzie.
HALBIJA – drewniane koryto dla bydła.
HALBIJKA – małe korytko na karmę.
HALTER – kobieca gumowa podwiązka do pończoch.
HAŁAPAŁA – 1. człowiek mówiący byle co 2. człowiek nie dbający o siebie.
HAŁDAMASZ, HOŁDAMASZ – zabawa w gospodzie.
HAŁDAMASZOWAĆ – hulać, bawić się.
HAMBOŁKI – rzeczy bezwartościowe.
HAMERNIA – kuźnia.
HAMERNIK – robotnik przy młotach w fabryce.
HAMPUSZ – człowiek gromadzący nadmierne zapasy.
HAN – tam daleko.
HANDERLOK – 1. szmaciarz 2. obdartus.
HANDLYRA – zgrub. handlarka.
HANDLARKA – handlarka.
HANDLYRZ – handlarz.
HANDRA – szmata do podłogi.
HANDROSZ – szmaciarz.
HANEJ – tam.
HANICZKA – nostrzyk żółty, zioło lekarskie.
HANTASZKA – torebka.
HANYS – Górnoślązak.
HANYSEK – anyż.
HAŃ – tam daleko.
HAŃ DOWNI – kiedyś.
HAŃDOWNY – dawny.
HARAPUCI, HARABUDZI – rupiecie.
HARAS – 1. złote lub srebrne nici do wyszywania żywotów cieszyńskich 2. czerwony lub czarny atłas do haftowania kabotków i dwoic.
HARAŚNY – udany.
HARATAĆ – niszczyć ze złości.
HAREST, HARESZT – areszt, więzienie.
HARESZTANT – więzień.
HARKNÓC, HARNÓĆ – o psie – ugryźć.
HARMÓNIJA – akordeon.
HARWAS – szczekanie.
HARWOSIĆ – ujadać.
HARYNDA – gospoda.
HARYNEK – śledź.
HASZLERKI – cukierki miętowe.
HASZPEL – kołowrót górniczy.
HASZTABIGA – człowiek bardzo wysoki.
HASZTYRZIĆ SIE – sprzeczać się.
HAW – do mnie.
HAW A TAM – tam i z powrotem.
HAWELOK – gorszy płaszcz jesienny.
HAWIYRNIA – kopalnia.
HAWIYRSKI  SŁOWO – przyrzeczenie.
HAWIYRZ – górnik.
HAWIYRSZCZOKI – robocze ubranie górnicze.
HAWIYZO – awizo.
HAZIEL, HAJZIEL – ubikacja.
HAZUK – dorastając niesforny chłopak.
HAZUKOWAĆ – dokazywać, zwracać na siebie uwagę poprzez zbyt głośne harce.
HAŹLOWINA – odchody ludzkie używane jako nawóz.
HEBAMA – akuszerka.
HEBZ – bez czarny.
HECER – prowokator.
HECOWAĆ – podjudzać.
HECZEĆ – 1. gaworzyć 2. wpatrywać się bezmyślnie w coś.
HECZEPECZE – owoce dzikiej róży.
HEFTOWAC – fastrygować.
HE – HE – straszak na nieposłuszne dzieci.
HEKLOWAĆ – szydełkować.
HEKNODLA, HEKNADLA – szydełko.
HEKTO – 1. miara pojemności (100 l) 2. miara zboża (20 – 25 kg).
HELFER – pomocnik w pracy rzemieślniczej.
HELFNÓĆ – pomóc.
HELIGÓN – wysoki człowiek.
HELIGÓNKA – stary typ harmonii, w której klawisze zastępowały okrągłe przyciski.
HELOKANI – śpiewne nawoływanie się pasterzy owiec w górach.
HEPA – tęga dziewczyna wiejska.
HERBOWIZNA – spadek po rodzicach.
HERLICZKA – turkawka.
HEROP – kłopot.
HERSKI – ładny.
HETA – zawołanie na konia, by szedł w prawo.
HEWERYNDA – peleryna.
HEWIROWAĆ – kierować.
HIB – cios, uderzenie.
HIP – skok.
HIPKAĆ – podskakiwać.
HIPNÓĆ – skoczyć.
HISZPANKA – grypa w okresie I wojny światowej.
HLEDAĆ, HLADAĆ – szukać.
HLEDZIEĆ – patrzeć niechętnie.
HŁAWITY – (tylko w formie zaprzeczonej) dobry.
HŁAWNY – 1. nadzwyczajny 2. (tylko w formie zaprzeczonej) dobry.
HNEDA – wnet.
HNET – zaraz.
HOBA – niepotrzebne sprzęty.
HOBEL – strug stolarski.
HOBLA DAĆ – zawinąć kogoś w koc i uderzać o podłogę (rodzaj samosądu stosowanego np. w wojsku).
HOCZEK – 1. pogrzebacz 2. płużek do spulchniania ziemi i między rządkami roślin okopowych.
MIEĆ NA KOGOŚ HOCZEK – wiedzieć cos niekorzystnego o kimś.
HOCZKI – 1. złote lub srebrne ozdoby przy sukni cieszyńskiej 2. brony żelazne z zakrzywionymi do przodu zębami.
HOCZKOWAĆ – plewić ziemniaki lub buraki przy pomocy specjalnego płużka (hoczka).
HOJRAK – o kimś nadmiernie pewnym siebie.
HOK – hak lub gwóźdź.
HOKAĆ – bardzo głośno mówić, wołać.
HOKI – 1. ciężka brona żelazna 2. trzyramienny hak do wbijania w kloce drzewa przy załadowaniu go.
HOKNÓĆ – zawołać, krzyknąć.
HOLCPLAC – skład drzewa.
HOLEC – podrostek do posługi.
HOLKA – panna.
HOLOFIĆ – głośno sobie pokrzykiwać lub śpiewać.
HOLSZPANT – obroża.
HOŁDA – 1. kupa kamieni 2. hałda.
HOŁDY – BOŁDY – nierówności.
HORE – w górze, do góry.
HORKAĆ – odchrząkiwać i spluwać głośno.
HORNIST – trębacz w wojsku.
HORNODLA, HORNADLA – 1. drut uformowany w kształcie litery „U” do spinania włosów w kok 2. rodzaj iglicy do robienia koronek.
HORUCH, HORUK – wrzawa, poruszenie ogólne.
HORYZONT – poziom węglowy w kopalni.
HOWADO – 1. zwierzę, zwłaszcza duże 2. pogardliwie o człowieku.
HOWIÓNSŁO – garść, pęk.
HOZI – małowartościowe, zniszczone rzeczy, rupiecie.
HOZYNTERGI, HOSENTRAGI – szelki.
HÓBA – grzyb niejadalny.   
HÓCZEĆ – 1. mocno szumieć 2. głośno to samo powtarzać 3. pleść, zmyślać.
HÓCZEĆ SIE – o świni – być w stanie rui.
HÓDŹBA – pogard. licha zabawa taneczna.
HÓJDAC SIE – kołysać się.
HÓKAĆ – łechtać, łaskotać, zwłaszcza pod pachami.
HÓKAĆ SIE – bawić się. 
HÓNKÓĆ – huknąć.
HÓL – 1. ul 2. o bardzo grubej kobiecie.
HÓLAĆ – kołysać dziecko w kołysce.
HÓLAN – ułan.
HÓLICA – ulica.
HÓLKA – kołyska.
HÓM – gruby łańcuch do hamowania przy saniach.
HÓNCFUT, HÓNCUT – łobuz, nicpoń.
HÓNDAĆ, HÓŃDAĆ – kołysać.
HÓNUCA – onuca.
HÓNWED – Węgier.
HÓNYM, HÓŃE – szybko.
HÓPNÓĆ – skoczyć.
HÓRCKAĆ – kaszleć.
HÓRCZEĆ – 1. burczeć (w brzuchu) 2. o odgłosie wysypywanych kamieni, także np. o odgłosie maszyny 3. turkotać po twardej drodze 4. rugać, strofować.
HÓRDA – śmietana na owczym mleku.
HÓRDACZKA – pospolita zabawa taneczna.
HÓRDAĆ – 1. robić hałas 2. niedbale mleć na żarnach 3. kolebać kołyską.
HÓRKAĆ – o odgłosie gołębi.
HÓRMÓM – gromadą.
(Z) HÓRTA – o sposobie traktowania – z góry.
HÓRTOWAĆ – robić niepotrzebnie hałas.
HÓRTYM – hurtem, razem.
HÓSIAĆ – huśtać.
HÓSOWAĆ – podjudzać do kłótni.
HÓSZKAĆ – głośno odstraszać drób.
HÓSZPIELINA – galaretka.
HÓŚLE 1. skrzypce 2. płuca.
HROZNY – bardzo wielki.
HROZUCNY – bardzo wielki, ogromny.
HRÓM – piorun.
DO  HRÓMA – przekleństwo – do pioruna.
DO  HRÓMA  JASNEGO – j.w.
HRÓMICIEL – przezwisko – uporczywy złośnik wyrządzający stale krzywdę.
HRÓMSKI – 1. przezwisko 2. ekspresywnie – bardzo wielki.
HRÓMSZCZOK – 1. przezwisko 2. wyraz zdziwienia, podziwu.
HRUBACZKA – gruby węgiel, kęsy.
HRUBE – banknoty większej wartości.
HRUBY – gruby.
HRUZA – 1. groza, strach 2. okrzyk zdziwienia.
HUBERTUS – zielonkawy płaszcz na niepogodę.
HUBÓŃ – twarde mięso.
HURMA – potrawa z kapusty.
HUSIAĆ – piastować.
HUŚTACZKA, HÓSZTACZKA – huśtawka.
HYC – 1 żar 2. upał, gorąco 3.
HYCZKAĆ SIE – cackać się.
HYKŚ – okrzyk na świnię.
HYLA – HYLA, HYLA… HÓĆ – zawołanie na gęsi przy przepędzaniu.
HYŁO – 1. szyja 2. gardło.
HYŁTACZYĆ – zachłannie, bezwzględnie gromadzić majątek.
HYŁTAĆ – jeść z wielkim pośpiechem.
HYŁTUSIĆ – gromadzić przesadnie oszczędzając.
HYŁTÓŃ – skąpiec, człowiek pragnący się szybko wzbogacić.
HYŁY – bryły zeschłej ziemi.
HYMBOŁEK – 1. poprzeczka między krokwiami na strychu, na której wieszano wędzone mięso i wędliny  2. wypukłość, nierówność.
HYMBOŁKI – niepewna, prowizoryczna platforma.
HYMBOŁY – j.w.
HYMZIĆ SIE – uwijać się w pracy.
HYNEJ – tam.
HYŃCZYĆ SIE – o dzieciach lub narzeczonych – przekomarzać się.
HYŃSZT – ogier.
HYRA – duma.
HYRA, HERA – wyniosłość, zarozumiałość.
HYRBATY – 1. garbaty 2. nierówny.
HYRBEL – garb, pagórek na polu.
HYRCZ – 1. sęk lub narośl na drzewie 2. narośl na ciele, guz 3. wielka ilość pieniędzy.
HYRCZATY – 1. sękaty 2. o człowieku z guzami na ciele.
HYRCZYTY – sękaty.
HYRKAĆ – podskakiwać na nierównościach.
HYRKNÓĆ, HYRKŁO S NIEGO – zwymiotować.
HYRNY, HERNY – pyszny, dumny.
HYRTÓŃ – 1. gardło, krtań 2. skąpiec, sknera.
HYRTUSIĆ – zagarniać tylko dla siebie.
HYRTUS – skąpiec.
HYRZIĆ SIE – pysznić się.
HYZDY – zabawa, rozrywka.
HYŹNY – chętny, obrotny, przedsiębiorczy.  

I

IBERCYJER – palto męskie.
IBRYCZNY – zapasowy.
IKRO – 1. mięsień podudzia 2. udko kurczęcia.
(DO) IMYNTU – całkowicie.
INACYL – inaczej.
INACZ, INACZY – j.w.
INAKSZY – inny.
INDZI – indziej.
INDZYL – gdzie indziej.
INSZPEKTÓR – inspektor szkolny.
INSZY – inny.
INTABULYROWAĆ – zapisywać na hipotekę.
INYNDY – inną drogą.
INTERES – prywatny sklepik 2. procent.
IRERE – strach na dzieci.
ISKAĆ – czyścić głowę z gnid i wszy.
ISTNY – pewny, niezawodny.
ISTO – pewnie, prawdopodobnie.
NA ISTO – na pewno.
ISTOWAĆ – potwierdzać, zapewniać.
ISTY – pewny.
IŚCIE – zapewne.
IZBA – 1. pomieszczenie mieszkalne, pokój 2. pomieszczenie mieszkalne pełniące również rolę kuchni 3. większy, lepiej umeblowany pokój, w którym przyjmowano tylko zacniejszych gości 4. dom, chałupa.
DO TEJ IZBY, W TEJ IZBIE, Z TEJ IZBY – o najbliższych sąsiadach (o ile mieszkają tuż przy naszym domu).
DRUGO IZBA 1. mniejsze pomieszczenie, często pełniące rolę sypialni 2. pomieszczenie w tym samym budynku, gdzie mieszka druga rodzina.
KURLAWO IZBA – pomieszczenie z paleniskiem bez komina.
IZBECZKA – izdebka.

J

JA – 1. partykuła twierdząca – tak 2. z powtórzoną częścią poprzedniej wypowiedzi – oznacza zaprzeczenie; ależ skąd. 
JA JA – na początku zdania – partykuła nawiązująca; tak, tak.
JABKO – rzepka w kolanie.
JADACZKA – pogardliwie – usta.
JADLIWY – jadowity.
JAGODA – poziomka.
JAGODNIK – liście poziomki.
JAK – 1. jeżeli 2. kiedy.
JAK ŻYW – jak żyję.
JAKISI rodz. m. i nij JAKOSI rodz. żeń. Jakiś, jaka, jakieś.
JAKISIKEJ – jakiś.
JAKLA – wierzchnie okrycie kobiety sięgające do bioder, rozpinane przodem.            
JAKO – 1. jak – zaimek pytający 2. zaimek względny 3. jak bardzo.
JAKOSI – jakoś.
JAKÓŻ – jak, jakże.
JAKTÓŻ – partykuła wyrażająca propozycję.
JAKUBIÓNKI – gatunek gruszek dojrzewający na św. Jakuba (25 VII).
JANCZARY – zużyte buty robocze.
JANICZEK, JÓNICZEK – 1. robaczek świętojański 2. słabe światełko.
JANKURYJA – bezradność, rozpacz.
JAPÓNKA – kura małej rasy.
JAPÓŃCZYK – kogut małej rasy.
JARGAĆ SIE – złościć się, kłócić się.
JARGANKI – harmonijka ustna.
JARKA – wiosenne zboże.
JARMICA – 1. jarzmo, chomąto dla krowy pociągowej 2. część jarzma zob. jarzmo.
JARUGA – teren grząski, moczary.
JARZMO – zaprząg dla krów czy wołów.
JARZÓMBEK – młode drzewko – jarzębina.
JARZÓMBKOWY – kolor czerwony przypominający jarzębinę.
JASIYNIOWY – jesionowy.
JASIYŃ – jesion.
JASNY GWINT – przekleństwo.
JAŚLE – drabinka na siano nad żłobem.
CHYNÓĆ  ZA  JAŚLE – żart. wziąć do ust, przegryźć.
JEDBOW – jedwab.
JEDBOWNICA – jedwabna chustka na głowę.
JEDBOWNY – jedwabny.
JEDLA – jodła.
JEDLICZKA – jodełka.
JEDNA – o godzinie – pierwsza.
JEDNICZKA – 1. jedynka 2. najlepsza ocena na świadectwie.
JEDYN – pewien.
JED(Y)N A… - w połączeniu z liczbami 20, 30, 40 itp. np. jedna-dwacet – 21.
JEDZINIOCZEK – pieszcz. jedynak.
JEDZINIOCZKA – pieszcz. jedynaczka.
JEDZINIOK – jedynak.
JEDZINY – jedyny.
JEGLICA – drut do robótek dziewiarskich.
JEGŁA – igła do szycia.
JEHOWISTA –  Świadek Jehowy.
JEJI rodz. m. i nij. JEJO rodz. ż. – jej.
JEJKU KANDY – okrzyk zdziwienia, zachwytu.
JELCE – gatunek ryb żyjących w górskich potokach.
JELITA – kaszanka.
JELITKO – kaszanka.
JERUZALYMY – gatunek wczesnych ziemniaków.
JERYNA KANDY – okrzyk zdziwienia, niepokoju, zachwytu.
JESI – 1. jeżeli 2. czy (tylko w zdaniu podrzędnym.
JETELINKA – tuja.
JEWERYNA – okrzyk przestrachu.
JEZERYJA – okrzyk zdziwienia.
JEZERYNA – okrzyk przestrachu.
JEŹDZIĆ (PO KIMŚ) – besztać złośliwie kogoś.
JEŻYĆ SIE – wynosić się nad innych.
JOCH – miara powierzchni; 56 arów.
JODŁO – jedzenie.
JOJCZEĆ, JUJCZEĆ – jęczeć, przeciągle narzekać.
JOR – wiosna.
JOSZCZEĆ, JASZCZEĆ – zwykle o dziecku – płakać, marudzić.
JOSZCZEK – często krzyczące dziecko.
JOWEJ KANY – okrzyk zdziwienia.
JOWEJCZEC, JUWEJCZEĆ – utyskiwać, narzekać.
JSCAĆ – oddawać mocz.
JSCOCHY – mocz.
JUCH – o pulchnym cieście.
JUDOSZOWE  PINIÓNDZE (TALARY) – odmiana rośliny ozdobnej, używanej do wieńców.
JUJA, JUJA  KANDY – okrzyk radości dzieci.
JUPKA – flanelowa kurtka kobieca.
JURCZEC – narzekać, utyskiwać.
JURZICZEK – 1. mały ptaszek 2. o dziecku z niechęcią.
JUTRZNIA – nabożeństwo na Boże Narodzenie, w kościele katolickim wcześnie rano, w katolickim – o północy, pasterka.
JUWEJCZEĆ – skomleć.
JUŻINECZKI – okrzyk zdziwienia.
JYDZOK – człowiek za dużo jedzący.
JYMNY – wiotki, giętki, zwinny.
JYNDRYS – MARYNA – okrzyk zdziwienia.
JYNY – tylko.
JYNZYCZKI – liście babki lancetowatej.
JYRZYĆ SIĘ, JERZYĆ SIE – o śmietanie w toku robienia masła – zwiększać objętość.
 
K
     
KABACIĆ – plotkować.
KABANIA – sukienka.
KABOT – marynarka, kurtka.
KABOT ZMIYNIAĆ – zmieniać poglądy.
KABOTEK – 1. część cieszyńskiego stroju kobiecego, rodzaj białej bluzki noszone przez mniej zamożne kobiety do sukni wałaskiej w nizinnej części Śląska Cieszyńskiego 2. część kobiecego stroju góralskiego  - rodzaj bluzki koloru białego z płótna  (w okresie późniejszym także kretonu), zdobionej haftem krzyżykowym koloru czarnego, czerwonego lub bordowego.
KACABAJA – grubsza kobieca bluzka.
KACABAJKA – j.w.
KACAP – ujemne określenie charakteryzujące człowieka prymitywnego.
KACHEL rodz. m. KACHLA – rodz. żeń. – kafel.
KACHLOCZ – duży wiejski piec kaflowy.
KACHLOK – j.w.
KACHLORZ – zdun.
KACZKI, PUSZCZAĆ  KACZKI – zabawa dzieci w rzucanie płaskich kamieni tak, aby odbijały się od powierzchni wody.
KACZYCA – niski, dość szeroki piec żelazny.
KADUBEK – drewniany domek dla ptaszków na drzewie.
KADZIA – ognisko ze świeżych gałązek szpilkowych, dające dużo dymu.
KADZOK – stary garnek lub uwiązana na drucie, z otworami w dnie puszka do przenoszenia ognia przez pasterzy w okresie późnej jesieni.
KAFABEL – chytrus.
KAFER – kamfora.
KAFRAĆ – głupio gadać, paplać.
KAFRANI – głupie gadanie.
KAJ – gdzie.
KAJET – zeszyt szkolny.
KAJFAS – skrzynia z uchwytami na wapno, lub zaprawę murarską.
KAJ  JAKI – jakikolwiek.
KAJSI – gdzieś.
KAJ  SIE  WEŹ, TO  SIE  WEŹ – ni stąd ni zowąd.
KANSIK – gdzieś.
KAJ  JYNY – gdzie tylko.
KAJZERKA – rodzaj małej bułki ozdobnej.
KAJŻ – gdzieś.               
KAKAĆ- o dziecku, oddawać kał.
KALAMORZ – kałamarz.
KALIĆ – mącić.
KALIKOWAĆ – pompować powietrze do miecha przy organach.
KALNIOCZKA – mętna woda.
KALNY – mętny.
KALYNICA – szczytowe wiązanie dwuspadowego dachu.
KAMASZE – skórzana lub filcowa ochrona podudzi, zastępująca cholewy.
KAMELKI – rumianek.
KAMIYNIEC – kamieniste pole.
KAMIYŃ – o kamieniu granicznym rozgraniczającym posesje, majątki itp.
KAMIZOLA – 1. sukienna kamizelka koloru granatowo – niebieskiego, sięgająca do pasa z dwoma rzędami metalowych guzików koloru srebrnego, stanowi górną część stroju cieszyńskiego. 2. kamizelka.
KAMLOTKA – plisowana spódnica koloru ciemnego, część kobiecego stroju Jacków jabłonkowskich.
KAMRACIĆ  SIE – przyjaźnić się.
KAMRACTWI – koleżeństwo.
KAMRAT – kolega.
KAMRATKA – przyjaciółka, koleżanka.
KAMYCZEK – kamienny ołówek do pisania na tabliczce.
KANA – duży pojemnik na mleko.
KANCNARYJA – kancelaria, biuro.
KANCYNOŁ, KANCENOŁ – kancjonał, śpiewnik kościelny.
KANDYŻ – dokąd.
KANIEC – knur.
KANKA – bańka na mleko.
KANÓN – armata.
KANSI, KAŃSI – gdzieś.
KANSIKEJ – 1. gdzieś tam 2. dokądś.
KANTYNA – sklep, lub jadłodajnia dla wojska.
KANY – 1. gdzie 2. dokąd.
KANY CO – dużo różnych rzeczy.
KANY GDO – dużo różnych osób.
KANY KIERY – 1. ktokolwiek, byle kto 2. o większej ilości ludzi.
KANY TANY – obojętnie gdzie, byle gdzie, gdziekolwiek.
KANYŻ – gdzieś.
KAPAĆ – zdychać.
KAPANKA – lane ciasto.
KAPECZKA – odrobina.
KAPECZKE – troszkę.
KAPER – 1. karp 2. przen. cwaniak.
KAPESKA – kieszonka.
KAPINECZKE, KAPYNECZKE – troszkę.
KAPKA – mała ilość.
KAPKAĆ – kapać.
KAPKE – trochę, niewiele.
KAPKI – lekarstwa.
KAPLA – kaplica.
KAPLICZKA – 1. mała kapliczka, zwykle przy drodze 2. iron. gospoda.
KAPNÓĆ, COSI  KÓMUŚ  KAPŁO – 1. ktoś coś niecoś otrzymał 2. przyjść na myśl.
KAPNÓĆ  SIE, KAPNYĆ  SIE – domyślić się, zorientować się.
KAPOŁKA – 1. lane ciasto 2. serwatka.
KAPOŁKI – drobne kluski.
KAPOWAĆ – rozumieć.
KAPSA – kieszeń.
KAPUCA – kaptur.
KAPUŚNICA – 1. woda z kiszonej kapusty 2. zupa z kiszonej kapusty.
KAPUŚNIÓNKA – woda z kiszonej kapusty. 
KAPUT – niedodm. koniec.
KAPYNECZKE – zob. KAPINECZKE.
KAPYNULKE – troszeczkę, bardzo mało.
KARAKÓNY – ciemne, skłębione chmury.
KARBIDKA – 1. lampa górnicza 2. lampka karbidowa na rower.
KARCIORKA – kobieta wróżąca, przepowiadająca przyszłość z kart.
KARCZMA – gospoda.
KARCZMICZKA – zdrob. Karczma.
KARCZNIK – łańcuch na szyi krowy, do którego przypinało się łańcuch drugiej pasącej się obok krowy. 
KARK 1.gardło 2. szyja.
MIEĆ  COŚ  NA  KARKU – mieć coś do zrobienia.   
KARKOSZ – odcięta od pnia gruba gałąź.
KARKOSZKA – sucha, grubsza gałąź.
KAROWAĆ – wozić na taczkach.
KARPETNY – grudzisty, kamienisty, nierówny.
KARPLE – złączone poprzecznie deszczółki w kształcie siatki, okrągłe, przywiązywane do kierpców lub butów, używane do chodzenia po głębokim śniegu.
KARTACZ – szczotka.
KARTACZEK – szczoteczka do zębów.
KARWACZ – rózga, bat pleciony z wierzbowych cienkich prętów.
KARWYNCZEĆ – chorowac i nie móc się wyleczyć.
KARWYNCZKA – o dziecku, także o człowieku często chorującym, niedomagającym.          
KARY – taczki.
KASARNIA – koszary wojskowe.
KASTLICZEK – skrzyneczka na kancjonał w ławce kościelnej.
KASTLIK – 1. szafka nocna 2. skrzynka na listy.
KASTROL – rondel.
KASTROLEK – mały rondelek.
KASYRNIK – ktoś szybko niszczący ubranie, lub inne rzeczy.
KASYROWAĆ – niszczyć, marnować.
KASYROWAĆ SIE – ulegać zniszczeniu.
KASZOKI – kaszanka.
KAŚ – gdzie.
KATAĆ TAM – skądże, gdzie tam.
KATAĆ  TEŻ  TAM – gdzie tam, nic podobnego.
KATEZMUS – katechizm.
KATRUPIĆ – pogard. – zabijać.
KAWA  ZORKOWO – kawa prawdziwa.
KAWE  WARZIĆ – o kocie – głośno mruczeć.
KAWIOCZEK – mały blaszany emaliowany kubek z uchem.
KAWIOK – większy żelazny garnek do gotowania kawy 
KAZATEL – kaznodzieja
KAZATELNICA – ambona
KAZOWAĆ – polecać, rozkazywać
KAŻ, KAŹ – gdzie (tylko w zdaniach pytających)
KAŻBY – gdzieżby, to niemożliwe, żeby
NA (KAŻDO) – na codzień
KAŻDZIUTKI – każdy z uwydatnieniem uczuciowym mówiącego.
KAŻ  TAM – skądże.
KEL – odmiana kapusty – jarmuż.
KELERUBA – kalarepa.
KETA – łańcuch do roweru.
KI, KIŻ – jaki, jakiż – tylko w połączeniach funkcji przekleństwa.
KIBEL – wiadro blaszane.
KIBLOWAĆ – ciężko pracować.
KICHACZKA – kichanie.
KICHAĆ NA COŚ – lekceważąco – rezygnowac z czegoś.
KICZKA – 1. drewniany kołek, zatemperowany z obu stron, uderzany i podbijany przy grze w kiczkę 2. chłopięca zabawa w podbijanie kija.
KICZKERLE – zabawa dziecięca
KIDAĆ – przerzucać łopatą lub widłami – najczęściej o gnoju lub śniegu.
KIE – gdy, jeśli.
KIEBY – gdyby.
KIEBZIĆ SIE – 1. psuć się, zmieniać się 2. plątać się, gmatwać się.
KIECKA – 1. spódnica suto marszczona 2. przenośnie o dziewczynie.
KIEJ – 1. kiedy 2. gdy, jeśli.
KIEJSI – kiedyś.
KIEJSIK – kiedyś
KIEJSIKA, KIYJSIKA – kiedyś.
KIEJSIKEJ – kiedyś.
KIEL – 1. kiedy 2. ponieważ
KIELA – 1. ile 2. wiele
KIELA – po ile
KIELANOŚCIE – kilkanaście
KIELASI – ileś tam
KIELI – jak duży
KIELSKI – śliski
KIELSKO – ślisko
KIELUSZEK – kieliszek
KIELZAĆ – ślizgać się
KIELZOWKA – ślizgawka
KIELŻEĆ – ślizgać się
KIEŁTAĆ – kołatać
KIEŁTOWAĆ SIE – tarzać się po pościeli
KIEP, KIEPA ROBIĆ – żartować z kogoś, kpić
KIERCHÓW – cmentarz
(NA) KIERKUSY – sposób noszenia dziecka na plecach.
KIERY 1. który 2. kto
KIERYNDY – którędy
KIERYSI – ktoś
KIERYSIKA – ktoś
KIERYSIKEJ – ktoś
KIEŻ – kiedyż
KIJÓNKA – 1. drewniana płaska łopatka służąca do prania bielizny na kamieniu w rzece 2. nieduży kloc twardego drzewa z trzonkiem do wbijania palików
KIJÓN – kloc drzewa, z osadzonym długim lub samorosłym trzonkiem, służący do pobijania przedmiotów metalowych.
KIM – zanim
KINOL – nos
KIPNÓĆ – zginąć, zdechnąć
KISIYNKA – mała skrzynka
KISTECZKA – kokardka
KISTKA – 1. kokarda 2. kiść, grono zwisających owoców np. czereśni, winogron, porzeczek
KISZKA – kwaśne, zsiadłe mleko
KIŚŃ – 1. duża kokarda 2. duża ilość owoców na końcu gałęzi.
KIŚNIA – dość duż skrzynia z niecheblowanych desek
KIŚNICZKA – skrzyneczka
KITA – 1. noga powyżej kolana u człowieka lub zwierzęcia 2. pogardliwie uda
KITKA – 1. nóżka z drobiu 2. mała ilość nałożonej potrawy np. marmolady
KITLA – bluza robocza
KITNYĆ – 1. nałożyć małą ilość potrawy o ciągliwej konsystencji 2. wyzionąć ducha, zdechnąć
KIWAĆ – ręcznie pompować
KIWNÓĆ (KOGOŚ) – wyprowadzić w pole, okłamać
KIWTAĆ SIE – mylić się
KIYJŻ – kiedy
KLABINIEC – kopa siana bez ostrewki
KLABNIOK – jw.
KLACHAĆ – plotkować
KLACHULA – plotkara
KLAGAĆ – mieszać mleko rozpuszczając w nim klog – podpuszczkę
KLAJDY – plotki
KLAMAĆ – drzemać
KLAMNÓĆ – zdrzemnąć się
KLAMERKA – agrafka
KLAMORY, KLAMOTY – przedmioty, rzeczy zbędne, często zepsute
KLAPACZKA – usta
KLAPAĆ – paplać, gadać – pleść głupstwa
KLAPKA – packa na muchy
KLAPKI – ochraniacze na uszy przed zimnem
KLAPNÓĆ – 1. usiąść, przysiąść 2. zmęczyć się 3. uderzyć, zabić 4. umrzeć 5. o cieście, które wyrosło, a potem opadło.
KLAPOCZ – gatunek ryby w górskich potokach o kształcie mocno zwężającym się w kierunku ogona.
KLAWIYR – fortepian.
KLEBETNICA – plotkarka.
KLEBETOWAĆ – obmawiać kogoś, plotkować.
KLEBETY – plotki.
KLEJZAĆ – ślizgać się.
KLEKOTAĆ – 1. o odgłosie wydawanym przez bociana 2. mówić bez przerwy, obgadywać.
KLEKOTKI – kołatki.
KLEPAĆ – 1. uderzać młotkiem 2. trzepać 3. stukać 2. przen. o ciągłym mówieniu
KLEPCE – nogi.
KLEPETA – nogi
KLEPISKO – miejsce w stodole – ubita ziemia, gdzie młócono zboże lub rośliny strączkowe.
KLEPNÓĆ – stuknąć młotkiem.
KLEPOCZ – młotek.
NA  KLEPOCZ – sposób wiązania chustki na głowie (zob. Czepiyni).
KLEŚNIĆ – 1. trzebić, karczować 2. obrąbywać dokładnie gałęzie z drzewa.
KLIN – 1. podołek 2. przedmiot z twardego drzewa lub żelaza do rozszczepiania grubego drzewa 3. rodzaj drewnianego sworznia, używanego do łączenia belek tworzących ściany domu 4. kołek wbijany w ziemię, o który zaczepia się łańcuch pasącej się krowy czy owcy.
KLINEK – 1. drewniany gwóźdź 2. drewniany szewski gwóźdź 3. część kosy, drewniany klin wbijany w pierścień pomiędzy piętkę kosy a kosisko 4. drewniany kołek służący do wieszania.
MIEĆ  KOGOŚ  NA  KLINKU – mieć do kogoś pretensje.
KLOCEK – kawałek drzewa do palenia w piecu.
KLOG – podpuszczka – dawniej uzyskiwana z cielęcego żołądka, obecnie otrzymywana farmaceutycznie.
KLOSZTORNO  CHOJKA – tuja.
KLÓNKORY – żart. o nogach.
KLUCZKA – 1. drewniany kołek umocowany równolegle do ostrza kosy, mający zapobiec mierzwieniu się zboża podczas koszenia 2. drewniany przyrząd w kształcie cyfry 1 pomocny przy obieraniu owoców.
KLUCZKI – małe pędy ziemniaków przebijające się przez ziemię.
KLUCZYCZKI – pierwiosnki.
KLUCZYKI – pierwiosnki.
KLUDZIĆ – 1. prowadzić 2. zwozić, lub znosić z pola do stodoły.
KLUK – pogardliwie – o małym chłopcu.
KLUKA – drąg zakończony hakiem służący do wyciągania wody ze studni.
KLUKI – 1. nogi 2. nosidła do noszenia wody.
KLUKI HOKI – brzydkie niewyrobione pismo.
KLUPACZKA – trzepaczka.
KLUPAĆ – 1. stukać 2. pukać w drzwi lub okno 3. trzepać.
KLUPATY – 1. o nosie wydatnie zakrzywionym 2. przenośnie – opadnięty, zwisający.
KLUPKAĆ (ZAKLUPKAĆ) – pukać w drzwi lub w okno.
KLUPNÓĆ – zasnąć.
KLUZAREK – specjalne ogniwko w łańcuchu zapobiegające skręceniu się łańcucha.
KLYMPA – o krowie starej nie dającej mleka.
KLYMPIYRZ – blacharz.
KLYNCZARY, KLYNCZORKI – 1. duże sanie złożonez przednich i tylnych krótkich sań powiązanych łańcuchami 2. przednia część dużych sań.
KLYNKANI – Anioł Pański.
KLYNKNÓĆ – 1. uklęknąć 2. przen. – zawalić się.
KLYSZCZE – obcęgi.
KLYTY – babskie plotki.
KŁADZIWKO – młotek.
KŁADZIWO – duży młotek.
KŁAPATY – zniszczony.
KŁAPOCZ – duża niezgrabna czapka.
KŁAPOCZE – duże ziemniaki.
KŁOBUCZEK – metalowa przysłona w kształcie kopuły na knot w lampie naftowej.
KŁOBUK – 1. kapelusz 2. okrągła bryła cukru.
KŁOBUKORZ – rzemieślnik wyrabiający z filcu kapelusze.
KŁODKA – kłódka.
KŁOPCIE – l. mn. – drewniane chodaki do chlewa, stajni.
KŁOPEĆ – większy kawałek np. słoniny, chleba, masła.
KŁOPETEK, KŁOPIETEK – mały klocek, kawałek drewna.
KŁOPIEĆ – 1. grubsze, nierozrąbane drewno opałowe 2. większy kawał czegoś.
KŁOPOCIĆ SIE – trudzić się.
KŁÓCIĆ  MASŁO – robić masło.
KŁÓĆ – bóść.
KŁÓĆ  SIE – bóść się.
KŁÓCKA – kleik z żarnówki.
KŁÓNCZE – 1. pozostałość z obdartego pierza 2. uschła nać ziemniaczana.
KŁÓNCZEK – szypułka z pióra po zdarciu miękkiej części, stosina.
KŁÓNCZI – szypułki z pierza.
KŁÓNCZOK – poduszka wypełniona stosinami piór.
KŁÓNICA – część wozu – kłonica.
KŁÓSKO – kłos.
KŁÓTA – strawa gotowana dla świń z mąki jęczmiennej lub też owsianej.
KŁÓTKA – rodzaj zasmażki.
KŁYMBO – biodro, staw biodrowy.
KMINIĆ – okłamywać, oszukiwać.
KMINKULA – 1. rodzaj zupy z kminkiem 2. wódka kminkowa.
KNAP – w sam raz – niemal ciasne.
KNEBEL – 1. grubszy patyk 2. krótki, mocny drążek ostro zakończony, stosowany przy wiązaniu słomy w powrósła.
KNEDLE – l. mn. – kluski gotowane na parze.
KNEFEL – guzik.
KNEFLICZEK – mały guzik.
KNEFLORY – sznurowane trzewiki kobiece.
KNEFLÓWKA – stary typ harmonii, w której okrągłe przyciski zastępowały klawisze.
KNOTEK – jedna część z dłuższego łańcucha kiełbasy.
KNUT – knot w świeczce lub w lampie naftowej.
KOBARSZCZYĆ – marszczyć.
KOBIELA – torba, sakwa.
KOBYLINIEC – l. mn. KOBYLIŃCA – końskie łajno.
KOBYLÓNKA – także KOBYLORKA – mało szlachetna odmiana śliwki.
KOBYŁCZACKO – pieszczotliwie o klaczy.
KOBYŁKA – część haftki, której druga część nazywa się koniczek.
KOBZOLE – ziemniaki.
KOCEK – gruba husta z frędzlami, noszona przez kobiety na głowie lub ramionach.
KOCIANKI – zob. kucianki.
KOCIBA – czeremcha.
KOCI  CHWOSTY – skrzyp.
KOCIO  WIARA – pogardliwie o sektach.
KOCUR – kot.
KOCURY – l. mn. Skrzyp polny.
KOCYNDER – żartowniś, błazen.
KOCZE GŁOWY – odmiana kwaskowatych jabłek wyhodowanych przez Ks. Kotschego.
KOCZKA – kot (używane też bez względu na płeć).
KOCZKOWAĆ  SIE – pieścić się.
KOCZOREK – 1. przenośne ogrodzenie dla młodego ptactwa domowego 2. okucie końcówki dyszla z kołkiem metalowym.
KOFLIK, KOFLICZEK – małe naczynie, dawniej przeważnie blaszane, obecnie z tworzywa sztucznego.
KOHÓT – 1. kogut 2. przenośnie mężczyzna uganiający się za kobietami.
KOHÓTEK – 1. małe kurczę płci męskiej 2. 1/8 litra wódki 3. pokrojony głąb w kiszonej kapuście.
KOKIETYRKA – ozdobna chusteczka wkładana do kieszonki marynarki.
KOKOCIĆ  SIE – o kogucie – przejawiać popęd płciowy.
KOKORNAK – roślina wieloletnia, kokornak powojnikowy.
KOKSIOK – przenośny piec do ogrzewania koksem.
KOLAJA – koleina, głębszy wyrobiony ślad kołami wozu w polnej drodze.
KOLANO – zakole.
KOLASA – kareta, powóz resorowany z możliwością nakrycia.
KOLARNIA – szopa na wozy i narzędzia rolnicze.
KOLCA – przednia część pługa drewnianego.
KOLCNÓĆ – zatańczyć.
KOLCO – koło.
KOLE – 1. około – w odniesieniu do ilości i czasu 2. obok 3. wokół 4. przy, nad.
KOLEŚNICE – l. mn. Drewniany drążek łączący przednią część pługa tzw. Kolca z zasadniczą częścią pługa za pośrednictwem żelaznej wici umocowanej na grządzielu.
KOLEWRÓT, KOŁOWRÓT – przyrząd do przędzenia wełny lub lnu.
KOLITY – 1. o nogach – pałąkowaty 2. obły, zaokrąglony.   
KOLNIA – szopa na wozy i sprzęt gospodarski, a także na drzewo i na ściółkę.
KOLNIOK – drewniany lub blaszany pojemnik na węgiel, z uchwytem, z przodu ukośny.
KOLORZ – kołodziej.
KOLOSKA – wózek dziecięcy.
KOLÓNIJA – osiedle jednakowych w kształcie budynków mieszkalnych, będących własnością zakładu pracy – kopalni, fabryki.
KOLTACZKA – błoto.
KOLTAĆ SIĘ – 1. tarzać się w błocie 2. brodzićw brudnej mętnej wodzie.
KOLTÓWKA – brudna, mętna woda.
KOLYBA – 1. szopa pasterskana sałaszu 2. wózek żelazny do przewożenia węgla w kopalni lub cegły przy budowie.
KOLYBAĆ – kołysać.
KOLYBAĆ SIĘ – kołysać się, chwiać się.
KOLYBECZKA – zdrobniale – kołyska.
KOLYBKA – 1. kołyska zawieszona na sznurach pod stropem 2. kołyska na biegunach.
KOLYBOK – krzesło na biegunach.
KOLYNCZEĆ – 1. cierpnąć 2. twardnieć.
KOLYNCZKI – choroba nóg u cieląt.
KOLYNDA – 1. podarunek dawany kolędnikom 2. dodatkowe wynagrodzenie służby przed odejściem po rocznej pracy u gazdów na tzw. poławki.
KOLYNDNIK – chłopak chodzący w gronie kolegów po domach w swojej wsi w okresie 26.XII do 6.I. Kolędnicy chodzą jako pastuszkowie (Istebna), jako Trzej Królowie (Istebna, Jaworzynka, Koniaków), oraz na terenie Brennej chodzi sięz Betlymkym. Kolyndnicy składają życzenia, oraz śpiewają kolędy i pastorałki, za co otrzymują kolynde – dar w postaci kołacza lub pieniędzy.
KOLYNDOWAĆ – mówić w kółko, powtarzać.
KOŁCHOŹNIK – głośnik radiowy.
KOŁEK, KOŁKI – część kołowrotu, dwa kołki poziome w górnej części kołowrotu, na których spoczywa oś szpuli.
KOŁKI – zapałki.
KOŁO – rower.
KOŁOCZ – kołacz, placek drożdżowy z owocami, makiem lub serem.
KOŁOCZOWO DZIURKA – tchawica.
KOŁOCZYCZEK – mały okrągły (wielkości dłoni) placek drożdżowy.
KOŁOMAŹ – smar do wozów.
KOŁORZ – kołodziej.
KOŁOWROTEK – przyrząd do przędzenia wełny.
KOŁTÓŃ – 1. krętacz, kłamca 2. kołtun.
KONWISYJ – specjalna komisja.
KOPACZKA – motyka.
KOPACZKI, KOPOCZKI – 1. wspólne kopanie ziemniaków 2. okres, czas kopania ziemniaków.
KOPACZYCZKA – mała motyka z krótkim trzonkiem do sadzenia flanc.
KOPANKA – ściółka z igliwia.
KOPIDOŁ – grabarz.
KOPIEC – 1. wzgórze, mała góra 2. rządek zasadzonych ziemniaków.
DO KOPCA – pod górę. Z KOPCA – w dół.
KOPIECZEK – mały pagórek.
KOPKA – 1. siano ułożone na orstwi do suszenia 2. miejsce na polu zabezpieczone słomą i ziemią do przechowywania ziemiopłodów.
KOPLINA – 1. miejsce, z którego stopniał śnieg 2. żart. o łysinie na głowie w postaci zakola.
KOPLINKA – miejsce bez śniegu.
KOPNIA – górna część drewnianej obudowy w kopalni podtrzymującej strop.
KOPNO – o miejscu, gdzie wytopniał śnieg.
KOPOCZ – narzędzie rolnicze z żelaznym dwuzębem do rozrywania zleżałego obornika.
KOPOCZKA – kobieta kopiąca.
KOPRÓWKA – zupa koperkowa.
KOPRULA – jw.
KOPYCO – góralska skarpeta męska uszyta z sukna 2. skarpetka z bardzo grubej wełny.
KOPYRDUS – przewrotka, przekoziołkowanie. koziołkować.
KOPYRTNÓĆ SIE – przewrócić się.
KOPYŚĆ – drewniana duża łyżka lub łopatka do mieszania w dużym garncu, także do zaczynania ciasta na chleb.
KOPYTKO – skarpetka zrobiona z owczej wełny na drutach.
KORBACZ – bat.
KOPYRTAĆ  SIE – przewracać się
KORBANEK – drewniana skrzynka na węgiel z uchwytem, z przodu ukośna.
KORBLIK, KYRBLIK – podłużne zwykle drewniane lub blaszane naczynie na osełkę do ostrzenia kosy.
KORCZ – skurcz mięśni.
KORCZYĆ – doskwierać, męczyć.
KORDYBANIK – garbarz lepszych gatunków skór.
KURDYBANOWY – zrobiony z kurdybanu.
KURDYBANY – wysokie buty z miękkimi cholewami Jacków Jabłonkowskich.
KORMEDA – gęsta zupa mączna.
KORMIĆ – tuczyć.
KORMIK – 1. tucznik 2. karmnik dla ptaków.
KORMÓNCIĆ – wywoływać niezgodę.
KORNUTA – owca z rogami.
KOROWODY – ceregiele.
KORÓNA – 1. jednostka monetarna równa stu halerzom (od reformy monetarnej w 1900 roku w Austrii) 2. ozdobny szeroki wzór na tkaninach na firanki i suknie.
KORÓNKA – 1. koronka wykonana ręcznie lub maszynowo przy koszułce i przedniej części czepca, tzw. naczółku 2. serwetka lub koronka przeznaczona do dekoracji np. kredensu, półek, poduszek, jaśków itp.
KORUNA – gór. Ozdoba architektoniczna – półokrągły daszek z gontów w szczycie dachu chaty.
KORYTO – duże podłużne drewniane naczynie.
(DO) KORZÓNT – o drzwiach – otwartych na oścież.
KORZYNI – przyprawy.
KOSA – narzędzie do koszenia.
URWAĆ KOSE – zepsuć kosę.
KOSIEC – kosiarz.
KOSISKO – trzonek kosy.
KOSMAĆ – o butach – wykrzywiać przy chodzeniu.
KOSMAĆ SIE – utykać, wlec się, brnąć.
KOSMOK – człowiek o niezgrabnym chodzie, wykrzywiający buty.
KOSOK – sierp.
KOSTKA – pestka.
KOSZENA – otyłą kobieta.
KOSZENY – zob. koszyny.
KOSZOR – miejsce ogrodzone pod gołym niebem dla owiec lub gęsi.
KOSZTYFOŁ – żywokost.
KOSZULA ZE STÓNKYM – dawna damska koszula odcinana w pasie, na jednym ramiączku.
KOSZUŁKA – rodzaj białej bluzki bogato haftowanej biała nicią, część kobiecego stroju cieszyńskiego; najbogacej zdobiony element to przedniczka zakrywająca piersi; szyję otaczał haftowany obójek, krótkie rękawy – mocno bufiaste, splisowane, wszyte do lemieszka łącznie z odstającymi koronkami; koszułki nosiły najbardziej zamożne kobiety lub kobiety uzdolnione artystycznie, które potrafiły same wyhaftować koszułkę.
KOSZUT – obraźliwe wyzwisko.
KOSZYCZEK – ozdoba architektoniczna – półokrągły daszek z gontów w szczycie dachu chaty.
KOSZYCZKORZ – domokrążny handlarz z zabawkami w koszyku.
KOSZYNY, KOSZENY – górna część wozu lub sań do przewożenia ludzi.
KOŚCIELICZEK – kościółek.
KOŚKAĆ – klaskać rączkami dziecka.
KOŚNIK – kosiarz.
KOTLICZEK – kropielniczka przy wejściu do kościoła lub izby w domu.
KOTULA – rodzaj gwoździa z główkami po obu końcach, będący częścią łańcucha, dzięki czemu łańcuch nie ulega skręceniu.
KOTYCZY – 1. suche łodygi z ziemniaków 2. chrust leśny znoszony na opał.
KOWIOREK – mały stawek.
KOWIÓR – mały staw, sadzawka, nieduży wykop zalany wodą dla gęsi lub kaczek.
KOZA – 1. nieczystości w nosie 2. zwietrzałe, niedobre piwo bez piany.
KOZAĆ – nakazać, polecić.
KOZAĆ SE – zamówić.
KOZANI – 1. kazanie 2. reprymenda.
KOZIEŁ – stojak.
KOZIDŁO – 1. podwyższone miejsce do siedzenia z prawej strony w lepszym pojeździe konnym 2. biegun u kołyski.
KOZIBRÓDKA – rodzaj potrawy, zupa z kapusty.
KOZIORZ – pasterz kóz.
KOZOK – grzyb, koźlarz grabowy.
KOZUB – stara krowa.
KOZUBEK – ozdoba architektoniczna – półokrągły daszek z gontów w szczycie domu chaty.
KOŻUCH Z WYŁÓŻKAMI – wierzchnie okrycie w okresie zimy z owczych skór, sięgające poniżej pasa z pięknymi ozdobami z przodu przy zapięciach.
KÓLICZEK – drewniany, średniej grubości szpiczasto ociosany drąg, przeznaczony do wbicia do ziemi.
KÓLIK – zaciosany palik do wbicia w ziemię.
KÓŁ – ostro zakończony drąg żelazny lub drewniany okuty na końcu.
KÓŁKO – część kolewrotu – koło zamachowe.
KÓMIŚNIOK – czarny, wojskowy chleb.
KÓMIŚNY – wojskowy.
KÓMPIELKA – łazienka, miejscedo mycia się.
KÓMPIELORZ – wczasowicz.
KÓNAJÓNCZEK – mały dzwon oznajmiający o zgonie parafianina.
KÓNAJÓNCZKA – dzwonienie informujące o zgonie parafianina.
KÓNDAWITA – zażyte znajomości, posiadanie względów.
KÓNDROTEK – bluszcz.
KÓNDZIEL – przędza lniana.
KÓNEW – konewka
KÓNICZEK – częśc haftki , ktorej druga część nazywa się kobyłka
KÓNICZEK POLNY – pasikonik
ĆWIYRKAJÓM – o dzwonieniu w uszach, według przekonań ludu objaw sklerozy
KÓNIEC, NIJAKIM KÓŃCYM – w żaden sposób
KÓNINA – 1. mięso z konia 2. niedorzeczność, głupstwa.
KÓNIROWAĆ – ćwiczyć
KÓNKORDYJA – wóz pogrzebowy razem z obslugą
KÓNORZ – konar
KÓNSECZEK – kawałeczek
KÓNSEK – 1. kawałek 2. mała powierzchnia pola 3. jeden taniec w czasie zabawy 4. niedaleko
KÓNSZAFT – klient
KÓNSZAFTY, KÓNSZACHTY – wspólne interesy, stosunki
KÓNSZCZULINEK – bardzo mało, maleńko
KÓNSZT – sztuka, umiejętność
KÓNTEK – 1. pęknięcie w kąciku ust 2. miejsce między ścianą a plytą kuchenną
KÓNWIŚNIOK – chleb razowy w wojsku
KÓŃ – 1. zwierzę pociągowe JAKBY KOGO NA ZŁOTEGO KÓNIA POSADZIŁ – o kimś ucieszonym KÓŃ NORYNCZNI – w zaprzęgu koń z prawej strony dyszla KÓŃ SIODŁOWY – w zaprzęgu koń z lewej strony 2. belka w konstrukcji więźby w szczycie dachu
KÓŃCITY – ostro zakończony
KÓNCZYNA, KÓŃCZENA – koniczyna
KÓŃCZYNISKO – ugór po koniczynie
KÓNSKI ZÓMB – odmiana kukurydzy
KÓŃSZCZYCZEK – kawaleczek, kawalątko
KÓŃSZCZEK – mały kawałek, część czegoś 2. mała powierzchnia pola
KRAGIEL – kołnierz
KRAJ – brzeg, obrzeże
KRAJCAR – drobna moneta austriacka używana od XVIII wieku, 60 krajcarów to 1 gulden reński; od 1857 roku 1 gulden stanowił 100 krajcarów
KRAJICZEK – 1. piętka z chleba GODNI KRAJICZEK – piętka chleba z wigilijnego stołu 2. bok, sam kraj
KRAM – bałagan, nieporządek, nieład
KRAMARZIĆ – z odcieniem niechęci – zajmować się czymś
KRAMOWAĆ – robić bałagan, nieporządek, także rozkładać coś, robić coś
KRAMPOCZ, KRÓMPOCZ, KRYMPOCZ – kilof
KRAMPUS – bułka w kształcie diabła pieczona w piekarniach w okresie Św. Mikołaja
KRAMY – miesiączka
KRANIEC – ostatnia belka pod dachem biegnąca wzdłuż całego domu w budynku drewnianym
KRAUZA – falbanka
KRAWAL – awantura, hałaśliwa klótnia, harmider
KREJCZY, KRAJCZY – krawiec
KREJCZYRSKI – krawiecki
KREJDA – kreda
KREPIROWAĆ – niedomagać, chorować
KREPLIK – pączek
KREPTESZYNA – odmiana jedwabnego materiału
KRETOWINA – kupka ziemi wyryta przez kreta
KREWIĆ – wycofywać się z zakładu
KROCAN – indyk
KROCZAĆ – 1. iść powoli 2. mierzyć krokami odległość
KROCZEK – prosta miara odległości jednego metra zrobiona z trzech listew, do mierzenia długości pola
KROĆ – kroić
KROK PO KROKU – powoli
KROK, W KROKU – o spodniach, miejsce połączenia obu nogawic
KROKATY – uparty
KROKWIA – krokiew, belka w więźbie dachu
KROSA – uroda, piękność
KROSNA – warsztat tkacki do wyrobu płótna
KROWICZKA – zdrobniale lub pieszczotliwie – krowa
KROWINIEC – krowie łajno
KRÓJ – metalowa część pługa ustawiona pionowo przed lemieszem do odkrawania skiby.
KRÓL – samiec królika
KRÓLICZOK – pomieszczenie na króliki
KRÓLIĆ – o odgłosie wydawanym przez niespokojną lub głodną świnię
KRÓM – nieporządek, bałagan
KRÓM – prócz, oprócz
KRÓMFLEK – obcas
KRÓNŻAĆ – kroić brukiew, rzepę dla bydła, oraz szatkować kapustę
KRÓNŻOK – urządzenie do krojenia buraków i brukwi dla bydła w postaci poziomo umocowanego ostrza z trzonkiem do przenośnej dość wysokiej ławki; także samo ostrze
KRÓWKA – chrabąszcz majowy
KRUCA NAMOL – rodzaj przekleństwa typu – do cholery
KRUCHKI – kruchy
KRUCHTA – zakrystia
KRUCY TYRK – rodziaj przekleństwa
KRUPECZKA – pojedyncze ziarenko kaszy
KRUPICA – grubo zmielona mąka pszenna
KRUPICZNIOK – pieczywo z grubo
KRUPICZNY – dziwny w zachowaniu
KRUPNIOK – kaszanka, kiszka napełniona odpowiednio przyrządzoną kaszą
KRUPY – 1. grad 2. kasza
KRUSZKA – cielęce żołądki i jelita.
KRYGIEL – kufel
KRYJÓWKI – dziecięca gra w chowanego
KRYJŻEL – kołek o długości 30 – 40 cm nakładany na przęślicę przy przędzeniu cienkiej kądzieli
KRYKA – laska, patyk, kij obronny ŻYĆ NA KRYKE – żyć bez ślubu
KRYMBIEĆ – gnić
KRYMPLE – rodzaj dwóch obłych drucianych szczotek z uchwytem do rozczesywania wełny
KRYMPLOWAĆ – rozczesywać wełnę przygotowując ją do przędzenia
KRYMSKI – duży, okazały
KRYPEL – o człowieku zniszczonym, wynędzniałym, kalece
KRYSKA – kredyt w sklepie prywatnym lub w karczmie
KRYZA – bieda, kryzys
KRYZBAŁM, KRYZBAN – choinka świąteczna
KRZAPNÓĆ – pęknąć, zlamać się
KRZCIĆ – chrzcić
KRZEPKI – łamliwy
KRZICA – jare żyto
KRZIĆ SIE – krzewić się, rozrastać, rozkrzewiać się
KRZIPAĆ – kaszleć
KRZIPOTA – kaszel
KRZIWACZKA – część wozu łącząca kłonicę z osią tylnego koła
KRZIWOK - sękata i niezbyt prosta laska
KRZIŻ – utrapienie, zmartwienie, udręka
KRZIŻ, KRZIŻE – połączenie kręgów lędźwiowych z miednicą
KRZIŻOK – beleczka metalowa na końcu łańcucha dla krowy, cielęcia itp. służąca do zaczepiania o skobel przy źłobie lub do przyczepiania długiego łańcucha.
KRZIŻÓWKA – poduszka dla niemowląt z przyszytymi dwoma tasiemkami.
KRZIŻYCZEK – 1. krzyżyk 2. beleczka metalowa na końcu łańcucha dla krowy, cielęcia itp. służąca do zaczepiania o skobel przy źłobie lub do przyczepiania długiego łańcucha.
KRZOSAĆ – ociosywać z gałęzi, kory
KRZÓMPEK – chrząstka
KRZOMPIEĆ – chrzęścić
KRZÓN – chrzan
KRZYPIEĆ – trzeszczeć
KRZYPOPA – row przydrożny
KRZYSIĆ – cucić, przyprowadzać do przytomności
KRZYŹBIEĆ – trzeźwieć
KRZYŹBY – trzeźwy
KRZYŻOWACZKA – skrzyżowanie dróg
KSIÓNŻYNCO – wódka z gorzelni arcyksiążęcej
KSIYNDZKA – żona księdza pastora
KSZEFT – handel, interes, okazja dobrego zarobku
KSZTOŁCIĆ – zdobić
KU – do
KUBA – rodzaj świecznika z wypalonej gliny z otworami, do których wkładało się szczapy
KUBA – biodra
KUBATY – niedomyślny
KUBIK – miara objętości – metr sześcienny
KUBUŚ – potrawa z tartych ziemniaków, pieczona w piecu na brytfannie.
KUC – 1. darń 2. kępka trawy
KUCHARYJA – kucharka
KUCHCIĆ – gotować posiłek
KUCHYŃ, KUCHEŃ – kuchnia
(NA) KUCIALEJKI – na kredyt
KUCIANKI, KOCIANKI – bazie
KUCKAĆ – kaszleć
KUCKANI – kaszel
KUCZA – 1. mała, drewniana, stara chata 2. pogardliwie o zniszczonym domku.
KUCZER – woźnica, stangret dworski
KUĆKA – pomponik, wisiorek z nici, ozdoba
KUDLIĆ – ciagnąć za włosy
KUDŁATY – 1. długowłosy 2. owłosiony 3. nieogolony
KUDŁO, KUDŁY – pogardliwie – włos, włosy
KUDŁOCZ – 1. o meżczyźnie o długich nieestetycznych włosach 2. pieszczotliwie o dziecku, chłopcu mającym dluższe włosy
KUFER – walizka
KUFEREK – drewniana skrzynka – walizka, z którą rekrut szedl do wojska.
KUJÓN – uczesanie kobiety – włosy zwiniete z tyłu głowy
KUKLA – podłużne pieczywo z jasnej pszennej mąki
KUKUCZKA – kukułka
KUKURZICA – kukurydza
KULAĆ – toczyć się po ziemi
KULAĆ SIE – bawić się na ziemi tocząc się
KULASY – nogi
KULATY – okrągły, kulisty
KULHÓNCKAĆ – kuśtykać
KULHUTAĆ – kuleć, utykać na nogę
KULIFANT – przynęta na ryby
KULKI – jądra
KULOK – 1. drewniany wałek do ciasta 2. drewniany wałek służący za magiel 3. kawałek niegrubego, okrągłego drzewa
KU MAŁU – 1. niewiele brakuje 2. powoli, ostrożnie
KUMEDYJA – 1. klopot 2. – komedia – śmieszne, zabawne przedstawienie
KUMEDYJANT – komediant
KUMIN – komin
KUMOR – komar
KUMORA – 1. pokój naprzeciw kuchni w domu dwuizbowym 2. mieszkanie lokatora
KUMORA CIESZYŃSKO -  zarząd administracyjny majątkami rodu Habsburgów po 1654 roku na obszarze Księstwa Cieszyńskiego z siedzibą na zamku w Cieszynie
KUMORNIK, KUMORNICA – człowiek mieszkający u gospodarza na wsi za odrabianie w polu i w gospodarstwie, lokator.  
KUMORNIK, KUMORNICA – człowiek mieszkający u gospodarza na wsi za odrabianie w polu i w gospodarstwie, lokator.
KUMOROWAĆ – zamieszkiwać nie w swoim mieszkaniu, za które trzeba było świadczyć usługi w postaci pracy.
KUMOTER – ojciec chrzestny.
KUMÓRKA 1. mały pokoik przylegający do większej izby 2. maleńkie zamykane pomieszczenie
KUMYNDANT – komendant
KUMYNDYROWAĆ – zarządzać, kierować
KUNDA – suka, ladacznica
KUNIYROWAĆ SIE – leczyć się
KUP – umowa, kontrakt kupna, dokument kupna
KUPA – sterta
DZIERŻEĆ SIE KUPY – 1. mieć sens 2. trzymać się razem
KUPA – dużo
DO KUPY – razem
KUPCZYCZKA – kobieta sprzedająca w sklepie
KUPCZYK – pomocnik sklepowy, ekspedient
KUPE – dużo
KUPIA – zakupy
KUPKAĆ – pukać
KUPLOWAĆ – łączyć
KUPNY – zakupiony w sklepie, sklepowy
KURAŻ – odwaga
KURDUPEL – o osobniku malego wzrostu, także o złym chłopcu podrastającym
KURBLA – korba, rączka
KURCZACKO – kurczę
KURDYBANEK – bluszczyk
KUREK – przyrząd w pługu drewnianym regulujący grubość skiby
KURDZIEL – kogut nie przejawiający popędu seksualnego
KURKA, BUKOWO KURKA – grzyb jadalny
KURLAWY – kurny, dymny
KURLOK – 1. piec bez komina w kurnej izbie 2. stara drewniana chata bez komina
KURNIAWA – zadymka, zamieć
KUROWODY – problemy, kłopoty, trudności
KURYJOŻNY – śmieszny, dziwny, niespotykany
KURYROWAĆ – leczyć
KURZ – wykrzyknik wyrażający różne stany uczuciowe
KURZAWA – zamieć
KURZAWICA – zadymka, zamieć
KURZICZKA – czlowiek przesadnie grzeczny, niewiniątko
KURZIĆ – 1. palić tytoń, papierosy 2. zawiewać śniegiem
KURZINA – mięso z kury
KURZINIEC – odchody kury
KURZISKO – złośliwe określenie kury
KURZIWO – tytoń, coś do palenia
KURZO WOJNA – wiązka drobnych ziemniaków pod łodygą
KURZOK – 1. palący fajkę lub papierosy – palacz 2. KURCZAK
KURZOWKA – brodawka
KURZÓNTKO – kurczątko
KURZYNI – palenie papierosów
KURZYNTA – kurczęta
KUST – wyżywienie, pożywienie
KUSTOWAĆ SIE – żywić się, stołować się
KUSTOWNIK – osoba stołująca się
KUSZTYKAŁA – utykający na nogi
KUŚCIORZ – stołownik
KUŚNIK – j.w.
KUTAĆ – 1. brnąć w grubej warstwie śniegu 2. grzebać
KUTAĆ SIE – tarzac się w pościeli, w slomie, ściółce, śniegu
KUTLIMYNTA – krętactwa, niegodziwości
KUTY, KUTY NA SZTYRY NOGI – chytrus, przebiegły
KUWERT – koperta
KUWIK – puszczyk
KUWIKAĆ – 1. o odgłosie puszczyka 2. ubolewać, narzekać
KUZDRAĆ SIE – wolno czesać włosy
KWACLE – frędzle
KWACULIK – grubszy kij do podpierania się
KWADER – duży kęs, kawał czegoś
KWAK – 1. brukiew, karpiel 2. mężczyzna niskiego wzrostu
KWANCKAĆ SIE – iść niezgrabnie, ociężale
KWAP – puch
KWARETKA – szklanka wódki o pojemności ¼ l
KWARGLE – ser topiony z przyprawami o ostrym smaku
KWARTYR – 1. wolny pokój w domu do wynajęcia 2. mieszkanie
KWARTYRNIK – wynajmujący płatnie mieszkanie, lokator
KWAŚNICA – woda z kiszonej kapusty
KWAŚNIÓNKA – kapuśniak z kiszonej kapusty
KWIAŃCZEĆ – popłakiwać, marudzić
KWIAŃCZEK – płaczliwe, marudne dziecko
KWICI – kwiaty na drzewach
KWICISKO – wódka
KWICZEĆ – 1.kwiczeć 2. piszczeć 3. cierpieć
KWIOTEK – 1. kwiat 2. okrągły motyw koronkarski
KWIOTKO – kwiat
KWIŚ – kwitnąć
KWIT – 1. wódka 2. pokwitowanie, zaświadczenie
KWITPÓMPA – nalogowiec, alkoholik
KWIYŃCZEĆ – kwękać, płakać
KWORTA – garnuszek blaszany do nabierania wody
KWOSEK – zakwas do ciasta, zaczyn chlebowy
NA KWOSEK – o sposobie wiązania chustki w stroju ludowym z tyłu głowy w ten sposób, żeby każdy koniec sterczał na bok 
KWOSKATE – kwaśniejące
KWUCZEĆ, KWÓCZEĆ – 1. kwokać 2. narzekać, marudzić
KWUKA, KWÓKA – 1. kwoka 2. kobieta niezadowolona, marudząca, kaprysząca
KYŁCZY – sucha latorośl, zeschłe sztywne łodygi
KYMPKA – niewielki pagórek
KYNS – duży kawałek, dużo 
TAKI KYNS, TELI KYNS – tak daleko
KYNSÓWKI – przednia część dużych sań tzw. klynczarów
KYNTNAR – drewniany podkład pod podłogą
KYRCZEK – mały przykrzywiony do ziemi człowiek
KYRCZYĆ – zgniatać, miąć
KYRCZYĆ SIE – 1. kulić się 2. łamać się wewnętrznie, mieć skrupuły
KYRDEL – stado owiec
KYRPIĆ – zbierać się na płacz
KYRPIEC – rodzaj obuwia u górali z jednego kawałka skóry
KYRPIECZEK – pieszczotliwie kierpiec
KYRPCZYSKO – stary, schodzony kierpiec

L

LABA – 1. uczniowskie – czas wolny 2. pijatyka
LABET – kłopot
LABIEDZIĆ – narzekać
LABOWAĆ – 1. uczniowskie – próźnować 2. hulać, używać sobie
LACEK – rozporek
LACHKI – lekki
LACHKO, LAHKO – lekko, łatwo.
PO LACHKU – łatwo
LADA – przyrząd do ładowania ściętych bali drzewnych na wozy
LADOWAĆ – ładować
LAGRAMYNT – łobuz, nicpoń
LAGRAMYNTNIK – łobuz, nicpoń
LAHUCZKI – leciutki
LEHUĆKO, LAHUTKO – leciutko
LAJBIK – biustonosz
LAJDA, LAJDY – zabawa dzieci w berka
LAJER – katarynka
LAJERKASTLIK – katarynka
LAJERMÓN – katarynkarz
LAJEROWAĆ – mówic w kółko to samo
LAJSTEK – mankiet
LAJŚNIA – listwa
LAJŚNICZKA – listewka
LAKSYRKA – biegunka
LALEC – jakaś ryba
LALICZKA – 1. źrenica w oku 2. zdrobniale lalka
LALKA – źrenica w oku
LAŁBA – 1. weranda ogrodowa 2. podcienie
LAŁBZEGA – piłeczka do wycinania ozdobnych ramek
LAŁFER – zwykle o dziecku – zywy 2. goniec
LAŁFROWAĆ – biegać
LAŁFRYKA – 1. gruba deska na rusztowaniach budowlanych 2. tasma do przesuwania ciężkich materiałów
LAMPARTYJA – festyn
LANDAUER – dworski oszklony powóz
LAŃCUCH – ŁAŃCUCH
LARMO – hałas, krzyk
LARWA – maska
LASZTÓWECZKA – jaskółeczka
LASZTÓWKA – jaskółka
LATARNIA – latawica, ujemne określenie dziewczyny
LATOJSI – tegoroczny
LATOPIYRZ – nietoperz
LATOSI – tegoroczny
LATOŚ – w roku bieżącym
LATOWY – letni
LAWOR, LAWÓR – miednica
LAZARET – szpital wojskowy
LEBERKA – wątrobianka
LEBIODA – 1. słaby chorobliwy człowiek 2. wątła roślina
LEBO – albo
LECHKI – lekki
LECHKO, LEHKO – lekko
LECY CO – byle co (o wypowiedzi) coś, co może być nieprawdą
LECY JAK – byle jak
LECY JAKI – byle jaki
LECYJAN – człowiek obcy, niegodny zaufania
LECY KAJ – byle gdzie
LECY KANY, LECY KANDY – gdzieniegdzie
LECY KIEDY – 1. kiedykolwiek 2. od czasu do czasu
LECY KIERY – byle kto
LEDA CO – byle co
LEDA KANSI – byle gdzie
LEDA KIEDY – kiedykolwiek
LEDA KTO – byle kto
LEGIER – miejsce do odpoczynku, do spania
LEGNÓĆ – położyć się
LEJA – 1. osoba, która nie potrafi zachować tejemnicy 2. ulewa
LEJANA – osoba, która nie potrafi zachować tajemnicy
LELUJA – 1. o wysokim wzroście 2. niedorajda
LEPIOK – brudas
LEPSZY – 1. stopień wyższy od dobry 2. o chorym, którego stan zdrowia się poprawił
NA LEPSZÓM – 1. w podarunku jako dodatkowa zapłata 2. o ubraniu odświętnym
LESZ – miał węglowy
LETNIK – wczasowicz
LETNIKI – cienka sukienka
LETNIKORZ – wczasowicz
LEWAJDKA – człowiek leworęczny
LEŻMO – na leżąco
LIBEŹNY  - miły
LICHOTA – słaby człowiek
LICHOTARZ – człowiek w nędzy
LICHUCNY – w bardzo złym stanie
LICO – 1. policzek 2. prawa strona materiału
LIFERANT – dostawca
LIFROWAĆ – dostarczać
LINIJA – 1. długa prosta przecinka w lesie 2. długa prosta miedza lub brózda
LINTORZ – ołtarz
LIPOWINA, LIPINA – kwiat lipy
LISKNÓĆ – uderzyć po twarzy
LISTEK – 1. liść 2. bilet
LISZKA – 1. samica lisa 2. przesadnie chytry człowiek
LIŚCI – 1. listowie 2. ściółka z listowia
LITANIJA, OPOWIADAĆ LITANIJE – powtarzać ciągle te same historie, nudzić kogoś opowiadaniem
LITER – litr
LITKUP – poczęstunek przy sprzedaży
LIWA – 1. gęś 2. powtarzane wołanie na gęsi
LIZNÓĆ – 1. popić 2. skosztować 3. spoliczkować 4. upaść
LIZOK – wskaźnik dyżurnego ruchu do odjazdu pociągu
LIZÓŃ – lizus, pochlebca
LOBOGA – okrzyk niepokoju
LOBOŚCI KANDY – okrzyk niepokoju
LOCINA – lane żelazo
LOĆ SIE, LEJE SIE – (z kogoś) ktoś mówi coś niepotrzebnie
LODA – drewniany przyrząd do podnoszenie klocków drzewa na wóz
LOF – lufa
LOGA – gruba laska
LOGIER – łożysko kulkowe
LO KRYSTA BOGA! LO KRYSTA PANA! LOKRYJANA – okrzyk przerażenia
LOSKA – laska
LOSZCZURKA – jaszczurka
LOTO, LOTKO – skrzydełko
LÓMP – 1. leń 2. utracjusz 3. człowiek nie dbający o siebie pod względem wyglądu i postępowania
LÓMPOWAĆ – łajdaczyć się
LÓNCZKI – spróchniałe belki ze starej budowy
LÓNGNÓĆ SIE – legnąć się
LÓNTRAS – złośnik
LÓNTY – odzież
LÓNZOF, LÓNZOK – gruźlica
LÓNZOWITY – gruźliczy
LUCERKA – koniczyna lucerna
LUCHNÓĆ – 1. lunąć 2. wylać
LÓCHNÓĆ SE – wypić
LUCINA – żelazo lane
LUDECZKOWIE – 1. wykrzyknik oznaczający zdziwienie 2. w zwrocie na początku opowiadania 3. ludzie
LUDKOWIE ZŁOCI – wykrzyknik oznaczający zdziwienie lub podziw
LUFCIORZ – wczasowicz
LUFT – powietrze
LUFTINSZPEKTÓR – leń, człowiek udający jakby żył z powietrza
LUTKOLBA – lutownica
LUTLAMPA – przyrząd do podgrzewania lutownicy, lampa karbidowa do podgrzewania
LUTNIA - rura wentylacyjna w przodku kopalni
LUTO – żal
LUTOWAĆ – żałować
LUTOWAĆ SIĘ NAD KIMŚ – współczuć komuś
LUTRYJA – loteria
LYGAĆ – kłaść się (do spania)
LYK – lekarstwo
LYMIEC – 1. obszycie koszuli okolo szyi 2. pasek stanowiący obwód pasa, do którego wszywa się marszczoną spódnicę
LYMIECZEK – haftowany mankiet na rękawie bluzki w stroju bluzki w stroju ludowym
LYMIÓNCZKO – szelka, ramiączko koszuli lub halki
LYMKA – szeroka taśma przyszyta na dole sukni śląskiej
LYNDER – szybki śląski taniec ludowy w lewo
LYNIĆ SIE – 1. o włosach – wypadać 2. być leniwym
LYNIJORZ – 1. linijka 2. pług konny na robienie rowków do sadzenia ziemniaków
LYPAĆ SIE – wdrapywać się, wylazić na coś
LYSKA – leszczyna
LYSKOWE ORZECHY – orzechy laskowe
LYSKOWIEC – gatunek kosa
LZA – 1. lza 2. można
LZYNKA – łezka

Ł

ŁACH – próźniak, leń
ŁACHOWAĆ – próźnować
ŁACNO – tanio
ŁACNY – tani
ŁACZNY – chciwy
ŁAKÓMIEC – sknera
ŁAKÓMY – chciwy, skąpy
ŁAPCZYWY – chciwy
ŁAPIDUCH – 1. sanitariusz 2. karawaniarz
ŁASZKOWAĆ – przeszukiwać
ŁASZTÓWKA – jaskółka
ŁATA – 1. kawałek materialu przyszytego do ubrania 2. długa wąska deska 3. listwa, do której się przybija gonty lub uklada dachówkę 4. żerdź łącząca słupki w płocie na któe przybija się sztachety 5. leń
ŁATKA – 1. mały kawalek materialu przyszyty do ubrania 2. kawałek materiału na sukienkę 3. określenie czyjejś wady
PRZYPIÓNĆ ŁATKE – przypisać wadę
ŁAWA – 1. sprzęt do siedzenia 2. kładka
ŁAWKA – 1. mała ława 2. szafka do przechowywania naczyń kuchennych 3. kładka
ŁECHCIWY – 1. chciwy 2. leniwy 3. łaskotliwy
ŁECHTAĆ – łaskotać
ŁECHTY – wrażliwość na łaskotanie
ŁGAĆ – kłamać
ŁOKIEĆ – 1. łokieć 2. miara przędzy – 20 pasem po 24 nitki
ŁOKTUSZA, ŁOCHTUSZA – 1. biała duża chusta noszona dawniej w stroju góralskim 2. prześcieradło
ŁOMON – roślina – dziewięćsił
ŁOSZCZOK – zrzynek
ŁOTAĆ – 1. cerować 2. łatać 3. mocno bić
ŁOTKA – 1. doniczka 2. gliniany garnek do mleka 3. mała kopaczka
ŁOTNÓĆ, ŁOTNYĆ – uderzyć
ŁOTNÓĆ SOBÓM – upaść
ŁOZUBIEC, ŁOZYMBIEC – szczebel do orstwi
ŁOŻNICA – łóżko
ŁOŻYĆ SIE – zakładać się
ŁÓM – 1. kamieniołom 2. trzask
ŁÓNCZYĆ SIE – żegnać się
ŁÓNKÓĆ – część obwodu drewnianego koła
ŁÓNI – 1. w zeszłym roku 2. dawno
ŁÓNŻEK – płaski kawałek pola nad rzeką otoczony stromymi zboczami
ŁÓŃSKI – zeszłoroczny
ŁÓŻNICA – boczna deska w łóżku
ŁUB – kora odłupana z drzewa
ŁUBKI – cieńsza kora z drzew iglastych
ŁUPA – ladacznica
ŁUPAĆ - . rąbać, rozrąbywać 2. o bólu
ŁUPNÓĆ – uderzyć
ŁUPOK – duża siekiera do łupania drzewa
ŁUPY – skorupy
ŁUSKACZKA – zbiorowe łuskanie fasoli
ŁYCZNY – włóknisty
ŁYGAĆ – o sporadycznych ukłuciach w różnych częściach ciała
ŁYGÓŃ – chciwiec
ŁYKOWATY – wada konska polegająca potrzebie oparcia zębami o coś twardego i łyknięcie co pewien czas zębami
ŁYNG – miejsce z dobrą ziemią blisko wody
ŁYNKÓĆ – część obwodu drewnianego koła wozu konnego
ŁYSÓŃ – łysy
ŁYŻNIK – deseczka z otworami na łyżki

M

MACEK – niezdara, człowiek niezaradny
MACHABEJSKI – słabowity, niezdolny do pracy
MACHER – dobry robotnik, rzemieślnik
MACICZKA – mateczka
MACIERZ – matka
MACIURA, MACIORKA – maciora
MACKAĆ SIE – wałęsać się
MACOSZKI – kwiatki – bratki
MACZOK – kołacz z makiem
MACZYZNA – główny pęd rośliny
MAĆ – matka
MADRAC – materac
MADZIAR – Węgier
MAGA – przyprawa do zup
MAGACYN – sklep
MAGIERKA – mała czapka, okrągła i szeroka
MAHUŁY – odpady przy obróbce lnu
MAJDOK – człowiek leworęczny
MAJDULA – dziewczyna leworęczna, mańkut
MAJLAND – w przekleństwie
O MAJLAND – o mało co, niewiele brakowało
MAJTKOWY KAWALER – kobieciarz
MAJYNTNY – bogaty
MAJZLIK – przecinak
MAKLABUS – niezdara
MAKUCHA – otręby pszenne
MALCOK – cukierek
MALIK – mały, niedorosły
MALTA – zaprawa murarska
MALUCZKI – maleńki
MALUPERNY, MALUSIPERNY – malusieńki
MALURNY – malutki
MAŁO – o mało
(O) MAŁOWIELA – niewiele brakowało
MAMAŁYGA – 1. potrawa z mąki kukurydzianej 2. o człowieku ślamazarnym
MAMELUK – niezdara
MAMER – więzienie
MAMIN – należący do matki
MAMLAS – mazgaj, niedojda, człowiek nieinteligentny
MAMŁAĆ – mięsić pokarm długo w ustach
MAMÓNA – pieniądze
MAMRAĆ – 1. gderać, zrzędzić, narzekać 2. mówić niewyraźnie, mamrotać
MAMARANI – narzekanie
MAMROK – człowiek, który ciągle gdera, zrzęda
MAMULIĆ – owijac, zabezpieczać (człowieka) przed zimnem
MAMULKA – mateczka
MANC – zakalcowane ciasto
MANDLE – 1, migdały (owoce) 2. migdały (u człowieka)
MANDORA – kobieta nie umiejąca się odpowiednio ubrać
MANEBRY – 1. manewry, ćwiczenia wojskowe 2. złe przyzwyczajenie
MANELE – ujemne określenie na czyjeś rzeczy
MANIELNEK – niedorajda
MANKULIJA – zgryzota, smutek
MANTEL – płaszcz
MANTLICZEK – płaszczyk
MANTYCZKA – ciemna kurtka w stroju Jacków Jabłonkowskich
MANŻETY – mankiety
MAŃDOK – mańkut
MARAS – 1. błoto 2. nieporządek
MARASIĆ – brudzić
MAREKWIA – marchewka
MARGIRANT – symulant
MARGIYROWAĆ – udawać, symulować
MARKA – 1. opinia 2. zmaczek pocztowy
MARMULADA – marmolada
MARNIĆ – trwonić
MARNINA – człowiek wątły, blady
MARODA, MARÓD – o człowieku – chory
MARODOWAĆ, MARODZIĆ – chorować
MAROWNIA – kostnica na cmentarzu
MARÓDKA, MARODKA – zwolnienie lekarskie
MARSZINA – przezwisko
MARUTAĆ – żałować
MARY – katafalk
MARYJÓNEK – majeranek (lekarstwo, lub przyprawa)
MASARKA, CHODZIĆ PO  MASARCE, MASARZYĆ – wykonywać pracę rzeźnika po domach na prośbę gospodarza
MASKLATY – kleisty, zakalcowaty
MASKLOCZKI – kluski gotowane z surowych ziemniaków tartych
MASNY – tłusty
MASORKA – 1. żona masarza 2. mucha składająca jajka na mięsie
MASYROWAĆ - nacierać
MASZCZOKI – 1. ziemniaki pieczone w popiele 2. ugniecione ziemniaki
MASZKA – 1. muszka do koszuli 2. wstążka, kokardka
MASZKIECIĆ – grymasić
MASZKIETKI – przysmaki
MASZKIETNY – grymaśny
MASZTAL, MASZTOL – stajnia na konie
MASZYNA – 1. pociąg 2. żartobliwie o tęgiej kobiecie
MASZYNGWER – karabin maszynowy
MASZYNKI, MASZENKI – zapałki
MAŚCICZKORZ – wędrowny znachor ze Śłowacji
MAŚCIĆ – okraszać
MAŚCIK – lekarz
MAŚCIORZ – 1. lekarz 2. aptekarz
MAŚĆ, WSZYCKIMI MAŚCIAMI MAZANY – o człowieku przebieglym, bez skrupułów, szukającym zawsze własnej korzyści
MAŚLACZYĆ SIE – popłakiwać, marudzić
MAŚLOK – 1.rodzaj grzyba 2. o czlowieku niepoprawnym
MAŚNICA – o tęgiej kobiecie
MAŚNICZKA – wysokie drewniane naczynie do robienia masła (części: spodek, wyrchniczek, toporka i piesek)
MATERYJA – wykrzyknik – o rety!
MATKA – babcia
MAZAĆ – 1. smarować 2. odejdź natychmiast
MAZAĆ SIE – płakać
MAZNÓĆ – uderzyć
MAZNYĆ SOBÓM – upaść, przewrócić się
MAZULA – o brudnej kobiecie
MEDALICZEK – medalik na szyję
MEDYTOWAĆ – rozmyślać
MEDYTYROWAĆ – zastanawiać się
MELSZOWAĆ – bić
MERTA, MIERTA – mirt
MESZTY – pantofle na nogi bez obcasów
METER – 1. metr 2. 100 kg
METER BABA – surowa kobieta
METROK – centnar
MGLEĆ – mdleć
MIAŁCZEĆ – jęczeć
MIAŁCZEK – 1. stale miałczący kot 2. często płaczące dziecko
MIANO – 1. imię 2. imieniny
MIANOWAĆ – nazywać
MIARA – miara długości = około 60 cm
MIARCORZ – człowiek żyjący bez ślubu kościelnego
MIARCZYĆ – żyć bez ślubu kościelnego
MIARKA – naczynie drewniane o pojemności około 10 litrów do nasypywania zboża
(NA) MIARKI – żyć bez ślubu kościelnego
MIARKOWAĆ SIE – 1. zabierać się 2. być powściągliwym, ostrożnym
MIASTO – zamiast
MICHAŁY – 1. klęby dymu z fajki lub papierosa 2. gatunek ziemniaków
MICHECHER – strach na dzieci, diabeł
MIECH - 1. worek 2. rozbójnik
SZAŚNIONY – niespełna rozumu
MIEĆ, MIEĆ KIEDY – mieć czas
NI MIEĆ KIEDY – nie mieć czasu
MIEĆ NEJRADSZY – najbardziej lubieć
MIEĆ POD MYCKÓM, POD CZOPKÓM, W KULI, W CZUBIE – być pijanym
MIEĆ PRZERZÓNDZÓNE – mieć ulatwioną sytuację przez czyjąś uprzednią rekomendację
MIEĆ ROD – kochać, lubić
MIEĆ SIE – powodzić się, żyć
MIYJ SIE, MIYJCIE SIE – do widzenia
MIEĆ SIE KU SOBIE – podkochiwać się
MIEĆ SKOPCA – złościć się
MIEJSZCZOKI – miejskie ubranie
MIENIAĆ SIE – robić zamianę między sobą
MIERLOK – jagnię
MIERSKO – przykro, wstyd
MIERWIĆ SIE – 1. mierzwić się 2. o szybkich ruchać 3. mrowić się
MIERYNDA – człowiek niezgrabny, nieudolny
MIERZICA – miara na zboże objętości około 48 litrów
MIERZIÓNCZKA – zmartwienie
MIERZUTA – człowiek przykry, zakwękany
MIERŻEĆ – 1. odczuwać przykrość 2. wstydzić się
MIESIÓNC, MIESIÓNCZEK – księżyc
MIESIONCZKOSZ – lunatyk
MIETLICZKA – 1. miotełka 2. rodzaj trawy
MIETLORZ – 1. człowiek robiący miotły 2. rodzaj zabawy, taniec śląski w którym osoba nie mająca pary tanczy z miotłą
MIETŁA – miotła
MIGAĆ – śpieszyć się idąc
MIGLANC – spryciarz
MIGNÓĆ – 1. pojawić ię na chwilę 2. pobiec dokąś po coś 3. uderzyć kogoś szybko i zgrabnie
MIGOL – spryciarz, cwaniak
MIKOŁAJE – grupa przebierańców chodząca po wsi w okresie św. Mikołaja
MIKOŁAJKA – bułka upieczona w formi człowieka dawana dzieciom w dniu. św. MIkołaja.
MILACZEK – ulubieniec
MILIJÓNTNIK – zwykle o dziecku - zwinny, ruchliwy
MILIJÓŃSKO – bardzo
MILYRZ – stos drzewa z obudową do wypalania węgla drzewnego
MIODULA – mieszanka miodu ze spirytusem
MISZKORZ, MIŚKORZ – człowiek zajmujacy się kastrowaniem zwierząt
MISZKOWAĆ, MISZYĆ, MIŚKOWAĆ – kastrować
MITRYNŻYĆ – o czasie – marnować
MIYDZKA – wąska miedza, przejście między polami
MIYJSCO – miejsce
MIYLOK – kij do obracania kamienia żaren
MIYLYRZ, MILYRZ – stos drzewa z obudową do wypalania wegla drzewnego
MIYNDLICA – przyrząd do łamania lnu
MIYNDLIĆ – o lnie – kruszyć, łamać
MIYNI, MIYNIJ – mniej
MIYNSOPUST – karnawał
MIYŃĆ, MIYJŚĆ – o zawiei
MIYŃSIORKA, MIYJSIORKA – mucha składająca jajka na mięsie
MIYŃSZY – 1. mniejszy 2. niższy
MIYRNIOK – jagnię
MIYRWA – resztki zboża zgrabione po wiązaniu snopów na polu
MIYRWIĆ – 1. mylić 2. gmatwać
MIYRWIÓNKA – pomieszana, zgnieciona słoma
MIYSZANKI – ziemniaki gotowane ugniecione tłuczkiem
MIYSZECZEK – woreczek
MIYSZEK 1. mały worek 2. aksamitna sakiewka z frędzlami na drążku do zbierania ofiary w kościele
MIYSZÓNK - zmieszany źwir z cementem do wykonywania betonu
MIYSZÓNKI - potrawa, gniecione ziemniaki z kapustą
MIZERNIE – źle
MIZERNY – 1. wątły, kiepski 2. w zniecierpliwienia – niegrzeczny
MLASKATY – zakalcowaty
MLASZCZEK – niejadek
MLEĆ – mówić szybko, bez namysłu (w zwrocie)
MLISZKORZ – człowiek kastrujący bydło
MLISZYĆ – kastrować
MLYCZICZKO – mleczko
MLYCZOK – 1. młokos, chłopak młody bez doświadczenia 2. pierwszy ząb
MLYCZORZ – pracownik zawożący z poszczególnych gospodarstw mleko do mleczarni
MLYKO, MLYKO CIECZE KÓMUSIKEJ PO BRODZIE – ktoś jest jeszcze dzieckiem 
MŁADZIOK – jagnię
MŁAKA – bagno, moczary
MŁODNIOK – młody las
MŁODUCHA – 1. panna młoda 2. koniec koszenia
MŁODZIK – młody gołąb
MŁÓTO – ugotowane i rozdrobnione ziarno żyta czy jęczmienia, zmieszane i rozgniecione tłuczkiem służące za pokarm świni
MŁYNÓWKA – sztuczny potok dostarczający wody do młyna i do innego przemysłu
MOC – dużo
MOC, MOCKA – za dużo
MOCZANINA – kawałki kołacza maczane w topionym maśle
MOCZARZISKO – mokradło, trzęsawisko
MOCZKA – 1. sos 2. pijak
MODERNI – modny, nowoczesny
MODRE – farbka do bielizny
MODRY – 1. granatowy 2. niebieski
MODRZICZKA – farbka do bielizny
MODRZINIEC – materiał w kolorze granatowym, szarym itp.
MODRZOKI – ubranie robocze, przeważnie granatowe
MOJ – 1. maj 2. długa żerdź z choinką ozdobioną kolorowymi wstążkami, stawiana pannom na dzień 1 maja
MOJICZEK – mniszek
MOKRZAWINA – mokradło
MOLIĆ SIE – ubywać
MONDEL – kopa zboża ustawiona na stojaku
MONDELOWY – MODELOWY ciepłym wietrze w okresie żniw
MORA – 1. ćma 2. zmora, zły demon
MORDOWAĆ – zmagać się z czymś, męczyć się
MORDOWISKO – męczarnia
MORES – poczucie przyzwoitości, grzeczności
MOROWY – 1. bardzo duży 2. zbyt pewny siebie
MORUS – ważniak, chojrak, zawadiaka
MORUSAĆ – brudzić
MORY (KOGOŚ) BIERÓM – coś się komuś sprzykrzyło
MORZIĆ – odczuwać dolegliwości po zjedzeniu czegoś
MORZISKO – silny ból brzucha, zapalenie wyrostka robaczkowego
MOŚCIANKA – pani
MOTAĆ – nawijać przędzę na motowidło
MOTORKA 1. motocykl 2. tramwaj
MOTOWIDŁO – przyrząd do zwijania przędzy w pasma
MOZGOL – karaluch
MOŻEBNY – możliwy
MOŻNE – możliwe że
MÓC, MOŻESZ WIEDZIEĆ - oczywiście 
MÓŁKA – mąka
MÓNCIOCH – człowiek nieporadny, ociężały umysłowo
MÓNCZÓNKA – zupa mleczna, mleko zakłócone mąką
MÓNDROK, MYNDROK – mądrala
MÓNDROWAĆ – mędrkować
MÓNDRY, JE MÓNDRY – ktoś rozumie
MÓWKA – tyłek
MÓWNY – rozmowny
MRAŹNICA – zagroda dla bydła zrobiona z całych młodych świerków lub nieociosanych gałęzi
MROCZYĆ SIE – chmurzyć się
MROWICZKA, MROWIECZKA – małą mrówka
MROWIEC – mrówka
MROWIECZNIK – mrowisko
MRUŻKAĆ – w zabawie w chowanego czekać z zamkniętymi oczami aż inni się ukryją
MRYNGATY – pstry, prążkowany, z falistymi pasami
MRYSAĆ – brudzić
MUCHNYĆ – uderzyć
MUCKAĆ – cedzić pokarm przez zęby
MUCNÓĆ – mocno pocałować
MUFEK – mufka
MUKNÓĆ – bąknąć
MULAĆ – ssać pierś
MULARKA – murarstwo
MULDA – nierówność terenu
MULDAĆ – ssać pierś
MULKA – owcze mleko
MULORZ, MULOR – murarz
MURCEK – brudas
MURCZEĆ – mruczeć
MURGA – mruk
MURZIN – zapieczone w cieście mięso lub wędliny (na Wielkanoc)
MUSKI – mężczyzna
MUSKLE – muskuły
MUSTER – wzór do haftowania
MUSZEC – ptasi rdest
MUSZELIN – odmiana gorszego płótna
MUSZELINOWY – zrobiony z muszelinu
MUSZORKA – 1. muchomor 2. chudy, słabowity mężczyzna
MUSZTIK – ustnik
MUSZTRIK – musztarda
MUZYKA – 1. zabawa taneczna 2. orkiestra
MYCEK – 1. zając 2. królik
MYCKA – czapka futrzana
MYDLIĆ – biec, uciekać
MYJKA – ścierka do mycia garnków
MYKNYĆ – posuwać w grze w karty
MYLOKAĆ – smakować
MYNCYRZ – waga wisząca
MYNDA – 1. wesz łonowa 2. człowiek niedobry
MYNDRY – mędrkowanie
MYNTEL – 1. motyl 2. muszka przy koszuli
MYNTELEK – motylek
MYNTELICA – motylica (choroba owiec)
MYRCHA – przezwisko
MYRDAĆ – merdać
MYRDEK - warkoczyk
MYRKAĆ – zerkać zalotnie, kokietować
MYRSKNÓĆ – rzucić byle gdzie

N

NA – 1. partykuła na początku wypowiedzi w dialogu 2. masz
NABABRAĆ – 1. brzydko napisać lub narysować, nabazgrać 2. nabrudzić
NABECHTAĆ – podjudzić, namówić
NABIEROCZEK – garnuszek do czerpania wody
NABÓNCKAĆ SIE – pogardliwie – najeść się do syta
NABRNIEĆ – spuchnąć, obrzęknąć
NABRUSIĆ – naostrzyć
NABUCHANO – brzemienna
NABURZIĆ – narobić do spodni
NABZŁY – lekko skwaśniały
NACAPIĆ – 1. złapać znienacka 2. spotkać
NACECHOWAĆ – naznaczyć
NAMACHAĆ SIĘ – ciężko się napracować
NACHKASTLIK NAKASTLIK – nocna szafka
NACHLAPAĆ SIE – napić się, upić się
NACHLASTAĆ SIE – upić się bardzo mocno
NACHYŁTASIĆ – nagromadzić, nagrabić niezbyt uczciwie dużo dóbr materialnych
NACHYTAĆ – 1. nałapać 2. dostać lanie
NACHYTANE – zawinić
NACIAPAĆ – potrącać drążkiem owoce z drzewa
NACIEPAĆ – narzucić
NACINKANY – zupełnie pijany
NACIÓNGAĆ – zbierać się na wymioty
NACIÓNGNIÓNY – z przepukliną
NACIÓNGNÓĆ – 1. sprowokować do poczęstowania 2. o zwichniętej kończynie – nastawić
NACIÓNKA – nać ziemniaków, okrojone liście buraków, rzepy
NACIUPAĆ – narąbać
NACIYRNY – natrętny
NACYRPKAĆ – uzyskać lub nalać małe ilości płynu
NACZAPIYRZIĆ SIE – najeżyć się
NAĆKAĆ SIE – najeść się do syta
NAĆPAĆ – napchać
NADAĆ – zwymyślać kogoś, wyzwać
NADAJDANY – naciągnięty
NADBYTNI – niepotrzebny, dodatkowy
NADDAĆ SIE – o zwierzętach – udać się
NADEGNAĆ – 1. zawrócić 2. nadrobić
NADESPAĆ – odespać
NADESPOWAĆ – odsypiać
NADKRYMBIANY – nadpsuty
NADOBNY – ładny, urodziwy
NADOWAĆ – wymyślać, przezywać
NADOWKA – wyzwisko
NADRZIĆ SIE – napracować się
NADRZITY – 1. mocno pijany 2. o uczniach – bardzo dobrze przygotowany do lekcji
NADYMAĆ SIE – uważać sięga kogoś ważniejszego
NADYNNIK – wyrobnik, pomocnik
NADZIENNIK, NODZIENNIK – pracujący na dniówkę
NADZIYRAĆ – wkuwać
NAFASOWAĆ – dostać, otrzymać
NAFILOWAĆ – napełnić
NAFINEZÓNY – przesadnie wystrojony
NAFLAGAĆ – 1. zrobić czegoś dużo 2. zbić, spoliczkować
NAFOCHROWAĆ – mocno zbić
NAFOROCIĆ – nagromadzić
NAFUCZANY – nadąsany
NAFUJAĆ – o śniegu – nawiać
NAFULAĆ – naopowiadać nieprawdziwych rzeczy
NAGAJDANY – o materiale lub ubraniu – naciągnięty
NAGANIAĆ – zmuszać
NAGANIO – ktoś się śpieszy
NAGATŁAĆ – 1. namieszać 2. nabrudzić, zrobić bałagan
NAGICHAĆ – nalać, nachlapać
NAGROWAĆ – dokuczać, niewłaściwie się z kimś obchodzić
NAHAROWAĆ SIE – bardzo się napracować
NAHECOWAĆ – namówić, nakłonić
NAKAPNÓĆ – przyjść na myśl
NAKIDAĆ – o gnoju – narzucać
NAKLUPKANY, NAKLUPNIÓNY – o skorupie jajka – pęknięty
NAKULAĆ – rozwałkować
NAKULOWAĆ – ręcznie przy pomocy drągów wtaczać (kloce) na wóz lub sanie
NALADOWAĆ – naładować
NALE – partykuła na początku wypowiedzi wyrażająca zdziwienie, zniecierpliwienie
NAŁOTAĆ, NAŁOTAĆ NA GALATY – zbić kijem lub paskiem
NAMASYROWAĆ – nasmarować ciało
NAMASZCZÓNY – natłuszczony
NAMAZAĆ – posmarować
NAMAZANY – pijany
NAMOGANI – wytężanie się
NAMOLNY – natrętny
NAMOWY – zaloty
NAMÓWIĆ SE – pozyskać dziewczynę, poderwać
NAMUDUSZU – formuła wzmacniająca zapewnienie, słowo honoru
NANIKAĆ – naprzykrzać się, dokuczać
NAOZAJST – wyraźne potwierdzenie czegoś – na pewno naprawdę
NAPACIEPIĆ – narzucać
NAPADNÓĆ (DO GŁOWY) – przyjść na myśl
NAPAJTANY – pijany
NAPALOWAĆ – naprzykrzać się, zawracać głowę
NAPAŚĆ OCZY – nasycić się widokiem
NAPLÓNGNÓĆ SIE – rozplenić się
NAPOCHAĆ – 1. zamącić, spowodować nieporozumienie między ludźmi 2. dokonać, pokazać co się potrafi
NAPOLIĆ – rozgniewać
NAPORYNCZYĆ – polecić, przykazać
NAPORZÓNDZIĆ – nakazać, polecić
NAPOSTRZÓD, NA POSTRZODKU – na środku
NAPOWAĆ – poić
NAPOZDEL – na odległość
NAPRAĆ SIE – 1. najeść się do syta 2. upić się
NAPRANY – 1. przepełniony 2. naprany
NAPRAŃCZOWAĆ – nachlapać
NAPRAWIACZKA – kobieta składająca złamane kości
NAPRAWIAĆ – nastawiać złamaną lub zwichnięta rękę, lub nogę 
NAPRAWIĆ – 1. założyć, zainstalować 2. nastawić złamaną lub zwichniętą rękę lub nogę 3. nastawiać pułapkę na zwierzęta
NAPROCIW – naprzeciw
PAPRYKOWAĆ – napchać
NAPYRSKAĆ – napryskać
NAPYTAĆ – 1. zamówić 2. zaprosić 3. namówić
NARCYZLE – narcyzy
NAROSYPAĆ – rozsypać większej przestrzeni
NARUKOWAĆ – pójść do wojska
NARYCHTOWAĆ – 1. przygotować 2. nastawić
NARYMNIE – usilnie
NARWANY – 1. porywczy, nerwowy 2. mający przepuklinę
NARZAZAĆ – narznąć
NASCHRUB – na grubość
NASCHWOL, NASWOL – 1. umyślnie 2. na niby, dla żartu
NASIYNIORKA – koniczyna pozostawiona na nasienie
NASKLUDZAĆ – sprowadzić dużo różnych rzeczy
NASMOLAĆ – być natrętnym
NASMOLIĆ – rozgniewać, zirytować
NASMYKAĆ – o dużej ilości czegoś – przywlec, naznosić
NASPORZYĆ – wynagrodzić
NASRAĆ – 1. oddać kał 2. rozgniewać
NASRANY – bardzo rozgniewany
NASROWAĆ, NASYRAĆ – dokuczać, denerwować, prowokować
NASTOWAĆ – napastować
NASTÓMPIĆ, NASTÓMPIĆ SIE – o bydle – posunąć się
NASTYKNÓĆ – podążyć
NASUĆ – nasypać
NASZASTAĆ – pokroić owoce, chleb, czy mięso w grubsze kawałki
NASZCZYPAĆ – narobić szczap z drewna
NASZCZYWIĆ – odwiedzić
NASZKROBAĆ – naobierać z łupiny
NASZKRÓBIĆ – nakrochmalić
NASZPOROWAĆ – zebrać przez oszczędzanie
NASZTYFTOWAĆ – nastawić kogoś
NASZTYMOWAĆ – 1. nastroić 2. zaplanować
PO NASZYMU – mówić naszą gwarą
NAŚCISKAĆ – zaoszczędzić
NATREFIĆ – 1. natrafić 2. spotkać 
NATROPIĆ SIE – namęczyć się
NATUKAĆ – przykazać, wytłumaczyć głośno i dokładnie
NAUBLIŻAĆ – naurągać
NAWALIĆ – 1. zwyzywać kogoś 2. nie dotrzymać słowa 3. zbić kogoś 4. zrzucić na jedno miejsce 5. oddać kał
NAWALÓNY – straszliwie pijany
NAWARZIĆ – 1. ugotować 2. narobić kłopotu
NAWRÓT – powrót
NAWSZCZYWA – odwiedziny
NAWSZCZYWIĆ – odwiedzić
NAWYRZÓNDZAĆ – naopowiadać
NAZAD – z powrotem
NAZDAĆ, NAZDOWAĆ SIE – domyślić się, spodziewać się
NAZDEL – na długość
NAZGANIAĆ – zajść w ciążę na skutek rozwiązłego życia
NAZGŁÓMB – na głębokości
NAZOD, NAZÓDŹ – z powrotem
NAZSZYR – na szerokość
NAZUĆ – włożyć do obuwia ciepłą wkładkę 
NAZWYŻ – pod względem wysokości, jeśli chodzi o wysokość.
NAŹDZIORBAĆ – najeść się różnych potraw, nazbierać
NAŻGANY – pijany
NAŻRAĆ SIE – 1. o zwierzętach – najeść się 2. upić się
NECNADLA – długa (ok. 20 cm) iglica z obu stron rozwidlona do nawijania wzdłuż nici, przyrząd do robienia saczków do czepców.
NEJMILEJSZY – najdroższy, ukochany
NEJPRYNDZY – 1. najpierw 2. najprędzej
NEJPRZÓD – najpierw
NEJRACZY, NEJRACZYJ – najchętniej
NEJRADSZY – najbardziej rad, najchętniej
NEJROZTOMILEJSZY – najdroższy, najukochańszy
NEJRYCHLI – najprędzej
NEJSNADNIJ – najłatwiej, najprędzej
NEJWARTCIEJSZY – najszybszy
NIADRA – piersi
NICPOTA – nicpoń
NICPOTOK – niegodziwiec
NIEBOGA – nieboszczka (występuje tylko w rodzaju żeńskim)
NIEBOŻÓNTKO – nieboraczek
NIECHAĆ – zostawić
NIECHAĆ SE – 1. zostawić 2. pozwolić sobie
NIECHCYNCY – niechcący
NIECKI – naczynie wyżłobione z pnia drzewa
NIEDOGRYZKI – kawałki kromek chleba, pieczywa
NIEDOJODKI – niezjedzone resztki posiłku
NIEDOSZKWIOŁEK – słabe dziecko
NIEDOSZKWIOŁKI – niedojrzałe owoce
NIEDOWARZÓNY – 1. niedogotowany 2. nie wiedzący czego chce
NIEDZIWNIE – dosyć marnie
NIEDZIWNY – 1. nieładny 2. nienadzwyczajny, dość lichy
PRZICHODZI DO NIEDZIWNEJ – ktoś jest bliski obłędu
NIE DZIWOTA – nic dziwnego
NIEGRAMOTNY – 1. niezgrabny 2. niepiśmienny
NIEHARAŚNY – 1. nieładny 2. niesmaczny
NIEHERSKI – 1. niezbyt dobry
NIEHERSKO – niezbyt dobrze
NIEISTY – niepewny
NIEJODEK – dziecko nie lubiące jeść
NIEMOREŚNICA – źle wychowana
NIEMOREŚNY – nietaktowny, niewychowany
NIEMOŻNY, NIEMOŻEBNY – niemożliwy
NIEMRAWY – niechętny, ślamazarny, ospały
NIENASYTNY – nienasycony
Z NIENAZDANIO – znienacka
NIENAZADNY – niespodziewany
NIENAŻRANIEC – sknera, skąpiec
NIENAŻRANY – nie najedzony
NIEOBRÓMBANY – niewychowany, prostacki, ordynarny
NIEODZIOTY, NIEODZIOTU – bez wierzchniego okrycia
NIEPEĆ – nie żarty
NIEPODARA – człowiek niedorozwinięty, kaleka
NIEPORZÓNDNY – człowiek o niskim poziomie moralnym
NIEPYTANY – nieproszony
NIEROD – niechętnie
NIERYCHLIWY – nie spieszący się
NIESKORO – późno, za późno
NIESKORZI – później
NIESZCZASNY – nieszczęśliwy
NIESZTÓWKA – bolesne zakażenie palca w ręce
NIESZYKOWNY – niezgrabny
NIE TU STELA – nietutejszy
NIEURODA – osoba nieurodziwa
NIEURZECZNO – wykrzyknik wyrażający zdziwienie
NIEWIASTA – synowa
NIEWIEDA – człowiek niewiedzący
NIEWŁOŚNY – przybrany
NIEWSZYMAWY – nieuważny
NIEWYMORESZÓNY – niewychowany
NIEWYMORESZÓNE PYSZCZYSKO – wulgarny język
NIEWYPARZÓNY PYSK – ordynarny sposób mówienia
NIEZDRZAŁY – niedojrzały
NIGDO – niejeden, ktoś
NIKA, NIKAJ – nigdzie
NIKANY, NIKANDY – gdzie niegdzie
NIKIEDY – czasem
NIKIERY – niektóry, ktoś
NI MA MOŻNE – niemożliwe
NI MA RZECZY – nie ma mowy
NIE MIEĆ WSZYCKICH DÓMA – być niespełna rozumu
NIMOC – choroba
NIMOCNY – chory
NIÓSKA – kura niosąca regularnie jajka
NISZCZYŻ – o dziecku lub dorosłym niszczącym zabawki, ubranie, przedmioty
NIURAĆ – ryć (nosem, ryjem)
NIWERA – ruina
NIŻ – zanim
NIŻNI – dolny
NOCHOL – wydatny nos
NOCIASTA, NOCIASTKA – zaczyn do ciasta
NOCKA – nocna zmiana w pracy
NOCLEGORZ – człowiek, który będzie nocował
NOCZNICA – 1. wg wierzeń – zły duch włóczący się nocą, sprowadzający na manowce 2. o kimś, kto chodzi późno spać
NOCZNIOK – nocnik
NODKONCI, NODKOŃCZY – sznurek długości ok. 3 metrów owijany ciasno wokół nogi powyżej kostki
PO NOGACH – piechotą
NOGAWICA – nogawka spodni
NOGAWICE – sukienne spodnie góralskie
NOGAWICZKA – długa pończocha damska, układana na nodze w fałdki
NOGLIWY – porywczy
NOGŁY – szybki, porywczy
NOGOWKI – pończochy bez stóp
NOHAJA – gruby kij, tęga laska do bicia ludzi i zwierząt
NOHAJKA – kijek do bicia dzieci
NOJEM – czynsz
NÓJŚĆ – znaleźć
NOLEP – część pieca kurnego między paleniskiem a ścianą
NOLEPA – 1. piec góralski bez komina 2. zapiecek w starych chatach do suszenia
NOLEŹNE – datek za znalezienie i oddanie zagubionej cenniejszej rzeczy
NOPOWKA – napój przygotowany dla bydła i trzody (woda z dodatkiem obierzyn, kaszy, serwatki itp.)
NORT – część stopy między palcami a kostką
NORYCHTA – narzędzia
NORYMNIE – dużo
NORYMNY – mocny
NORYNCZNY – podręczny
NORYNCZNY KÓŃ – tylko w parze – koń po lewej stronie
NORZYCZKA – lament, narzekanie
NOSIDŁA – dwa kije do noszenia siana i zboża
NOSIYWAĆ – częstotliwie od nosić
NOSPA – ubity chodnik pod strzechą wzdłuż ściany domu
NOSZACZ – mężczyzna niosący trumnę na pogrzebie
NOSZACZKA – 1. kobieta niosąca dziecko do chrztu do kościoła 2. rodzaj szerokiego szala do noszenia niemowlęcia
NOSZYJEK – pasek na szyi psa, kozy i innych zwierząt
NOTAR – notariusz
NOTÓNEK – skład pociętego drewna do rąbania
NOTURA – charakter
BYĆ POD NOTURÓM – być w złym humorze
NOWIEDZINY – odwiedziny
NOWINA – ugór
NOWISKO – świeżo wyrobiona z nieużytków po uprawę ziemia
NOWIYDZKA – podarunek dla młodej matki od odwiedzających
NOWIYDZKI – odwiedziny położnicy przej jej przyjaciółki i sąsiadki
NOWŁOKI – wełniane sznury do wiązania kierpców
NOWOCYJAN – nowicjusz
NOŻE NA KRÓNŻANI KAPUSTY – szatkownica
NÓŻKA – 1. noga 2. trzonek grzyba
NÓ – partykuła 1. rozpoczynająca wypowiedź nó, tóż wiycie…2. wzmacniająca rozkaz: nó idź uż! 3. wzmacniająca zdziwienie, oburzenie, potwierdzenie, zaprzeczenie: nó, dziwejcie sie jaki móndry, jo móm za niego robić!
NÓ JA – niestety
NÓ NÓ – 1. ach prawda! 2. nie szkodzi
NÓ TOĆ – tak, oczywiście
NÓ TÓŻ – a więc
NÓMERO – numer
NÓNŚ – znaleźć
NUCHCIĆ – szperać, węszyć, myszkować
NUCHTA – człowiek szukający czegoś, węszący
NUGLA – makaron
NUGLE Z POLYWKÓM – rosół z makaronem
NUGLOK – sitko na makaron
NULKA – najlepsza mąka pszenna
NULO – zero
NUŚKA – przywołanie świni
NUTA – melodia
MIEĆ NUTE – potrafić śpiewać
NATREFIĆ NA CZYJÓMŚ NUTE – dopasować głos
NYNAĆ – spać, leżeć (dotyczy tylko dzieci)

O

OBA, OBO – obaj
OBABIĆ SIĘ – ożenić się 
OBABULIĆ – dobrze zabezpieczyć dziecko przed zimnem
OBALIĆ – przewrócić
OBANIOWAĆ – lekko pobić
OBARTEL – część wozu, ruchoma belka pod osią przednich kół poruszająca się wokół sworznia
OBCHÓD – sklep
OBCZAKOWAĆ – czekać
OBDZIERŻEĆ – dostać lanie
OBEGNAĆ – 1. obejść szybko 2. oborać dla wyrównania zorane pole
OBERESIĆ – zwymyślać
OBERSZTAJGER – nadsztygar
OBERWAĆ – zostać skarconym lub zbitym
OBERWANY – 1. obdarty 2. człowiek z przepukliną
OBERWIE – brwi
OBEZDRZIĆ – obejrzeć
OBEZDRZIĆ SIE – obejrzeć się
OBEŻRAĆ SIE – objeść się
OBGÓNKA – skiba wyrównująca końce zagonów
OBHRUBNY – trochęza gruby
OBIADWAĆ – jeść obiad
OBIBOK – leń
OBIECKI – obiecanki, obietnice
OBIESIĆ SIE – powiesić się
OBIEŚ – urwis
OBIEŻEĆ – spłynąć, obeschnąć
OBIEŻYTY – pochyły, spadzisty
OBIJOK – leń
OBILI – zboże
OBIYRAĆ – 1. wybierać 2. o owocach – zrywaćz drzewa 3. czyścić
OBJEDNAĆ – zamówić
OBJEDNANY – zamówiony
OBJIMAĆ – 1. obejmować 2. przejmować
OBKŁODAĆ – bić kijem, batem
OBLECIEĆ, OBLECI – można zaakceptować
OBLECZY, OBLECZYNI – rzeczy do ubrania
OBLIZAĆ – skorzystać z okazji, spożyć posiłek przy jakiejś okazji
OBLIZEK – resztka
OBLYC – ubrać
OBLYKAĆ – ubierać
OBLYCZKA – ubiór
OBŁAPIAĆ – obejmować
OBŁOCHAĆ – oswoić
OBŁÓNCZEK – część kosy, pałąk umocowany na kosisku prostopadle do ostrza kosy używany tylko do kosznia zboża
OBŁÓNK – jw.
OBŁY – krzywy, łukowaty
OBMIATEK – kobieciarz
OBMÓWISKO – obgadywanie
OBO – oba
OBOCZYĆ – zobaczyć
OBÓNKA – drewniane w kształcie płaskiego bębna okrągłe, zamknięte naczynie łączone obręczam, z otworem i drewnianym korkiem 
OBRACAĆ – przeinaczać
OBRACAĆ SIE – odwracać się
OBROBIAĆ – obmawiać kogoś
OBRYCHTOWAĆ – odpowiednio ubrać, przygotować
OBRYNCZ – obojczyk
OBRZYNDLISKO – obgadywanie
OBSIECZKI – gałęzie odcięte z drzewa, używane na opał
OBSIYKAĆ – okosić np. pole
OBSKAKOWAĆ – zabiegać o czyjeś względy
OBSKARŻYĆ – oskarżyć
OBSKOKAĆ – ponieść konsekwencje
OBSROWAĆ SIE, OBSRYWAĆ SIE – ociągać się
OBSTAREŹNY – 1. starszy wiekiem 2. za stary
OBSTOĆ – 1. przetrwać, przeżyć, utrzymać się 2. wytrzymać
OBSTOĆ SIE – uchować się
OBSYPOK – mały płużek metalowy do obsypywania ziemią ziemniaków i buraków
OBSYPOWAĆ – obsypywać ziemią, okopywać
OBSZCZEKAĆ – naopowiadać o kimś
OBSZTELOWAĆ – 1. zamówić 2. wezwać
OBSZTORCOWAĆ – zwymyślać
OBSZTUCOWAĆ – przyciąć
OBTARGANY – obdarty
OBUCI – obuwie
OBUJEK – 1. obroża na szyję zwierzęcia 2. stójka haftowana przy bluzce góralskiej haftem dziurkowanym lub krzyżykowym, lub przy koszuli męskiej haftem krzyżykowym 3. wąski pas z materiału, którym obwiązywała się kobieta przy pracy w polu w celu podniesienia sukni i podwiązania brzucha
OBULIKOWAĆ – okłamać, nabrać
OBUSZEK – 1. siekierka góralska na długim trzonku 2. pojemnik u fajki na tytoń do palenia
OBYCZAJNIE – o ubraniu na co dzień – zwyczajnie
OBYCZAJNY – zwyczajny
OBYDWO – obydwaj
OBYŃŚCI – gospodarstwo łącznie z inwentarzem, zabudowaniami gospodarczymi, sprzętem
OBYRTNY – obrotny
OBZAJTOWAĆ – 1. być stale do posługi 2. stale za kimślub czymś biegać
OBZDELNY – trochę za długi
OBZIYRAĆ SIE – oglądać się za siebie
OBZOLAĆ – obsypać lub zanurzyć w czymś sypkim
OCAS – ogon
OCASEK – ogonek
OCEL – stal
OCELOWNIA – stalownia
OCHLAJ – pijatyka
OCHLASTA – pijak
OCHLIĆ SIĘ – ocierać się o coś
OCHMOLIĆ – uderzyć
OCHRZCZÓNY – o płynach – rozwodniony
OCHTYNIAĆ SIE – ociągać się
OCHYMLÓNY – wydarty
OCHYNDOŻIĆ SIE – czysto się ubrać
OCIEC – ojciec
OCIEPIEĆ, OCIPIEĆ – do cna skołowacieć, stracić orientację, otumanieć
OCIPA – duża wiązka siana, słomy
OCIYPKA – mała wiązka siana lub słomy
OCNÓĆ SIE – ocknąć się
OCOWIE, OJCOWIE – rodzice
OCYGANIĆ – okłamać
OCYLKA – długa osełka do ostrzenia noży
OCZERNIEĆ – pociemnieć
ODBIYRACZKA – kobieta odbierająca pokosy w czasie koszenia i kładąca je na powrósła.
ODBIYRAĆ – 1. iść za żeńcem odbierać pokos 2. ropieć
ODBIYROK – ropniak, wrzód
ODBYĆ – o zwierzętach domowych – nakarmić
ODBYRKNÓĆ – odburknąć
ODBYRKNÓĆ SIE – odbić się z żołądka po posiłku
ODBYWAĆ – karmić zwierzęta domowe
ODCHODNE – odejście ze służby
ODCHYBAĆ – odrzucać
ODCHYBOWAĆ – często odrzucać
ODCHYNÓĆ – odrzucić
ODCHYNÓĆ SIE – o zwierzętach, odejść, opuścić swoje młode
ODDOWKA – pobór
ODEBRAĆ SIE – odejść
ODELGNÓĆ – ulżyć
ODEPRZIĆ – otworzyć drzwi zamknięte zaporą
ODEWRZIĆ – otworzyć
ODFLAGNÓĆ – odrobić, odwalić kawał roboty
ODGANIAĆ – odpędzać
ODGRZINÓĆ – odgarnąć
ODGYRCNÓĆ – odbić się po jedzeniu
ODKIYL – odkąd
ODKLUDZAĆ – odprowadzać
ODKLUDZIĆ – odprowadzić
ODKOZAĆ – 1. przekazać przez kogoś odmowę jakiejś usługi lub rzeczy 2. przekazać wiadomość
ODKRAGLOWAĆ – 1. zabić 2. odrzucić
ODKRZIPAĆ – odkaszlnąć
ODKRZIPOWAĆ – odkaszliwać
ODKULAĆ – odtoczyć
ODLAPIĆ – zapomnieć, pozostawić
ODLECIEĆ – odejść na chwilę
ODŁUBOWAĆ, ODUBOWAĆ – oddzielać, zdrapywać
ODMARYJA, ODMARYJ – 1. kredens 2. szafa
ODMARYJKA – 1. mała szafka na nabiał 2. mała szafka na ubrania
ODÓŃĆ – wzdąć
ODPALYROWAĆ – 1. arogancko odeprzeć zarzuty 2. o kawałku drewna – odskoczyć przy odrąbaniu
ODPIOĆ – skonać, umrzeć
ODPOLIĆ – odrzucić, odmówić
ODPYTAĆ – przeprosić
ODPYTOWAĆ – 1. przeprosić 2. prosić o błogosławieństwo
ODPYTUNEK – podziękowanie pana młodego lub panny młodej rodzicom przed wyjściem do kościoła do ślubu
ODRZITNI JELITO – jelito grube świni używane do robienia kaszanki, kiełbasy, salcesonu
ODSIONEK – przedłużenie sieni w poprzek
ODSKOCZYĆ – szybko odejść na chwilę
ODSMYCZYĆ – odciągnąć i gdzieś zostawić
ODSTURKNÓĆ – odepchnąć
ODSYPKA – dawniej część płodów rolnych jaką otrzymywał wyrobnik u gospodarza za robociznę
ODSZEROWAĆ – zdjąć uprząż
ODSZKRABOWAĆ – wygarniać nawóz spod krów i koni
ODŚPIYWAĆ – skonać, umrzeć
ODUBOWAĆ – zob. odłubować
ODULAĆ SIE – mieć pretensje, grymas niezadowolenia
ODULONY – naburmuszony, nadąsany
ODWACH – wartownia
ODWALNICA – lemiesz
ODWAŻNIOK – odważny
ODWDZIYNKA – wdzięczność
ODYMAĆ – mieć wzdęcia
ODYMKA – wysuszony tatarak i trawy ze stawu
ODYŃŚCI, NI MIEĆ ODYŃŚCIO – nie móc wyjść
ODZIOĆ – (ze zniecierpliwieniem) zbić
ODZIOĆ SIE – ubrać się
ODZIOTU – w wierzchnim ubraniu
OD-ZIYMEK – najniższa część pnia 2. krępy mężczyzna małego wzrostu
ODZIYWAĆ SIE – wkłądać wierzchnie ubranie
ODŻYNÓĆ – odpędzić
OFIKAĆ – oszukać
OGANIAĆ – opędzać się
OGAREK – 1. resztki świecy, lub niedopałek drewna 2. o chudym, wyniszczonym człowieku
OGAWIĆ SIE – zajmować się, troszczyć się
OGIBAĆ – zginać, naginać
OGIÓŃĆ – zgiąć
OGIYŃ – 1. ognisko 2. pożar
OGŁOSZKI – zapowiedzi
OGŁÓWKA – uzda do prowadzenia, przywiązania bydła
OGNIYŚĆ – zrobićsobie odcisk
OGORZANY – 1. opalony od słońca 2. opalony od słońca
OGRABCZOK – duży kosz na plewy, siano
OGRABKI – resztki pozostałe z wymłóconej i wygrabionej słomy
OGRABULA – kobieta pracująca przy odbiorze węgla na nadszybiu kopalni
OGRÓMMUCNY – ogromny
OGRYZEK – 1. odpadek od odgryzionego owocu 2. grdyka
OGWARZIĆ – omówić
OGWARZOWAĆ – obmawiać
OJE OJKO – dyszel
(W) OKAMIGU – bardzo szybko, zaraz
(W) OKAMŻENIU – w okamgnieniu
OKANTOWAĆ – zbesztać
(NA) OKLEP – na bosą nogę
OKLEPANY – obznajomiony
OKLEŚNIĆ – obrąbać z gałęzi
OKLUDZAĆ – 1. oprowadzić 2. myć i zmieniać bieliznę
OKLUDZIĆ KOGOSIKEJ – umyć i zmienić bieliznę po czynnościach fizjologicznych
OKŁOCEK – snopek
OKMINIĆ – okłamać, oszukać
OKO – pułapka na zwierzynę, ryby wykonana z drutu
OKOCÓNIAĆ SIE – zwlekać, ociągać się
(NA) OKOŁKI – uczesanie, warkocz upleciony wokół głowy
OKOPOWAĆ – okopywać i plewić ziemniaki, lub warzywa
OKORACYJA – zachody w jakiejś sprawie ceregiele
OKORANY – smutny, nie w humorze
OKOREK – krańcowa wypukła z jednej strony deska z samego brzegu pnia
OKOROWAĆ – 1. obrzymać deski wzdłuż 2. dokuczać słowami
OKRAISKO – narożnik pola
OKRAJEK – brzeg kołacza
OKRASIĆ – stać się piękniejszym
OKROPA – okropność, kłopot
OKROWEK – 1. reszta z okrojonego ziemniaka, nie nadająca się do sadzenia 2. okrojony brzeg ciasta
OKROWOCZEK – mały nóż do oddzielania części ziemniaka przeznaczonej do sadzenia .
OKRÓM – oprócz
OKRÓNGLÓNKA – odmiana drobnych okrągłych śliwek, zielonego koloru
OKRZYSIĆ – ocucić
OKRZYSIĆ SIE – orzeźwić się
OKURZ – odkurzacz do pszczół
OKWAPIĆ SIE – złakomić się
OLSZA – olcha
OŁOCHAĆ – uspokoić
OŁOCHAĆ SIE – oswoić się
OMELSZOWAĆ – zrugać
OMIER-ZNÓĆ – uprzykrzyć, sprzykrzyć się
OMIGAĆ – sprytnie okraść
OMIYLAĆ – 1. lekko omleć ziarno 2. powtarzać
ONEGDA – przedwczoraj
ONIMOCNIEĆ – zachorować
OPA – zawołanie, by podnieść na ręce dziecko
OPACZNIE – odwrotnie, na odwrót
OPADOŁKI – opadnięte niedojrzałe owoce
OPAJTAĆ – niezgrabnie obciąć
OPAKOWAĆ – obmawiać
OPAKOWAĆ SE – pamiętać
OPAMIYNTAĆ SIE – 1. wrócić do przytomności 2. spostrzec się
OPANKI – lekkie srzewiki
OPAS – łańcuch opasujący kłod, w czasie przewożenia furmanką
OPASEK – pasek
OPAŚĆ – korzyść
OPATERNIE – ostrożnie
OPATERNY – bardzo ostrożnie
OPATROWAĆ – 1. pielęgnować 2. opiekować się
OPATRZEĆ – uchronić 
OPERYJASZ – żywe psotne dziecko
OPICA – 1. małpa 2. przezwisko
OPICZYĆ SIE – bezkrytycznie naśladować kogoś
OPIĆ SIE – upić się
OPIEPRZYĆ – skrzyczeć, zwymyślać kogoś
OPINKOLIĆ – zrugać, zwymyślać
OPIYNTEK – obcas buta
OPIYRAĆ SIE – sprzeciwiać się, wzbraniać się
OPORZÓNDZIĆ – wykonać niezbędne zabiegi higieniczne (umyć, zmienić bieliznę)
OPOWOGA – odwaga
OPOWOŻYĆ SIE – mieć odwagę
OPRATA, OPRATY – lejce
OPRAWIĆ, OPRAWIAĆ – zdjąć, zdejmować skórę ze zwierzęcia
OPRAWIOCZEK – nóż do zdejmowania skóry ze zwierzęcia
OPRESYJ – kłopot
OPROTKA – sznur, powrózek
OPROWKA – dodatek do pokarmu dla bydła np. ziemniaki, zmielone ziarno
OPRYSZEK – urwis, wesołek
OPUCOWAĆ – oczyścić
OPUCZORZ – człowiek zbierający węgiel na hałdzie
OPUKA – 1. uzbierany na hałdzie węgiel 2. gorszy, skamieniały węgiel
OPYRSKAĆ – ochlapać
ORACZKA – zorane pole
ORACZYNA – jw.
ORDEKA – strop sufitu betonowego na podkładzie desek
ORLAP – urlop
OROZ – natychmiast
ORPANT – srebrny naszyjnik do kobiecego stroju wałaskiego
ORSTEW, ORSTEWKA – żerdź do 2,5 m z poprzecznymi szczeblami do suszenia siana lub zboża
ORYCHTOWAĆ – doprowadzić do porządku
ORYNCZ – obręcz wykonana z korzenia drzewa
ORYNGLE – kolczyki
OR-ZNÓĆ – okłamać
OSA – dziewczyna o uszczypliwym języku
OSEŁKA – 1. kamień do ostrzenia kosy 2. początek przepukliny 3. masło uformowane w podłużny kształt
OSIWNÓĆ – posiwieć
OSIYMNOST – osiemnaście
OSIYWAĆ – przesiewać mąkę lub zboże przez sito
OSIYWAĆ SIE – wzruszać ramionami
OSKIBKA – mała kromka chleba
OSMOLIĆ – zrezygnować, zlekceważyć, przestać się interesować
OSNOŻYĆ – oczyścić
OSÓG – pożytek
OSRAĆ – zostawić
OSTATEK – reszta, końcówka
NA OSTATKU – w końcu, ostatecznie
O STO SZEŚ – okrzyk podziwu
OSTREWKA – 1. żerdź ze szczeblami do do suszenia zboża lub siana 2. miara siana lub owsa
OSTROGI – narośl na tylnej części stopy
OSTROPIEC – żerdź ze szczeblami do suszenia siana
OSTRZIGAĆ – obciąć
OSTRZIŻEK – skrawek materiału
OSTRZIŻONKI – jeżyny
OSTRZÓDKA – miękisz chleba
OSTRZYŹLICE, OSTRZYJŹLICE, OSTRZYJŻNICE - jeżyny, ostrzężyny
OSTUDA – 1. wstyd 2. kłopot
OSTUDNY – wstydliwy
OSWE – osobno
OSYNKA – długa tyczka
OSYPKA – zboże grubo mielone dla tucznika
OSYSAĆ – narzekać z powodu bólu
OSZCZAP – kawał odszczepionego drzewa lub deski
OSZCZAPEK – maleńki kawałek odszczepionej deski, kloca
OSZECIANY – siwy od mrozu
OSZECIĆ – oszronić
OSZEĆ – szron zamarznięty
OSZEROWAĆ – nałożyć uprząż na konie
OSZKAPIĆ – zranić, okaleczyć
OSZKLIWIE – obrzydliwie
OSZKLIWIEC – człowiek wstrętny, niesympatyczny
OSZKLIWY – obrzydliwy
OSZKRABEK – 1. zdarta miotła 2. laska, kij
OSZKRABINA – obierka z ziemniaków
OSZKROBAĆ – obrać z łupiny
OSZKUBEK – 1. lichy warkocz 2. lichy snopek
OSZKWARY – żużel
OSZLUCHAĆ SIE – obmyćsię niezbyt starannie
OSZMEŁCHTANY – wydarty
OSZPICA – mały wrzód, wyrzut na skórze
OSZTYCHAĆ SIE – wstydzić się za kogoś, czuć wstręt do kogoś
OSZURGANY – obdarty
OSZYDNY – zwodniczy, fałszywy
OSZYDZIĆ – oszukać
OSZYMIETNY – krętacz
OSZYWAĆ SIE – udawać niezdecydowanego, bronić się
OŚKA – oś koła zamachowego u kołowrotu
OŚWINIĆ – oczernić
OTARGANY – obdarty
OTAWA – 1. koniczyna lub trawa wyrosła po skoszeniu pierwszego pokosu 2. trawa
OTŁÓC – obić
OTŁÓCZEK – obite dziecko
OTOP – opał
OTOPULAĆ – o wargach – wydąć w grymasie niezadowolenia.
OTOPULIĆ SIE – przyjąć coś z grymasem, z niezadowoleniem
OTOPULÓNY – ponury
OTROK – człowiek ciężko pracujący, wykorzystywany
OTRYNTNO – ponuro, smutno
OTRZEPAĆ – otrząść
OTYMPNIE, OTYMPNO – ponuro, posępnie, smutno
OTYRHŁY – grybiański, nieuprzejmy
OWCZOK – gruby sweter z owczej wełny
OWCZOR – pasterz
OWIEŚNY – owsiany
OWIJACZE – sukienna taśma zielonego koloru (ok. 10 cm szer.) do owijania łydek
OWIYNZI – wołowy
OWIYNZINA – wołowina
OWIYNZIOK – najstarszy, oryginalny, typowy taniec górali śląskich. Składa się z trzech części: przyśpiewki, zachodzonego i zwyrtanego.
OWSISKO – ściernisko po owsie
OZAIST, NA OZAIST – naprawdę, na pewno
OZGRZEBIĆ SIE – oźrebić się
OZIÓMBAĆ – odczuwać zimno 
OZNAMOWAĆ – ogłaszać z ambony
OZNÓMIĆ – ogłosić
OŻEBRACZYĆ – okaleczyć
OŻEGA – nieznośny człowiek
OŻMYTEK – resztka, kawałeczek
OŻRALEC – pijak
OŻRALICA – pijaczka
OŻRAŁY – pijany
OŻYNA – ciernie, zarośla
OŻYNIORKA – jeżyna
OŻYROK – pijak
ÓFNOL – gwóźdź do przybijania podkowy
ÓNAKI – dość dobry

P

PAC – bęc
PACHARZINA – pęcherz
PACHOŁEK – 1. kawaler 2. część kołowrotu, drewniany pręt łączący pedał z kołem zamachowym
PACIEP – kawałek gruntu za lasem lub w dole, nienasłoneczniony
PACIEPI – nieporządek, zbiór bezużytecznych drobiazgów, rzeczy
PACIORKI – korale
PACKA – 1. kawałek sztywnego materiału na kiju (do zabijania much) 2. dłoń
PACNÓĆ – uderzyć
PACOWAĆ – psuć
PACZEK – 1. paczka 2. torebka papierowa lub foliowa
PACZEŚNY, KÓNDZIEL PACZEŚNO – grubsza przędza lniana
PAĆKAĆ – nieładnie jeść
PAD – zdarzenie, wypadek
PADAĆ – mówić
PADNÓĆ – zginąć, zdechnąć
PADÓŁ – wąska dolina, zagłębienie w terenie
PAJDA – kromka chleba
PAJDKA – jw.
PAJSZLE, PAJŚLE – 1. rodzaj potrawy z podrobów przyrządzonych na kwaśno 2. pejsy
PAJTA – rozpadająca się chałpa, rudera
PAJTAĆ – 1. niezgrabnie krajać, ciąć nożem 2. lekceważąco – o operacji hirurgicznej
PAJTOK, PAŃTOK – tępy nóż
(ZA) PAKATEL – bardzo tanio, za drobnostkę, za niską cenę
PAKAŻ – 1. określenie kogoś, kogo należy podziwiać 2. określenie ujemne
PAKAŻINIEC – przezwisko – łobuz
PAKOŚNIK – narośl na języku u krowy z gorącego jadła
PAKOWAĆ – uciekać, wynosić się
PALARNIA – gorzelnia
PALENKA – gorzałka (czeska)
PALICA – 1. głowa w znaczeniu dodatnim i ujemnym 2. laska do podpierania
PAŁA – 1. dobra głowa, pamięć 2. dwója, ocena niedostateczna
PAMPÓŃ – człowiek bogaty, zachłanny, bezwzględny
PANDROK – 1. larwa chrabąszcza majowego 2. oczko w ziemniaku 3. wągier podskórny u bydła
PANI MAMULKA – żona pastora
PANICZKA – pani, pani z miasta
PANICZURA – pogardliwie – pani
PANIYNKA – 1. źrenica 2. kopa snopków z wiązaniem na szczycie 
PANNA – 1. kopa snopków z charakterystycznym wiązaniem na szczycie 2. zakonnica
PANOCZEK – pan, męźczyzna z miasta
PANOK – kopa z 8 – 12 snopków
PANTOWAĆ – tylko w rozkaźniku – wynosić się
PAŃSKI WSZY – uczep trójlistny
PAŃSZCZORA – kobieta pracująca ns pańskim we dworze
PAŃSZCZORZ – chłop pańszczyźniany
PAŃTOK – zob. pajtok
PAPAĆ – do dziecka – jeść
PAPAGAJ – 1. papuga 2. wyzwisko
PAPENDEKIEL, PAPINDEKIEL, PAPYNDEKIEL – tektura
PAPINEK – potrawa z masła i mąki dla niemowląt
PAPIÓR – papier
PAPIÓRY – dokumenty
PAPRZYCA – metalowa poprzeczka w kamieniu żaren, regulująca odległośćmiędzy kamieniami
PAPULA – 1. pogardliwie – okrągła duża twarz 2. usta
PAR – tryb rozkazujący od patrzeć, pilnować
PARADAJKI – pomidory  
PARADAJSKI JABKA – pomidory
PARADRZYSTA – pyszałek
PARADZIĆ SIE – najczęściej o ubiorze – obnosić się z czymś
PARAZOL – 1. parasol 2. roślina o bardzo dużych liściach spotykana głównie nad potokami
PARCIANY – ze zgrzebnego płótna
PARKOTY – włosy
PAROJEK – mały rój pszczół
PAROZINA – łodyga
PARSZYWO ŻABA – ropucha
PARTA – zmiana
PARTYJA – partia, towarzystwo
PARZITKA, PAZITKA – szczypiorek
PARZOK – kocioł do gotowanie karmy dla bydła
PARZÓNKA – słoma, plewy i makuch zalewane gorącą wodą jako karma dla bydła zimą
PAS – paszport
PAS – część stroju noszona tylko przez bogatsze kobiety, służy do przepasywania sukni śląskiej w pasie; wykonany zawsze ze srebra i wzbogacony ozdobami ze złota; najstarsze egzemplarze z końca XVIII wieku wykonane techniką odlewu filigranowego, później wykonywane ręcznie; w obu typach pasów dominowały roślinne i zwierzęce motywy zdobnicze; najnowsze typy pasów śląskich składały się z 3 zdobionych blaszek w części tylnej połączonych srebrnymi łańcuszkami z czwartą, będącą zapięciem z ozdobnym guzem.
PAS OWCZARSKI – część stroju górala śląskiego, dawniej wyróżniał głównie bacę lub sałasznika stanowiąc wykładnik zamożności; wykonany ze skóry podwójnie złożonej, szytej ręcznie rzemykiem, zapinany na 3 lub 4 klamry, z przodu ozdobna kapsa, powierzchnia pasa zdobiona motywem geometrycznym techniką wybijania; chronił także jamę brzuszną przed urazami w walce z wilkiem czy niedźwiedziem.
NA PASBLIND – 1. byle jak 2. bez dokładnego rozeznania, na ślepo
PASIECZOK – drzewo rosnące pojedynczo na polu
PASIECZOR – świerk lub jodła rosnąca samotnie na polu
PASIEKA, PASIEKI – pastwisko
PASIÓNEK – pastwisko
PASIYRBEK – pasierb
PASKOWAĆ SIE – mocować się
PASKUDA, ROBIĆ NA PASKUDE – robić na złość, robić przykrość
PASKUDNIK – człowiek złośliwy
PASMO – miara przędzy, 24 nitki namotane na motowidle połączone pętelką
PASOWAĆ – 1. być odpowiednim 2. wypadać
PASOWAĆ SIE – mocować się           
PASTUSZEK – kolędnik, chłopiec chodzący po domach i śpiewający w święta Bożego Narodzenia.
CHODZIĆ PO PASTUSZKACH – kolędować
PASTYRKA – pliszka
PASZCZEKA – szerokie usta
PAŚĆ – pułapka na myszy
PAŚĆ, COŚ NIE PADŁO – o potrawie lub napoju – zaszkodzić
PAŚMIÓNKA – nić, którą przewiązuje się pasma przy motaniu przędzy
PATEREK – u katolików – wikary
PATNOST – piętnaście
PATNOSTY – piętnasty
PATOROCZNY – niezgrabny
PATRONTASZA – pas na naboje
PATRÓNA – 1. nabój do strzelby myśliwskiej 2. łuska po naboju do karabinu
PATRZEĆ, PATRZIĆ – pilnować, zajmować się czymś
PATRZIĆ DO, PATRZEĆ DO – należeć do
PATRZI SIE, PATRZY SIE – należy się
PATYKI – suche gałęzie, chrust, drzewo na opał
PAUZ – drążek nieco dłuższy od długości wozu drabiniastego służący do przytrzymywania siana lub zboża w czasie zwózki
PAWŁACZ – chór w kościele
PAWŁACZKA – drewniana weranda zadaszona przed głównym wejściem do domu
PAWŁATKA – balkon z desek wzdłuż zewnętrznej ściany domu prowadzący do drzwi wejściowych
PAZITKA – zob. parzitka
PAZUCHA – pacha
PAZUR – paznokieć
PAŹDZIERZI – stwardniałe kawałki łodygi odpadające przy międleniu
PAŻA – pacha
PCHAĆ – kłuć
PCHOK – cierń, kolec
PECKA – kamień węgielny
PECYNA, PECYŃ – zeschnięta gruda ziemi
PECYNEK – bochenek chleba
PEDAJLA – pedał w rowerze
PEKAĆ – palić fajkę
PEKNÓĆ – strzelić z lekkiej strzelby
PELÓNTAĆ SIE – plątać się
PELZYM – 1. ciągle 2. płązem, tak łatwo
PENCATY – gruby, tłusty
PEPIK – Czech
PERFEKTA – lornetka
PERSÓNKA – pociąg osobowy
PETA – niedopałek papierosa
PETRYOL, PETROL – nafta
PETRYOLKA – lampa naftowa
PIASKOWITY – o glebie – piaszczysty
PIASTOWACZKA – szeroki pas tkaniny owijany wokół ciała do noszenia małych dzieci
PIASTOWAĆ – nosić (dziecko) na rękach
PICHAĆ – 1. odczuwać ból 2. kłuć – o zastrzyku
PICHŁAĆ – nieumiejętnie szyć
PICHNÓĆ SIE – ukłuć się
PIDLA – mała rybka
PIDŁO – 1. regulator do spuszczania wody w stawie 2. specjalnie związana chusta na głowie (do stroju śląskiego)
PIECEK – dawniej wnęka w kamiennym piecu kuchennym do przechowywania potraw, żeby były gorące
PIECHTY – pieszo
PIECZKA – 1. ususzony plasterek jabłka 2. o mizernie wyglądającej kobiecie lub dziewczynie
PIECZKI – 1. suszone owoce 2. osobiste rzeczy
 
ZEŻRAĆ PIECZKI – doznać przykrości
PIECZOK – 1. ziemniak ugotowany a następnie przypieczonyu na płycie kuchenne  2. ziemniak upieczony w popiele
PIECZÓNKA – pieczeń
PIEKARCZOK – część pieca do wypieku ciast
PIEKARSZCZOK – domowy piec piekarski
PIEKNIE – ładnie, pięknie
PIEKNY – 1. piękny 2. o roślinach uprawnych i zwierzętach hodowlanych  - dorodny udany
PIEKOCZ – rondel do pieczenia mięsa
PIEKURNY – przepiękny
PIELESZ 1. gniazdo myszy 2. żartobliwie łóżko
IŚĆ DO PIELESZA – kłaść się spać
PIEŁÓN – piołun
PIEPRZYĆ – 1. głupstwa gadać 2. porzucić, pozostawić
PIEPRZYĆ SIE – 1. guzdrać się 2. mieć stosunek seksualny
PIERDA – słaby człowiek
PIERDEL – więzienie
PIERDOŁA – 1. o mężczyźnie słabym 2. o nudziarzu
PIERDOŁY – głupstwa, plotki
PIERDNÓĆ – głośno wypuścić gazy
PIERDZIEĆ – głośno wypuszczać gazy
PIERNIK – łobuz, spryciarz
PIERNIKA KANY – okrzyk zdziwienia
PIERNIKORZ – 1. sprzedawca pierników na odpuście 2. łobuz, spryciarz
PIERÓN – 1. piorun 2. dzielny, silny człowiek, morus 3. przekleństwo
PIERÓNOBICI – 1. burza z piorunami 2. awantura
PIERÓNOWACIE – ekspresywne – bardzo
PIERÓNOWAĆ – kląć
PIERÓNYM – bardzo szybko
PIERÓŃSKI – ekspresywne – nieznośny
PIERÓŃSZCZOK – przezwisko używane jako wyraz podziwu
PIERSI – płuca
CHOROWAĆ NA PIERSI – być chorym na gruźlicę
PIERŚCIYŃ – część kosy, żelazny pierścień kwadratowy służący do połączenia kosy z kosiskiem
PIERZINKA – 1. poduszka, do której zawijano niemowlę 2. podkładka pod chomąto
PIESEK – część maselnicy, małe kółko na nóżkach zapobiegające rozpryskiwaniu się śmietany w czasie robienia masła
PO PIESKU – na czworakach
PIESZKI – piechotą, pieszo
PIEŚNICZKA – 1. piosenka pieśń religijna
PIETRUZIELI – pietruszka
PIJOK – gardziel, gardło
PIK, MIEĆ PIKA – mieć uprzedzenie do kogoś
PIKA – bagnet
PILA, PILA – wołanie na gęsi
PILE – 1. gęsi 2. młode gąsięta
PILIĆ – ponaglać
PILOBA – pośpiech, pilna robota
PILOBNY – pracowity
PILORZ – właściciel tartaku
PILYRZ – boczny murowany słup stodoły
PIŁA – tartak
PINDYRYNDA – kokietka, strojnisia
PINIÓNDZ – gotówka
PIEKNY PINIÓNDZ – sporo pieniędzy
PIYNIYNŻYTY – bogaty
PINKAĆ – grać, brzękać na strunach
PINKELTREGER – bagażowy
PINKEL – duży węzełz pożywieniem, odzieżą
PINKIELEK – węzełek z odzieżą, żywnością
PINKLICZEK – jw.
PIOŁÓNKA – piołun
PIÓRA – resory
PIÓRO – 1. piórko ptaka 2. mała dziewczynka w białej sukience towarzysząca pannie młodej i druchnie w czasie obrzędów weselnych 3. stalówka
PIÓRO – 1. skrzydło wiatraka 2. część kołowrotu – wąska blaszka z otworkami dla równomiernego nawijania przędzy na szpulkę
PIPA – kurek, pompa, aparat do pompowania piwa z beczki
PISAĆ SIE – nazywać się
PISANO – pierzyna
PISANY – pasiasty
PISEMKO – zadanie, klasówka
PISKA – kreska
PISKAĆ – gwizdać, świstać
PISKNÓĆ – pisnąć
PISMECZKO – liścik
PISMO – list
PISORZ – urzędnik
PISORZOWA – żona pisarza, urzędnika
PISÓWKI – gatunek jabłek
PISZCZEK -1. gwizdek 2. dziecko głośno zachowujące się
PITFAĆ – kroić tępym nożem
PITFOK – tępy nóż
PITKA – wulgarnie – genitalia kobiety
PITOLIĆ – grać nieumiejętnie na instrumencie np. na skrzypcach
PITÓMOWATY – przygłupi
PITÓMY – 1. apatyczny, osowiały 2. niemądry
PITUCH – pogardliwie o człowieku głupim i niezaradnym.
PITWAS – człowiek bez jakiejkolwiek inicjatywy
PIWNICZKA – kamienna piwnica do przechowywania produktów spożywczych umieszczona poza domem mieszkalnym
PIWÓNKA – piwonia
PIYNTKA – tylna szersza część kosy
PIYNTRO – pozioma przegroda z desek pod dachem
PIYŃCIOK – 1. 10 halerzy, austiacka moneta 2. drobny pieniądz
PIYRACO MASZYNA – pralka w formie karbowanej blachy cynkowej w drewnianej oprawie
PIYRWEJ – najpierw
PIZDA – dziewczyna nie ciesząca się dobrą opinią
PIZNÓĆ, PIZNÓNĆ – uderzyć
PIZNÓĆ DO GŁOWY – 1. przypominać sobie 2. zachorować umysłowo
PLAC – 1. podwórze 2. kilka domów skupionych wokół jednego placu 3. miejsce
PLACEK – 1. placek z tartych ziemniaków pieczonych na blasze 2. nakaz płatniczy
PLACKOCZ – płaski kamień
PLACKORZ – 1. przyrząd do przewracania pieczonych na blasze placków 2. duży ziemniak
PLANETOWAĆ – wróżyć
PLANETY – wróżby
PLASKI – płaski
PLASKOCZ – 1. płaski kamień 2. płaska butelka – piersiówka
PLAZIOK – płaski kamień
PLECH – 1. blacha 2. blacha do pieczenia ciasta
PLECHOCZ – naczynie blaszane
PLECHOWY – blaszany
PLECIÓNKORZ – rzemieślnik trudniący się wyplataniem ze słomy czy wikliny
PLECO – ramię
PLEKAĆ – ssać
PLEWIOŁ – wyrwane chwasty
PLEWIOTO – jw.
PLEZMERA – przezwisko
PLISTWA – pliszka
PLISZ – plusz
PLISZOWY – pluszowy
PLOCEK – miejsce pod wodą do prania bielizny
PLOSO – 1. głębina w rzece 2. miejsce do kąpania zrobione przez ułożenie kamieni w poprzek rzeki
PLÓNGNÓĆ SIE – o szkodnikach, robactwie – masowo się rodzić
PLUCA – płuca
PLUGASTWO – brzydactwo, robactwo
PLUTA – deszcz ze śniegiem
PLYĆ – plewić
NA PLYMIE – przeznaczone do chowu
PLYMNY – płodny
PLYNKA – pielucha
PLYNSKIYRZ – odcisk na rękach lub nogach
PLYNTA – długa spódnica kobieca
PLYNŚĆ SIE, PLYJŚĆ SIE – wałęsać się
PLYŚ, PLYŚĆ – 1. wyplatać 2. o uczesaniu 3. mówić głupstwa
PŁACHTA – prześcieradło
PŁACIĆ – mieć ważność 
PŁACZKI – łzy
PŁAT – pensja, zapłata
PŁATNY – ważny, mający wartość
PŁEĆ – łódka do wywożenia karmy dla ryb
PŁOCHY – 1. wstydliwy 2. o koniu – płochliwy
PŁOCIYNEK, POCIYNEK – 1. altanka 2. miejsce przed wejściem do domu kryte przedłużeniem dachu
PŁOSZCZYCA – pluskwa
POLNO PŁOSZCZYCA – pluskwa leśna
PŁOT – 1. płot z wąskich deseczek i poziomych źerdzi 2. bok zagrody dla owiec na sałaszu
PŁOTEK – 1. mały kawałek tkaniny, skrawek 2. łata na sierści
PŁOTWIA – 1. ostatnia górna belka ściany w chacie drewnianej 2. belka w konstrukcji więźby dachu podtrzymująca krokwie w środku ich długości
PŁOWY – wypłowiały
PŁÓCZKA – sortownia węgla
PŁÓNKA – 1. owoc z drzewa niezaszczepionego 2. owoc niedojrzały 3. owoc dzikiej gruszy
PŁÓNY – 1. mało tłusty 2. bez smaku, nie przyprawiony
PŁÓŻYĆ – mieć dogodne warunki
PŁUCNIK – miodunka plamista
PŁUG, PUG – narzędzie do orania
PŁUŻEK – pług do oborywania ziemniakó
PNIORKA – siekiera do kopania pni
POBABA – wspólna praca, sąsiedzka bezpłatna pomoc
POBIYDZAĆ – zachęcać
NA POBIYŻKI – 1. o ubraniu na co dzień 2. iść szybko i blisko
POBOCZEK – część uprzęży – skórzany lub gumowy pas połączony z jednej strony z chomontem, z drugiej strony z biercem
POBOCZKA – jw.
POBOLOWAĆ – boleć od czasu do czasu
POBÓNCZEĆ – pogderać
POBRÓNEK – część brony – belka w której tkwią zęby
POCAPKAĆ – poklepać
POCAPKOWAĆ – poklepywać
POCHALKAĆ – pogłaskać
POCHYBIEĆ – o plonach – nie udać się
POCHYBOWAĆ – porzucać, rzucać byle gdzie
POCHYNÓĆ – porzucić, zostawić
POCIAPKAĆ – wyrównać
POCIEPOWAĆ – rzucać coś, rzucać czymś
POCIESZYNI – pocieszenie
POCISKAĆ – popychać
POCIŚĆ, POCISNÓŃĆ – popchnąć
POCIUPAĆ – porąbać
POCIYNGIEL – pasek rzemienny służący szewcowi do przytrzymywania buta podczas roboty
POCIYNI – miejsce przy domu kryte przedłużeniem dachu
POCYŃĆ – 1. naczynie szklane i porcelanowe, naczynia i przybory kuchenne 2. drewno świerkowe do wyrobu klepek i całych naczyń
POCZKAĆ – poczekać
NA POCZKANIU – na poczekaniu
POCZTORZ – listonosz
POCZUĆ – usłyszeć
POCZUWAĆ – słuchać
POCZYNAĆ SE (Z KIMŚ) – 1. postępować 2. panoszyć się
POCZYNSNO – poczęstunek
POCZYNSTOWANY – podchmielony
PODAĆ SIE ZA KOGOŚ – wdać się w kogoś
PODANY – podobny
PODARZIĆ SIE – 1. dobrze się powieść 2. udać się 3. o uprawie lub hodowli – udać się
PODCHLYBIAĆ SIE – starać się przypodobać komuś
PODCHYBOWAĆ – podrzucać
PODCHYNÓĆ – dorzucić
PODCHYTEK – osoba podchwytująca swego rozmówcę
PODCHYTOWAĆ – stawiać podchwytliwe pytania, uwagi
PODCIEP – podrzutek, też przezwisko
PODCIEPNÓĆ – podrzucić
PODEJMA, PODYJMA – część wozu – poprzeczna belka łącząca śnice
PODFUTROWAĆ – podkarmić
PODFUTROWANY – o ubraniu – podszyty
PODGARLINA – 1. podgardle wieprzowe 2. poczęstunek przy zabijaniu wieprza
PODGAŹDZI – osoba uważająca się za gospodynię, chociaż nią nie jest
PODKŁADEK, PODKŁODKA – jajko zostawione w gnieździe, żeby kury tam znosiły jajka
PODKŁODKA – podszycie u dołu pod suknię wałaską
PODLA – według, na wzór
PODLE – 1. według, podług 2. zgodnie z przekonaniami
PODLECIEĆ – o czymś niedobrym  - przydarzyć się, stać się
PODLIZEK – lizus
PODŁOGA – podłużna ciemna chmura nad samym horyzontem
PODŁÓGOWATY – podłużny
PODNOSKI – pozostałości na talerzu po jedzeniu, niedojedzony pokarm
PODNOŚNY – o głosie – nieco obraźliwy, podkreślający swą ważność
PODNÓŻKI – część warsztatu tkackiego – deseczki do podnoszenia barda
NA PODOBE – według podanego wzoru, podobnie
PODOBIODEK – drugie śniadanie
PODORAĆ – płytko zaorać
PODOROWAĆ – płytko orać
PODORÓWKA – pole po raz pierwszy zorane
PODPINKA – rzemień przy uprzęży pod brzuchem konia
PODPŁOMYK, PODPŁÓMYK – placek pieczony w piecu na próbęprzed pieczeniem chleba
PODPOŁKA – papier, słoma lub drzewo do rozpalania ognia
PODPORA – pomoc pieniężna lub w naturze
PODPOROWAĆ – udzielać pomocy
PODRZÓNZGAĆ – połamać
PODRZYŹNIAĆ – naśladować czyiś głos, ruchy
PODSIEDNÓĆ – zająć komuś miejsce
PODSOSINA – część wozu, drewniany drążek łączący sięz osią tylnego koła
PODSTÓL, PODSTOLI  - szuflada w stole
PODSTÓLEK – szuflada w małym stoliku, lub lub w maszynie do szycia
PODSTRZELÓNY – zraniony od strzału
PODSTYRCZYĆ – podsunąć, podłożyć celowo
PODSTYRKOWAĆ – dogadzać
PODSZYWKA – człowiek przebiegły, oszust
PODUCHAĆ – podmuchać
PODWALINA – pierwsza belka nad ziemią w budynku drewnianym
PODWLYC – ubrać np. sweter pod wierzchnie ubranie
PODWLYCZKA – część garderoby noszona pod inną
PODYRBAĆ – potrząsnąć
PODZIWAĆ SIE – popatrzyć, spojrzeć
PODZUWKI – kalesony
PODZIYRŻEĆ, PODZIERŻEĆ – potrzymać
POFLIKOWAĆ – pocerować, połatać
POFLOKOWAĆ – oznaczyć flokami, kołkami wymierzone pole
POFULAĆ – poplotkować
POFULAJKA – pogawędka
POFYRTANY – roztrzepany, nieuważny
POGANIAĆ – popędzać
POGANKA – gatunek kaszy – kasza tatarczana
POGNOIĆ – rozrzucić nawóz, użyźnić ziemię nawozem
POGODKA – opowiadanie, historia
POGORB – ziarno po wymłuceniu, nie oczyszczone z plew
POGÓNICZ – parobek, pomocnik parobka
POGRABACZ – dróżnik
POGRZEBNIK – uczestnik pogrzebu
POHANDLOWAĆ – wymienić jedną rzecz na inną
POHARATAĆ – 1. mocno zranić 2. poniszczyć, połamać
POJCZAĆ – pożyczyć
POJCZKA – pożyczka
POJCZKI – często pożyczać
POJOSZCZYĆ SIE – pokłócić się
POJÓŃĆ – zabrać kogoś ze sobą
POJSCAĆ – posiusiać
POJUTRU – pojutrze
POJYSTNY – mający dobry apetyt
POJYŻDŻAĆ – podjeżdżać po kawałku koniem, traktorem np. od kopki do kopki siana
POKAPAĆ – poginąć
POKIĆKAĆ SIE – pomieszać się
POKIDANY – pobrudzony np. resztkami jedzenia
POKIDAĆ SIE – pobrudzić się jedzeniem
POKIEL, POKIYL – 1. dopóki 2. dokąd do jakiego miejsca 
POKIELA – dopóki
POKŁODAĆ – wróżyć
POKŁAŚĆ KARTY – wróżyć
POKOPKI – szukanie na wykopanym polu ziemniaków
POKORA – żałoba
POKOS – pas skoszonego zboża czy koniczyny
NA POKOS – sposób koszenia zboża  - kosa oddziela zboże skoszone od nie skoszonego
POKÓJ, DAĆ KOMUŚ, CZEMUŚ POKÓJ – zostawić kogoś, coś w spokoju
MIEĆ Z CZYMŚ POKÓJ – nie zajmować się czymś
ZA POKOJYM – spojnie, nie przejmując się
POKRAKA – niezdara
POKROCZYĆ – iść prędzej, nieco przyspieszyć
POKRÓNŻAĆ – poszatkować
POKULAĆ – wymaglować ręcznym drewnianym maglem
POKULAĆ SIE – wytarzać się
POKUTA – kara
POKYRCZÓNY – 1. pomarszczony, zmięty 2. skurczony
POKYRCZYĆ – pognieść
POLE – 1. rola, ziemia uprawna 2. obszar poza obrębem mieszkania, budynku
POLEŚNI, POLEŚNY – pilnujący lasu, leśnicy
POLEŚNIK – 1. placek pszenny pieczony na listku kapusty, smarowany masłem 2. placek ziemniaczany pieczony na listku 3. placek ziemniaczany pieczony na płycie kuchennej
POLICAJ – policjant
POLIĆ – 1. odczuwać zgagę 2. odczuwać wyrzuty sumienia
POLIĆ, POL, POLISZ TY – odejdź (rozkazująco)
POLKA – 1. polka 2. mieszkanka sąsiedniej Małopolski
POLOCI – sparzona sieczka dla bydła
POLODOWAĆ – gołoledź
POLODOWICA, POLODÓWKA – cienki lód na drogach
POLOK – 1. polak 2. mieszkaniec sąsiedniej Małopolski 3. grzyb – koźlarz czerwony POLOWAĆ – wagarować
POLUTOWAĆ – wyrazić współczucie
POLUTOWAĆ SIE – użalić się
POLYGOWAĆ – polegiwać
POLYNA – dawniej lekceważąco o mieszkance sąsiedniej Małopolski
POLYŃ – dwie żerdki wiszące nad paleniskiem w kuchni do suszenia np. odzieży
POLYP – mieszanina gliny, wapna i trocin, nakładana na belki tworzące sufit
POLYWACZKA – konewka
POLYWCZORZ – człowiek usiłujący robić wrażenie kogoś ważnego, plotkarz
POLYWKA – 1. rosół 2. jakakolwiek zupa
POLYWOK – naczynie do polewania
POŁAWKI – dawniej urlop noworoczny służby folwarcznej  
POŁAZY – 1. drugi dzień świąt Bożego Narodzenia 2. chodzenie dzieci po domach i składanie życzeń w drugi dzień świąt Bożego Narodzenia 3. prezent, też pieniądze, otrzymywane przez dziecko za życzenia w drugi dzień świąt Bożego Narodzenia
POŁAŹNICZKA – gałązka z jodły lub świerka ozdobiona cukierkami lub kwiatami z bibuły, zostawiana w domu, który połaźnik odwiedził
POŁAŹNIK – mały chłopiec chodzący po domach rano w drugi dzień Bożego Narodzenia
POŁEDNIE – południe
POŁOWNK – żyto z pszenicą lub owies z jęczmieniem
POŁÓNCZYĆ SIE – pożegnać się
POŁY, W POŁY – część ciała w okolicach krzyża
POMACOWAĆ – dotykać
POMAŁU – powoli
POMARASIĆ -1. pobrudzić 2. zniszczyć, podeptać
POMASZKIECIĆ – posmakować
POMAZAĆ – 1. posmarować np. chleb 2. zbrudzić
POMIETŁO – rodzaj miotły 2. popychadło 3. miotełka do czyszczenia blachy
POMOWA – posądzenie
POMYKAĆ SIE – przesuwać się
PONCLOK, PÓNCLOK – gliniany garnek
PONIEWIEROK – bezdomny włóczęga
PONIKANDY, PONIKANY – gdzie niegdzie
PONIKIEDY – czasami
PONIKIERY – niektóry
PONO – podobno
PONOWA – nów księżyca
PONUKNÓĆ – wpaść do głowy
POPANIÓNY – upodobniony do pana, lepiej ubrany
POPIELORZ – popielnik
POPIELUSZKA – jeżyna
POPLEZYROWANY – o skórze – poprzecinay
POPOŁEDNI – popołudnie
POPRASKAĆ – popękać
POPRAWA – podwyżka wynagrodzenia
POPRAWCZOK – zakłąd wychowawczy
POPRAWIĆ – podnieść zarobek
POPŚNIĆ SIE – popsuć się
POPUCZÓNY – pognieciony, pomięty
POPUSZCZAĆ – o odwilży
POPYDLIĆ – pobiec
POPYRCZANY – szybko bez namysłu mówiący, roztrzepany
POPYRSKAĆ – pokropić
POPYRSKOWAĆ – o deszczu – kropić
POPYRTANY – roztrzepany
POPYRTOK – człowiek nie zdający sobie sprawy z tego co mówi
PORACHOWAĆ – policzyć
PORACHOWAĆ SIE Z KIMŚ – doprowadzić do stanowczej rozmowy, postawić sprawę serio
PORACZKA – drobna praca pochłaniająca dużo czasu
PORAĆ SIE – zajmować się  
PORADZIĆ – 1. udzielić rady 2. potrafić 3. być silniejszym, przemóc kogoś 
PORE, PORA – kilka
PORENOŚCIE – kilkanaście
PORKA – o mniejszych zwierzętach – samiec i samica
PORLAWY – uciążliwy, źmudny, zabierający dużo czasu
POROBIĆ SIE – oddać kał mimo woli
POROWAĆ SIE – spółkować
POROWIOK – wóz, do którego zaprzęga się parę koni
POROZ – zaraz
PORTYR – portier
PORWAĆ, KOGOSI PORWAŁO – ktoś nagle wyszedł
PORWAĆ SIE – 1. szybko, zdecydowanie wstać 2. wybuchnąć gniewem
PORWANY – o człowieku – szybki w ruchach, nerwowy, wybuchowy
PORWISKO – wzięcie, powodzenie
PORWITORBA – człowiek popędliwy
PORWÓSŁO – powróz słomiany do wiązania snopów
PORWÓSZCZOK – 1. dorastający prosiak 2. podrostek
PORWÓŚNIOK – większe prosię
PORWÓZ – powróz
PORWÓZEK – sznurek
PORYCHTOWAĆ – posprzątać
PORYNCZYĆ – 1. zapisać w testamencie – przeznaczyć 2. powierzyć komuś
PORYNCZYNI – testament
PORYNCZYŃSTWI – testament
PORZAD – natychmiast, zaraz
PORZAZAĆ, PORZEZAĆ – pociąć
PORZAZAĆ SIE, PORZEZAĆ SIE – skaleczyć
PORZECZYSKO – obmawianie
PORZÓNDEK, NIE WIYM JAKI TYMU PORZÓNDEK – trudno mi się w tym zorientować
PORZÓNDZIĆ – porozmawiać
PORZYKAĆ – pomodlić się
PORZYS – ośnik
POSCHRANIAĆ – posprzątać
POSCHYBOWAĆ – pozrzucać
POSIADAĆ – o skórze na rękach – popękać
POSIÓNEK – pastwisko do wypasu bydła
POSKLUDZAĆ – 1. posprzątać 2. zwieźć zboże z pola
POSŁAĆ – pościelić
POSŁÓCHAĆ – być posłusznym
POSŁÓCHNÓĆ – zrobić coś według czyjegoś rozkazu, prośby
POSPOŁU – razem
POSTARCZYĆ – nadążyć
POSTAWIĆ – wybudować
POSTAWIĆ SIE – 1. wybudować się 2. sprzeciwić się
POSTRANEK – część uprzęży – kawałek powrósła służąca do połączenia poboczki z biercem
POSTRZEBAĆ, POSTRZYBAĆ – o pokarmach płynnych – pokosztować
POSTRZIKAĆ – skropić
POSTRZODEK – 1. środek 2. brzuch, wnętrzności
POSTUKOWAĆ – postukiwać
POSTURKOWAĆ – 1. pomiatać, poniewierać kimś 2. trącać
POSUĆ – posypać
POSWACZYĆ – 1. zjeść podwieczorek 2. przegryźć coś
POSWIJAĆ – zwinąć
POSYPKA – kruszonka
POSZENYĆ – doznać lekkiego paraliżu
POSZKLYBKI – drwiny
POSZKROBAĆ – podrapać
POSZKROBIĆ, POSZKRÓBIĆ – nakrochmalić
POSZKRÓBEk – najmłodsze dziecko
POSZKRÓBKA – najmłodsze dziecko
POSZNUPAĆ – 1. zażyć tytoniu 2. poszukać
POSZÓNEK – pastwisko
POSZTÓRNÓĆ – pomóc w pracy okazyjnie
POSZTÓRNOĆ – trochę posprzątać
POŚCIEPIYNIEĆ – zmizernieć
POŚLOD – liche zboże, odpady zbożowe
POŚNIODAĆ – zjeść śniadanie
POTARGAĆ – podrzeć
POTEK – ojciec chrzestny
POTELA – dotąd, do tego miejsca
POTKA – matka chrzestna
POTRAT – poronienie
POTRZASK – pędziwiatr, człowiek nie zwracający uwagi na to, co się wokół niego dzieje
POTRZESZCZONY, POTRZESZCZANY – nierozważny, działający bez namysłu
POTRZESZCZYLAS – człowiek niezrównoważony
POTULNY – o zwierzęciu domowym – łagodny, niepłochliwy
POTUPLOWAĆ – potwierdzić
POTWORA – przezwisko
POTYL – 1. do tego miejsca 2. dopóty
POTYRAĆ – poniewierać
POUKLUDZAĆ – posprzątać
POWADZIĆ SIE – posprzeczać się
POWALINA – półokrągła belka drewniana w suficie; powierzchnie płaskie tworzyły sufit, powierzchnie półokrągłe podłogę strychu – na którą czasem nakładano polep
POWIADACZKA – porzekadło
POWIARKI – wierzenia
POWICHER – 1. wichura, trąba powietrzna 2. człowiek bardzo energiczny w ruchach
POWIDŁOK – kołacz z powidłami
POWIETERNIOK – wietrzny młyn
POWIETRZNIOK – wiatrak
POWOŁ – sufit
POWOŁEK – prowizoryczne przykrycie chlewika dla świń w celu ocieplenia
POWIYL, POWIEL – dopóki
POWOLIĆ – pozwolić
POWRZYSŁO – powrosło
POWÓNIAĆ – powąchać
POWÓNIK – powijaki
POWÓNZKA – Kawałek płótna do cedzenia mleka
POWZIÓNĆ – podjąć
POZADEK – najgorsze zboże oddzielone podczas wiania
POZAJUTRZI – za trzy dni
POZDRZYĆ, POZDRZIĆ – spojrzeć
POZGANIAĆ – 1. zebrac razem 2. pobudzić ze snu
POZGRZYBACIĆ – pomarszczyć, np. o skórze twarzy
POZNANI, O POZNANI – cokolwiek, trochę
POZODBYWAĆ – nakarmić wszystkie zwierzęta domowe
NA POZORYNDZIU – pod ręką
POZOTWIYRAĆ – otworzyć wszystkie drzwi i okna
POZÓR, DAĆ (DOWAĆ) POZÓR NA KOGOŚ, COŚ – 1. pilnować kogoś, coś, uważać na kogoś, coś 2. słuchać uważnie
POZROBIAĆ – zrobić kilka rzeczy
POZUMIYRAĆ – o wielu ludziach – umrzeć
POZWAĆ – zaprosić
POŹDZIYRGAĆ – 1. sfastrygować 2. byle jak zeszyć 3. pomarszczyć
POŻDORAĆ – 1. pogrzebać np. w piecu 2. pogrzebać zmarłego
POŻEGNAĆ – pobłogosławić
POŻEGNANI – błogosłwieństwo
POŻGAĆ – poruszać, pogrzebać
POŻRAĆ SIE – pokłócić się
POŻYTEK – przyjemność
POŻYWAĆ – żyć
PÓŁDRUGO – półtora
PÓŁKA – kieliszek wódki
PÓŁKWARETKA – większy kieliszek z grubego szkła
PÓŁTYDNIÓWKA – środa
PÓMAŁU – dochodzi do tego że…
PÓMKNÓĆ SIE, PÓNKNÓĆ SIE – posunąć się
PÓMPKI – rodzaj męskich spodni – pumpy
PÓNBÓCZEK, PÓMBÓCZEK – Pan Bóg
PÓNCLOCZEK – mały mały garnek kamionkowy
PÓNCLOK – duży garnek kamionkowy
PÓNCZKA – pączek
PÓNCZKA W MAŚLE – komuśsię dobrze powodzi
PÓNCZKI – potrawa – kluski z prażonej mąki zalanej wrzątkiem
PÓNEWKA – nieduże naczynie żeliwne z trójnogiem, używane w kurnych izbach na otwartym ogniu, który palił się najlepiej na nolepie; służyła do topienia słoniny i robienia zasmażki
PÓN TATULEK, PAN TATULEK – ksiądz ewangelicki
PÓNĆ – pielgrzymka
PÓŃŚĆ, PÓŃĆ – 1. odejść 2. przyjść
PRACZKA – bijatyka
PRAĆ -1. rzucać, uderzać 2. o intensywnych opadach śniegu, lub gradu 3. porzucić
PRAĆ DO SIEBIE – jeść bez umiaru
PRAĆ OD SIEBIE – odpędzać
PRAĆ SIE – 1. bić się 2. wchodzić nieproszony
PRAJZOCY – Prusacy
PRAM – 1. właśnie 2. w sam raz 3. lada chwila, wkrótce 4. co dopiero
PRAŃCZOWAĆ – 1. niefachowo gotować 2. o wodzie – rozlewać
PRASK – ścisk, tłok
PRASKAĆ – pękać
PRASKNÓĆ – pęknąć
PRASNÓĆ – nagle upaść
PRAWIĆ – mówić
PRAWIE – 1. akurat, dokładnie 2. właśnie
PRAWOCZEK – grzyb prawdziwy, borowik
PRAWOK – jw.
PRAWUĆZKO – dokładnie w tym czasie
PRAŻONKA – mała osoba, malutkie zwierzę
PRAŻÓNKI, PRAŻUCHY – potrawa prażona z mielonej pszenicy lub żyta
PRECLIK – obwarzanek
PRECZ, BYĆ PRECZ – 1. znajdować się poza domem 2. stracić przytomność 
PRESEK – 1. część kołowrotu – drewniana śruba w górnej części służąca do naprężania sznurka 2. część lampy naftowej  - kapturek blaszany z wycięciem na płomień
PRESÓWKA – prasowany tytoń do fajki
PRESWÓRSZT – salcesón
PROCA – 1. wysiłek, praca wykonywana z trudem 2. wynik pracy, wysiłku
PROCIW – przeciw, przeciwko
PROCNIE – z trudem, mozolnie
PROCNY – pracochłonny, żmudny
PRODŁO – bielizna przeznaczona do prania, lub już wyprana
PROSIACKO – prosię
PROSIE, PROSIYN – prosiak
PROSTULA – 1. suknia śląska na co dzień 2. piła do cięcia drzewa
PROWDA, MIEĆ PROWDE – mieć rację
PROWIE – właśnie
PRÓCHNO – huba do krzesania ognia
PRÓGOWAĆ, PRUGOWAĆ – próbować
PRÓNTEK – rózga, pręt
PRÓZNO – pusto
PO PRÓZNU, PO PRÓŻNU – 1. nie załadowany 2. daremnie
PRÓZNY – pusty
PO PRÓŻNICY – nadaremnie
PRÓŻNIOK – o dziecku – leń
PRUĆ – szybko biec, uciekać
PRYFÓNG – egzamin
PRYKOWAĆ – 1. o ubraniu – uwierać 2. upychać, dopychać
PRYNDZYJ – wcześniej
PRZAĆ KÓMUŚ – lubić kogoś, kochać
PRZEBIYRAĆ – przelewać się – o wodzie
PRZEBIYRNY – grymaśny
PRZEBOCZYĆ – w zwrocie grzecznościowym – wybaczyć
RZEBODNÓĆ – przebić, zranić nożem
PRZECA – przecież
PRZECIEPAĆ – przerzucić
PRZECIWNY – niegrzeczny
PRZECZORBAĆ SIE – z trudem przejść
PRZECHLASTAĆ – wydać wszystkie pieniądze na wódkę, przepić
PRZECHŁÓDNÓĆ – przeziębić się
PRZECHÓWEK – miejsce do przechowywania, schronienia
PRZECHYBAĆ – przerzucić
PRZECHYNÓĆ – przerzucić
PRZEDAĆ – sprzedać
PRZEDBIYC – wyprzedzić
NA PRZEDBIYŻKI – jeden przed drugim, na wyścigi
PRZEDCIEPOWAĆ – robić wymówki, wypominać
PRZEDEJŚĆ, PRZEDEŃŚ – wyjść naprzeciw
PRZEDGÓRZY – wejście na strych, kawałek strychu przed wejściem do niego
PREDLATOWAĆ – o przeczuwanym nieszczęściu
PRZEDLECIEĆ – wyprzedzić
PRZEDNICZKA – koronkowa wstawka dopinana do kabotka
PRZEDNIOK – pierworodny syn
NA PRZEDOJ – na sprzedaż
PRZEDOWAĆ – sprzedawać
PRZEDROBIAĆ – przebierać nogami, dreptać, lub ruszać kolejno palcami
PRZEDZIERŻEĆ – wytrzymać, przetrzymać
PRZEFUJAĆ – o pieniądzach – przepuścić
PRZEGAŁGANIĆ – roztrwonić
PRZEGRZESZÓNY – rodzaj przekleństwa – nieszczęsny
PRZEHETKANY – dobrze zorientowany
NA PRZEJMO – na przełaj, wprost
PRZEKABACIĆ – zmienić przekonanie, przeciągnąć na swoją stronę
PRZEKLUDZAĆ SIE – przeprowadzać się
PRZEKLUDZIĆ – przeprowadzić
PRZEKLUDZIĆ SIE – przeprowadzić się
PRZEKOSZOROWAĆ – użyźnić ziemię przez robienie zagrody coraz to w nowym miejscu
PRZEKRASNY – przepiękny
PRZEŁOŻEK – ławka do przejścia przez ogrodzenie pastwiska
PRZEMIERZŁY – nieznośny
PRZEMYKAĆ – od. przymknóć – przemieszczać zwierzęta na pastwisku.
PRZENIEDZIWNIE – bardzo licho, źle
PRZENIEDZIWNY – bardzo mizerny, lichy
PRZENORYMNIE – bardzo dużo
PRZEPADOWAĆ – zapadać się w śniegu
PRZEPAŚĆ – 1. potknąć się o coś 2. stracić – o majątku
PRZEPATNOŚCIĆ – zagubić, zawieruszyć
PRZEPIJŁATA – pijak i gałgan
PRZEPIÓRKA – przyozdobiona kwiatami wiązka kwiatów pozostawiona w polu na znak, że żniwa zostały zakończone
PRZEPOSKA – szeroka wstążka do sukni śląskiej wiązana w kokardęz przodu
PRZEPOSŁÓCHAĆ – słuchać do uprzykrzenia
PRZEPÓMNIEĆ – zapomnieć
PRZEPRZYNGNÓĆ – zaprząc jednego konia na miejsce drugiego
PRZEPYTOWAĆ SIE – wywiadywać się
PRZEROBIÓNY – przepracowany
PRZERZÓNDZIĆ – 1. odezwać się 2. wstawić się za kimś 3. przemówić
PRZERZYKOWAĆ – pomstować, złorzeczyć z racji doznanej krzywdy, niesprawiedliwości
PRZESILISKO – praca ponad siły
PRZESKOCZEK, PRZESKOCZKA – człowiek zmieniający przekonania, poglądy
PRZESKUMAĆ SIE – przekonać się
PRZESMARGŁY – wybredny
PRZESTÓMPIĆ – zmienić wyznanie
PRZESTRÓJKA – o kobiecie, która porzuciła strój wiejski i zaczęła nosić strój miejski
PRZESTRÓNO – dużo miejsca
PRZESTRÓNY – luźny, obszerny
PRZESZCZYKANI – skasowanie np. biletu
PRZESZCZYKNÓĆ – o bilecie – skasować
PRZESZKROBAĆ – zawinić
PRZESZPACYROWAĆ SIE – przespacerować się, przejść się
PRZESZTELOWAĆ – o wódce – dolać za dużo wody
PRZESZWARCOWAĆ, PRZESZWERCOWAĆ – przemycić
PRZETACZEK – małe sitko
PRZETAK – duże sito
PRZETYRMANIĆ – przehulać
PRZEWALISKO – dużo pracy
PRZEWLYC – zmienić pościel
PRZEWLYC SIE – przebrać się – zmienićbieliznę, lub ubranie
PRZEWODZIĆ – o dzieciach – porabiać
PRZEZ UROKU – okrzyk zdziwienia lub przestrachu
PRZEZDRADZIĆ – zdradzić tajemnicę
PRZEZDRZIĆ – przejrzeć
PRZEZDRZIĆ SIE – przejrzeć się
PRZEZIYRAĆ SIE – przeglądać się
PRZEZIÓMBNÓĆ – przeziembić się
NA PRZEZTYDZIYŃ – na co dzień
PRZIBIĆ – zaczepić łańcuch np. krowy o kołek wbity w ziemię
NA PRZIBOŚ – w butach na gołych nogach
PRZIBRAĆ – zabrać ze sobą jadąc furmanką lub samochodem
PRZIBRAĆ SIE – zabrać się z kimś kto jedzie
PRZIBUŚ – przybysz
PRZIBUŹNY – daleki krewny
PRZICHLASTOWAĆ – pochlebiać, potakiwać
PRZICHWANCKAĆ SIE – przywlec się
PRZICHWOLIĆ – zaaprobować i pochwalić
PRZICHYCIĆ SIE – przywrzeć np. do dna naczynia
PRZICIEŚ – pierwsza belka zrębu drewnianego domu
PRZICIŚĆ, PRZICIŚ – przycisnąć, nacisnąć
PRZICMUCHANY – przybrudzony
PRZICMUCHTANY – jw.
PRZICUPNÓĆ – przymknąć, zaaresztować, złapać na gorącym uczynku
PRZICZYMPNÓĆ – zrobić przysiad, kucnąć
PRZICZYNIĆ – dodać
PRZIDARZIĆ SIE – trafić się
NA PRZIDAWEK – na dodatek
PRZIDÓMEK – przezwisko, nazwa dodana do imienia lub nazwiska
PRZIDRZISTKOWAĆ, PRZIDRZISTOWAĆ – pochlebiać
PRZIGIBAĆ – przyginać
PRZIGIBAĆ SIE – schylać się
PRZIGORŚĆ – garstka
PRZIGÓN – 1. droga dla bydła między polami 2. wąwóz
PRZIGUPI – przygłupi, głupkowaty
PRZIHŁAWEK – częśc wozu belka nad osią koła, połączona z nią trojenkami, przytrzymująca śnice
PRZIJEŚĆ SIE – sprzykrzyć się np. odnośnie jedzenia
PRZIJÓNĆ ZA SWE – adoptować
PRZIKLUDZIĆ – przyprowadzić
PRZIKOPA – rów
PRZIKÓPKA – o różnicy wyznań jako przeszkodzie do małżeństwa
PRZIKRY – stromy
PRZIKRYWKA – pokrywka
PRZIKRZYMPNÓĆ – o lekkim mrozie
PRZIKWANCKAĆ SIE – przywlec się, przyjść z trudem ze względu na wiek i siły
PRZILEŻYTOŚĆ – okazja
PRZILYPEK – 1. jednoosobowe miejsce we wnękach obydwu stron drzwi wejściowych dawnego domu murowanego 2. podmurówka wzdłuż zewnętrznej ściany domu do wysokości podłogi
PRZIŁÓG – 1. pole na którym uprawia się kończynę 2. ugór
PRZIŁÓŻEK – przejście, ławeczka
PRZIMIYN – świeży ropień koło starej rany
PRZINIYŚĆ – 1.przynieść 2. o krowie – urodzić
PRZIOBLYCZKA – ubiór
PRZIPAŚĆ – potknąć się
PRZIPIŚNIK – młodszy syn gospodarski otrzymujący częśc pola i mieszkanie w dożywocie
PRZIPLICHCIĆ SIE – przyłączyć się, przyczepić się
PRZIPLICHTA – o dziecku pieszczoch
PRZIPOCHLEBIAĆ SIE – schlebiać, pochlebiać
PRZIPOJCZAĆ – pożyczać pewną brakującą ilość
PRZIPÓMINKA – u ewangelików nabożeństwo na zakończenie żałoby po zmarłym
PRZIPÓNA – długi drąg do podtrzymywania siana czy zboża na furze
PRZIPUCZYĆ – przygnieść
PRZIPUŚCIĆ – o krowie – dać mleko dużym strumieniem umożliwiającym szybkie wydojenie
PRZIPYTUNEK – przemówienie – prośba panny młodej (rzadko pana młodego) skierowana do teściów po wejściu do domu męża.
PRZIRYCHTOWAĆ – przygotować
PRZIRYCHTOWAĆ SIE – przygotować się
PRZIRZNÓĆ KÓMÓŚ – zbić – najczęściej dziecko
PRZISADA – rozsada – najczęściej kapusty
PRZISKRZINEK – szuflada w skrzyni „tróchle” na ubrania
PRZISKRZIĆ – przypalić w garnku
PRZISKWARZIĆ – przypiec, przypalić
PRZISMÓDNÓĆ, PRZISMUDNIEĆ – o mleku – lekko przypalić się
PRZISMUDZIĆ SIE – jw.
PRZISMYCZYĆ – przywlec, przyciągnąć, też z trudem przynieść coś ciężkiego
PRZISTAWKI – dodatkowe deski boczne na wozie gospodarskim
PRZISUĆ – 1. dosypać 2. zasypać
PRZISZCZYPEK – skórzana łatka na bucie
PRZISTRZESZY – mały daszek , srzecha z boku domu
PRZIŚĆ, PRZIŚ – przyjść
PRZIŚĆ O COSIKEJ – stracić coś
PRZIŚĆ O ROZUM – zwariować
PRZITŁOCZYĆ – nadepnąć
PRZITREFIĆ SIE – zdarzyć się, mieć okazję sposobność 
PRZITYRCKAĆ – przybiec, przyjsć truchcikiem
PRZIWADROWAĆ – przyjść z daleka
PRZIWADROWALEC – przybysz
PRZIWITAĆ – powitać, ukłonić się
PRZIWRZIĆ, PRZIWRZYĆ – lekko przymknąć
PRZIZBA – miejsce pod ścianą do układania drzewa
PRZIZDRZIĆ SIE – przyjrzeć się
PRZIZIYRAĆ SIE – przyglądać się
PRZIŻYNIĆ SIE – osiąść po ślubie na gospodarstwie żony
PRZOCIEL – krewny
PRZODEK – 1. przód 2. przednia część wozu 3. przednia część np. swetra 4. najlepsze ziarno oddzielone w czasie wiania 5. czoło chodnika (w kopalni)
PRZODY DUPÓM CHODZIĆ – iść plecami do przodu
PRZÓDZY – bardziej z przodu
PRÓDŹ, PRZÓD – najpierw
PRZÓŃŚĆ, PRZÓJŚĆ – prząść
NIE PRZÓŃŚĆ DOBRYCH NICI – zajmować się podejrzanymi sprawami
PRZIGORŚĆ – garstka
PRZIJŚĆ NA COŚ – przypomnieć sobie
PRZYJŚLICA – stojak do wieszania kądzieli lub wełny do przędzenia
PRZYMKNÓĆ – przesunąć kołek, na którym zaczepiony jest łańcuch krowy, żeby nie zdeptała trawy
PRZYNDZIOŁ – jw.
PRZYNDZIÓNKO – przędza namotana na motowidle
PSIACKO – piesek
PSINA – ostra trawa rosnąca na wyższych partiach gór
PSINCO, PSINIEC – 1. psie łajno 2. figa z makiem 
PSIOK – zły grzyb nie nadający się do jedzenia
PSIORKA – niedojrzałe jabłko, niedojrzały owoc
PSUJ – narowisty koń
PSY – rodzaj ozdoby architektonicznej stanowiącej jednocześnie część symetrycznej konstrukcji łuków w odrzwiach drzwi wejściowych do chaty drewnianej
PSYKA, PSIKA – okrzyk na odpędzenie kota
PSZYNICZÓNKA – słoma z pszenicy
PUC – tynk
PUCFLEK – pucybut
PUCKA – duży młotek tępo zakończony z obu stron
PUCLATY – o pełnej twarzy
PUCOK – wycieraczka
PUCOWAĆ – czyścić
PUCÓWKA – 1. tynk 2. awantura
PUCZACZKA – rzecz czasochłonna
PUCZEK – tłuczek do ziemniaków
PUCZKA – 1. miękka piłka 2. chorowite dziecko
PUCZOK – 1. szmatka do wyciskania tartych ziemniaków 2. o kimś pracującym zbyt wolno 2. o kimś robiącym coś niedbale i nieumiejętnie
PUCZOKI – ugotowane i pogniecione ziemniaki
PUCZYĆ – 1. odczuwać ból w brzuchu na skutek wiatrów 2. gnieść ziemniaki PUCZYĆ SIE – 1. o braku miejsca, ściskać się w małym pomieszczeniu 2. bardzo wolno coś robić, guzdrać się 3. tulić się, ściskać
PUDLA – lada sklepowa
PUFY – bufiaste wydęcia na rękawach kobiecych
PUKACZKA – zatrzask
PUKAĆ – 1. pękać 2. strzelać
PUKIEL – garb
PUKIETA – bukiet
PUKIETKA – bukiecik
PUKLATY – GARBATY
PUKNÓĆ – pęknąć
PUKOCZ – duży zatrzask metalowy przy odzieży
PUKOCZEK – zatrzask
PUKOWKA – 1. rodzaj zabawki z przełyku zabitej świni do nadmuchiwania i strzelania 2. pogardliwie strzelba
PULTACZKA – błoto z wodą i śniegiem
PULYR – pijak
PULYROWAĆ – popijać wódkę, dużo pić
PUMAŁU, PÓMAŁU – 1. powoli 2. omal nie
PUMYJE – pomyje
PURKNÓĆ – głośno wypuścić gazy
PURKANI – jednostajne burczenie np. motoru
PUSA, PUSKA – 1. pocałunek, całus 2. twarz, buzia
PUŚCIĆ COŚ KÓMUŚ – zrzec się na rzecz kogoś
PUTNIA – drewniane spłaszczone naczynie z jenym uchem do noszenia wody
PUTYKA – karczma
PUTYRA – naczynie na mleko lub żętycę stosowane w gospodarce na sałaszu u pasterzy beskidzkich
PUCZYNIEC – coś malutkiego
PYDLIĆ – biec, pędzić jednym tchem
PYLAĆ, KÓMUŚ PYLO – ktoś jest w niebezpieczeństwie
PYNDEL – wahadło z zegara
PYNDLÓWKI – zegar z wiszącymi na łańcuszkach ciężarkami
PYNDZIAŁEK – poniedziałek
PYNDZISTA, PYNDZYJISTA – emeryt
PYNDZYJ, PYNZYJ – emerytura
PYNDZYJKA – niska emerytura
PYNOL – drewniany piórnik
PYNOLEK – małe dziecko
PYNTLICZKA – pętelka
PYPEĆ, PYPIEĆ – narość na języku kury
PYPCIA – miećna coś ochotę
PYPŁAĆ – 1. gmerać 2. mieszać ze sobą np. różne trunki 3. kroić tępym nożem, lub niełądnie kroić chleb
PYPŁOK – 1. zły fachowiec 2. tępy nóż
PYRCOK – robotnik w Zagłębiu Ostrawskim pochodzący z Galicji
PYRCZEĆ – 1. terkotać 2. szybko i niemądrze mówić
PYRCZEK – 1. zbyt terkoczący motocykl 2. człowiek niemądrze mówiący
PYRDELNIK – torba robotnicza, chlebak
PYRDELÓNKA – wywar z gotowanych kaszanek i salcesonów
PYRKAĆ – bulgotać
PYRKNÓĆ – o pojedynczym odgłosie bulgotania
PYRSKAĆ – pryskać
PYRSKNÓĆ – 1. –pobiec 2. parsknąć 3. prysnąć
PYRTEK – małe dziecko
PYRTNÓĆ – 1. trącić, tknąć kogoś 2. strzepnąć odrobinę
PYSZCZYĆ – pyskować, niegrzecznie, obraźliwie się odnosić do kogoś    
PYTAĆ – 1. zapraszać 2. prosić
PYTANI, PO PYTANIU CHODZIĆ – żebrać
PYTEL – worek
PYTLACZKA – kłusownictwo
PYTLIK – węzełek, towar zawiązany w chustce
PYTLOWAĆ – 1. potrząsać 2. trząść się z zimna 3. mówić bez zastanowienia, byle co 4. biec 5. prosić
PYTLÓWKA – gorszy gatunek mąki na chleb
PYTOK – interesant
PYTY, PYTY – wyrażenie usilnej prośby

R

RACHETLA – zimny ogień na choinkę
RACHOWAĆ – liczyć
RACHOWAĆ NA KOGOŚ – liczyć na kogoś
RACKA – rybitwa
RACZYĆ – zechcieć
RAĆ – 1. kopyto zwierzęcia dwukopytnego 2. duża stopa
RADIÓNKA – beret
RAF, RAFA – obręcz metalowa na kole
RAFIOK – wóz na drewnianych kołach z metalowymi obręczami
RAJA – rząd
RAJBACH – kłótnia
RAJBETKA – deseczka z uchwytem do wygładzania powierzchni w czasie tynkowania
RAJBOWAĆ – nacierać, mocno trzeć
RAJCOWAĆ – namawiać zachęcać
RAJCZULA – 1. ogrodzone pastwisko 2. duży pokój 3. błotnista droga
RAJFAJZYNKA – kasa pożyczkowa
RAJSNEDLA – pluskiewka
RAJTKI – spodnie do wysokich butów
RAJTOWAĆ – jeździć na koniu, ujeżdżać konia
RAJWACH  - hałas
RAJZA – podróż
RAJZOWAĆ – podróżować
RAJZYNDER – będący w podróży
RAKUSZANIE – Austriacy
RAMUS – nieporządek
RANI – poranek
RANNE, RANNI – poranne nabożeństwo
RAPATY – 1. szorstki 2. rażący – o kolorach
RAPS – rzepak
RAPTYM – prędko
RAST – przerwa, odpoczynek
RASZTÓWKA – zbiór kazań ks. Raschkego
RATKA – 1. kopytko np. świni, owcy, sarny 2. część nogi łącznie z racicą
RAUBCZYK – kłusownik
RAUCHERKI – parówki
RAZINKU – 1. w ogóle 2. w tej chwili
RAZITKO – aparat do golenia
RAZYJER – fryzjer
REBELIJA – spisek, rozruch
REBELOWAĆ SIE – buntować się
RECEPIS – 1. recepta 2. przepis 3. dowód nadania przesyłki poleconej
RECHLA – wieszak
RECHT, MOSZ RECHT – masz rację
RECHTORCZYK – młody nauczyciel
RECHTÓR – nauczyciel
REGIROWAĆ – kierować, rządzić
REGRACYJA – kłopot
REKOMANDO – list polecony
REKREACYJA – wczasy
REKURS – odwołanie od wyroku, decyzji
REPECIĆ – plotkować, dużo mówić
RESKIROWAĆ – ryzykować
RESZPEKT – szacunek
ZA RESZPEKTYM – za pozwoleniem
RETURKA – bilet powrotny
REWERYNDA – wierzchnie szerokie okrycie, peleryna
REWMA – reumatyzm
REŻ – żyto
REŻI – bilet kolejowy
REŻNO – żytnia wódka
ROBIĆ – 1. pracować zawodowo 2. wykonywać określoną robotę
ROBOTA – 1. praca 2. praca zawodowa
ROBOTNIK – 1. rolnik wykonujący swoimi końmi usługi rolne 2. pracownik leśny
ROBOTNY – pracowity
ROCZNIOK – jednoroczna świnia
ROD, RADA, RADE – lubi, kocha
ROD NIEROD – chcąc, niechcąc
RODNY LIST – metryka urodzenia
ROGULA – mątewka
ROGULKA – jw.
ROK, DO ROKA – w ciągu roku
KAŻDY ROK – co roku
MIEĆ SWOJI ROKI – być pełnoletnim
NA ROK – w przyszłym roku
ŁÓŃSKIGO ROKU – w zeszłym roku
ROKI, CAŁE ROKI – długi okres czasu
ROKÓW PRZIKUPIĆ – załatwić drogą sądową prawo wstąpienia w związek małżeński osobie nieletniej
ROLKA – 1. rulon 2. uczesanie małej dziewczynki – włosy zwinięte w rulonik nad czołem
ROSOLIĆ – o mięsie – zasolić, by zabezpieczyć przed zepsuciem, następnie pozostawić w naczyniu, polewając wytworzonym płynem zwanym rosołem
ROSÓŁ – ciecz powstała w wyniku rosolenia mięsa
ROSUĆ – 1. rozsypać 2. udaremnić coś postanowionego
ROSYPOŁY – szerokie chłopięce spodnie
ROTUZ – ratusz
ROWIEŚNIOK – rówieśnik
ROWNIOK – rówieśnik
ROWNO – prosto
ROZ – pewnego razu
ROZ TAKI – dwa razy większy
ROZ TELA – dwa razy więcej
ROZ TELI – dwa razy większy, dłuższy
ROZBAŃBUSZYĆ – utuczyć, rozepchać
ROZBECZANY – zapłakany
ROZBREJDOWAĆ – rozklepać
ROZBULAĆ – zburzyć
ROZCEŚCI – rozdroże
ROZCHODNY DZIYŃ – dzień odejścia na, lub ze służby, przypada na 2 stycznia, w tym dniu gazdowie wynajmowali nową służbę lub przedłużali umowę
ROZCIAPAĆ – pognieść na miazgę
ROZCIEPAĆ – rozrzucić
ROZCZAPIERZIĆ SIE – o kurze – przysiąść z rozwiniętymi skrzydłami
ROZDZIYRAĆ SIE – krzyczeć mocno
ROZEGNAĆ – rozpędzić
ROZEGNAĆ SIE – rozpędzić się
ROZESKRZANY – stale popłakujący
ROZEŻRAĆ SIE – rozgniewać sięna kogoś na dłuższy czas
ROZFUKAĆ, ROZFURKAĆ – roztrwonić
ROZFURTAĆ – rozmieszać mątwą
ROZFYRTAĆ – rozmieszać
ROZGANIAĆ – 1. rozpędzać 2. o ciele ludzkim – puchnąć, rozkładać się po śmierci
ROZGÓN – 1. miejsce na rozpęd 2. rozmach interesu
ROZGUZDRANY – nieubrany, nieuczesany
ROZHÓRDAĆ – o maszynie – poluzować, przez co nie jest już całkiem sprawna
ROZJARGAĆ SIE – rozgniewać się bardzo (połączone z krzykiem)
ROZJEŚĆ SIE – rozgniewać się
ROZKIEŁTAĆ – rozkołatać
ROZKOPYRTAĆ – rozrzucić
ROZKROCZKI – skrzyżowane paiki w kształcie litery X
ROZKULAĆ – rozwałkować
ROZKURZIĆ – rozpędzić
ROZŁÓNCZYĆ SIE – pożegnać się
ROZMARASZÓNY – rozdeptany, rozgnieciony
ROZMARSZCZÓNY – o złym samopoczuciu
ROZMARYJÓN – rozmaryn
ROZMIŁY – przemiły
ROZMÓWIĆ – wyperswadować, odwieść od zamiaru, przekonać
ROZNIMÓC SIE – rozchorować się
ROZOLKA – wódka gatunkowa
ROZPAJEDZIĆ SIE – rozgniewać się
ROZPAJEŻYĆ SIE – jw.
ROZPOLIĆ SIE – zaczerwienić, zarumienić się
ROZPOLÓNY – o człowieku chorym, z wysoką gorączką
ROZPOŚCIYRKA – rozwiązane snopki rozłożone na klepisku do ponownego młócenia cepami
ROZPÓR – rozporek
ROZPUCZYĆ – rozgnieść
NA ROZPUSZCZKE – paść bydło luźno, na wolnej przestrzeni
ROZPYRDŹGAĆ – rozdrobnić
ROZPRYSKNÓĆ SIE - 1. rozprysnąć się 2. rozbiec się
ROZSUĆ SIE - o porodzie, urodzić
ROZSZCZYRZIĆ SIE - o kwiatkach - rozwinąć się
ROZTOMAITY - rozmaity, różny, różnorodny
ROZTOMIŁY - przemiły, drogi, kochany
ROZTOPARCZÓNY - nastroszony
ROZTOPARCZYĆ SIE - rozłożyć się, zająć dużo miejsca dla siebie
ROZTOPIYRZAĆ SIE - czynić się ważnym, wynosić się
ROZTOPYRCZAĆ SIE - rozkładać się, zajmować dużo miejsca
ROZTRZEPAĆ - rozbić
ROZTYRMANIĆ - roztrwonić, rozpuścić
ROZUM, MOSZ ROZUM - ależ skąd, skądże
MOSZ TEŻ TY ROZUM - 1. jw. 2. po co dlaczego (w ogóle nie należy)
ROZWALOWAĆ - 1. burzyć 2. rozrzucać
ROZWALOWAĆ SIE - o sposobie siedzenia - zajmować dużo miejsca
ROZWIERTAĆ - o robactwie - zniszczyć
ROZWORA - długi, długi drąg, łączący przednią część wozu z tylną
ROZWOŻAĆ - zastanawiać się, przemyślać
ROZWOŻYĆ SE - zastanowić się
ROZYNKI - rodzynki
ROŻEK - rogalik
ROŻGNÓĆ, ROŻNÓĆ - zapalić (światło)
ROŻYGAĆ - zapalać (światło)
RÓG - 1. róg zwierzęcia 2. instrument muzyczny 3. drewniany bok chomąta
RÓM - 1. metalowa część pieca kuchennego, na której wspierają się płyty nad paleniskiem 2. rama obramowanie
RÓMBNÓĆ - 1. upaść, zwalić się 2. uderzyć czymś z rozmachem
RÓNCZ - ledwo co
RÓNCZKA - 1. pióro z obsadką 2. trzonek kosy
RÓNTOWAĆ - 1. trzaskać, uderzać, tłuc 2. hałasować
RÓNTYM - ciągle, wciąż
RÓWNAKI - równy
RUBZAK, RUGZAK, RUKSAK - plecak
RUFIJOK - łobuz, rozrabiacz
RUKNÓĆ - o ciężarze - przesunąć
RUKOWAĆ - iść do wojska
RUŁA - rura
RUŁKA - rurka
RUŁKOWAĆ - drenować
RUMIYGAĆ - o krowie, owcy - przeżuwać
RUPIEĆ - mieć lęk, obawę, strach przed odpowiedzialnością
RUSY - śledzie marynowane
RUSY - karaluchy
RUSZAĆ - wzruszać ziemię, przekopywać
RUSZAĆ SIĘ - o cieście zaczynionym drożdżami, lub kwasem chlebowym - rosnąć
RUŻA - 1. róża 2. większa serwetka koronkowa robiona szydełkiem
RUŻICZKA - koronkowa, zwykle okrągła serwetka robiona szydełkiem
RUŻOKI - gatunek wczesnych ziemniaków koloru różowego
RUŻÓWKI - jw.
RWOT - nicpoń, lekkoduch, awanturnik
RWOTY - stara, mocno podniszczona odzież
RYBIORKA - rybitwa
RYBIORZ - rybak łowiący ryby
RYBIŹLA, RYBIZLA - porzeczka
RYCHLIK - pociąg pośpieszny
RYCHLIKI - wczesne ziemniaki
RYCHLIWY - skory do czegoś, porywczy
RYCHŁO - 1. prędko 2. wcześnie
RYCHTIG, RYCHTYK - naprawdę
GDOSI NI MA RYCHTIG - ktoś jest niecałkiem zdrowy na umyśle
RYCHTOWAĆ - 1. przygotowywać 2. stroić
RYCZKA - niska krótka ławeczka
RYFIK, RYWIK - odpowiednio przechowywana w okresie wczesnej wiosny gałązka do szczepienia drzew owocowych
RYGOŁ - rzecz bezwartościowa, przeszkadzająca
RYJOCZKA - sztychówka
RYJÓWKA - łopata do rycia
RYL - ryj
RYŁEK - ryjek
RYŁO - 1. ryj świni 2. pogardliwie gardło
DAĆ SE DO RYŁA - upić się
RYMA - katar
RYMBANISKO - teren po wykarczowanym lesie
NA RYMBY - odwrócona strona materiału, ubrania
RYMKOCIĆ - o odgłosie hałasujące maszyny, lub jadącego po wybojach wozu
RYMPOŁ - drewniany wał z łańcuchem do wyciągania wody ze studni
RYNCKA - podpuszczka z wysuszonych żołądków cielęcych
RYNGISZPIL - karuzela
RYNGLOTA - renkloda - owoc i drzewo
RYNIK - naczynie żeliwne na trzech nogach używane w kurnej chacie
RYNIÓNKA - drewniana rynienka odprowadzająca wodę ze źródła lub rzeki
RYŃSKI - 1. dawna moneta austriacka odpowiadająca 2 koronom
RYŃSZCZOK - moneta, reński
RYŃSZTOK - odpływ na gnojówkę w chlewie
RYPAĆ - wygrzebywać z ziemi np. ziemniaki
RYPNÓĆ - uderzyć
RYPSNÓĆ - upaść
RYSIK - dawny przyrząd do pisania na tabliczce łupkowej
RYSZAWY - rudy, rudawy
RYŻOK - szczotka do szorowania
RZA - rdza
RZAĆ - 1. rżeć 2. o pasikonikach - grać 3. zaśmiewać się
RZANI - 1. rżenie 2. granie pasikoników
RZNÓĆ, RZNYĆ - 1. uderzyć 2. porzucić
RZOWIEĆ - rdzewieć
RZOWKA - woda zawierająca żelazo, koloru brązowego
RZAZAĆ - 1. ciąć 2. bić, zwłaszcza po tyłku
RZAZANI - cięcie drzewa
RZAZIOK - piecyk z blachy, w którym pali się trocinami
RZAZNÓĆ - 1. uderzyć 2. rzucić ze złości czymś o coś
RZEC, RZYC, NIE DAĆ SE RZYC - nie dać się przekonać
RZECIÓNDZ - rodzaj zamknięcia do budynku gospodarczego - zasuwa
RZECY - 1. niby, rzekono 2. więc, więc myślę (tylko w 1 osobie)
RZECZ - 1. mowa, mówienie 2. rozmowa 3. sposób mówienia 4. język
RZEGOTAĆ - 1. określenie ujemne na mówić
RZEKNÓĆ - powiedzieć
RZESZÓTKO, RZESIÓTKO - nieduże sitko do przesiewania mąki
RZETOZKA - łańcuch żelazny
RZETOŻ - gruby łańcuch żelazny
RZIĆ, RZYĆ - tyłek
RZIGAĆ - wymiotować
RZITOWI - dolna cześć źdźbła, także dolna część snopka
RZOZ - trociny
RZOZIOK - piec z blachy na trociny
RZÓNDEK - 1. werset, wiersz w książce 2. rośliny posadzone w jednej linii
RZÓNDZIĆ - 1. mówić, rozmawiać 2. o chłopaku i dziewczynie - spotykać się, chodzić ze sobą
RZÓNDNY - rozmowny
RZYKAĆ - modlić się
RZYKANI - modlitwa
RZYMIYCZEK - rzemyk
RZYMIYNIORZ - rymarz
RZYMIYŃ - pas skórzany
RZYMKOCIĆ - plotkować, mleć językiem
RZYMPKOCIĆ - chrupać 2. zgrzytać
RZYMPOLIĆ - nieumiejętnie grać na instrumencie, głównie na skrzypcach
RZYŃŚNO - o sukni - mocno sfałdowana
RZYŹ - 1. ostrze 2. ostrość
RŻNIÓNTKA - bicie, kara
RŻNÓĆ - uderzyć    

S

S, SY - z, ze
SABACIORA - członkini sekty świętującej sobotę
SABACIORZ - członek sekty świętującej sobotę
SABATORA - torba na pasku dla listonosza
SACZEK - częsć czepca, siateczka przyszyta do ozdobnego naczółka
SADZELE - jajeczka muchy na jedzeniu
SADZOKI - niewielkie ziemniaki do sadzenia
SAFRAPORCKI - przemierzły
SAGI - nagi
SAGÓŃ - o chłopcu - nagi
SAGULA - o dziewczynce - naga
SAKÓM - PAKÓM - razem z wszystkimi innymi rzeczami.
SAKÓM - PIKÓM - jw.
SAKRAKANY - okrzyk gniewu
SAKRAMYNCKI, SAFRAMYNCKI - 1. nieszczęsny, przeklęty 2. ekspresywnie - wielki
SAKRAMYNTNIK - przezwisko, przeważnie o nieposłusznym dziecku
W SAKRY - pójsć, ulotnić się, pójść nie wiadomo dokąd
SAKULANDY KANY - okrzyk zdziwiena, podziwu - popatrzcie!
SAKULYNCKI - 1. okrzyk oburzenia
SAŁACIOKI - podłużny gatunek ziemniaków do sporządzania z nich sałatek
SAŁASZ - miejsce spólnego wypasu owiec na halach 2. szopa górska dla owiec
SAŁASZNIK - właściciel, lub współwłaściciel sałaszu
SAŁAŚNIOKI - gatunek ziemniaków otrzymywanych przez chłopów za zabrane sałasze
SAŁOT - sałata
SAMOCIÓNŻ - ciągnąć samemu, zamiast konia
SAMOGÓN, SAMOGÓNA - bimber, wódka wytwarzana domowym sposobem
SAMOPAS, NA SAMOPAS - bez opieki
SAMOROSŁY - co sam wyrósł
SANATORKA - sanatorium
SANETRA - saletra
SANETRORZE - wytwórcy saletry
SANICA - 1. sanna 2. płoza od sań gospodarskich
SANIÓWKA - sanna
SAPIERÓN - Górnoślązak                                                             
SAPRAPORCKI - wyzwisko - niepoprawny
SARNIOK - samiec sarny
SCAPIEĆ - zaniedbać się
SCHACHARZIĆ SIE - zejść na manowce
SCHODZIĆ - wschodzić, wypuszczać kiełki
SCHODZIĆ PSU NA BÓTKI - podupadać
SCHOPNY - zdatny
SCHRAMPAĆ PYSK - zbić po twarzy
SCHRANIAĆ - sprzątać, porządkować
SCHRÓNA - miejsce przechowania
SCHWALNIE - naumyślnie
SCHYBKI - tańsze resztki mięsa, wędlin
SCHYBOWAĆ - zrzucać
SCHYNÓĆ - zrzucić
SCYGANIĆ - skłamać
SCYPNÓĆ - umrzeć, skonać, zdechnąć
SEBIE, SE - sobie
SEBLYC - rozebrać, zdjąć ubranie
SEKIEROWAĆ, SEKIROWAĆ - dokuczać, prześladować
SEKUTNICA - zła dokuczliwa kobieta
SEMETRYKA - zła kobieta
SEN - syn
SENEK - synek
SERCÓWKA - motyka w kształcie serca
SERDUSZKO - czule do kochanej osoby
SERKOCZ, SYRKOCZ - pracownik serowni
SERWET - obrus na stół
SETNIE - bardzo
SEWLYC - zdjąć
SEZUĆ - zdjąć obuwie
SFARAĆ - zjeżdżać windą do kopalni
SFIFRAĆ - zabrudzić, zabazgrać
SFOLOWAĆ - załadować
SFOŁY - mięśnie
SFORA - płat skóry na dzierżaku cepa
SFORSZCZEĆ - prychnąć
SFRYGAĆ - zjeść ze smakiem
SFUCHNÓĆ - zdmuchnąć
SFUKNÓĆ - szybko zjeść
SHAMPLOWAĆ - o ubraniu - zniszczyć
SIADAĆ - wsiadać, wchodzić do pociągu
SIADAĆ SIE - kwasić się 2. pękać pod wpływem mrozu
SIADŁY - przysadzisty
SIARA - mleko po ocieleniu krowy
SIARKI - zapałki
SIDLISZCZE - osiedle
SIECZI, SIECZY - skraj młodego lasu porośniętego trawą
SIEDLACZY - należący do bogatego gospodarza
SIEDLOK - bogaty rolnik
SIEDNÓĆ - 1. usiąść 2. zdobyć majątek (dom, gospodarstwo) 3. o jedzeniu - dogodzić
SIEDZYNI - tyłek
SIEKANI - sieczka
SIEKNÓĆ - 1. ciąć 2. o nagłym bólu
SIELSKI - wiejski
SIGLANY - podmokłe łąki
SIGŁA - mokradło
SIGOĆ - wg wierzeń głębina, gdzie siedzą utopcy
SIKSA - o dziewczynie, raczej pogardliwie
SIKSTA - chuda, żywa dziewczyna
SIŁA - prąd elektryczny o większej mocy
SIŁÓM - MOCÓM - wszelkimi siłami
SINIOK - gatunek grzyba jadalnego
SINOL - grzyb jadalny
SINY - 1. siwy, szary, popielaty 2. siny 3.
SIOCI - sianie
SIODŁAĆ - zapładniać - o gęsi
SIORBAĆ - jeść przez zęby
SIORKAĆ - pociągać nosem
SIOSTRZICZKA - pielęgniarka
SIOSTRZYNICA - kuzynka
SIÓDMO - u Katolików - Msza św. w niedzielę o 7:00 rano
SIÓNG - stos drzewa do sprzedaży w lesie o objętości 1 m3
SIÓMPIEĆ, SIYMPIEĆ - mżyć
SIÓNGA - miara do mierzenia płótna długości na rozciągłość ramion
SIPIEĆ - mżyć
SITORZ - człowiek wyrabiający sprzęty z sitowia, służące do łowienia ryb
SITWOLICZYĆ - pospolitować się
SIUPAĆ - siedzieć (tylko do dzieci)
SIÓPNÓĆ - usiąść (tylko do dzieci)
SIWNÓĆ - siwieć
SIWUCHA - coś najtańszego, ale złej jakości
SIWULA - serwatka
SIYC - 1. kosić 2. o deszczu z wiatrem
SIYMIYNIEC - siemię lniane
SIYMPIEĆ - padać, o drobnym deszczu
SIYNKA - mała sień przy budynku gospodarczym
SIYROTKI - bratki
SJIMAĆ - zdejmować
SJÓŃĆ - zdjąć
SKALIĆ - zanieczyścić
SKAMRACIĆ SIE - zaprzyjaźnić się
SKANTRZIĆ - zabić, zamordować, zlikwidować
SKAPAĆ, SKAPNÓĆ - zginąć, umrzeć
SKAZOWAĆ - zawiadamiać
SKIBECZKA - kromeczka
SKIBKA - kromka chleba
SKIĆKAĆ - popsuć
SKIEBZIĆ - zepsuć niechcąco
SKIELZNÓĆ - ześlizgnąć się
SKIELZNÓĆ SIE - ujść płazem
SKIJE - narty
SKIJORZ - narciarz
SKIJOWAĆ - jeździć na nartach
SKIPIEĆ - kipieć
SKISA - narta
SKISNÓĆ - 1. sfermentować 2. skwasić się
SKISZCZYĆ SIE - o mleku - skwasić się
SKIYL - skąd
SKIYLSI - skąd
SKLAGAĆ SIE - 1. zlepić się, utworzyć bryłę 2. o mleko - skwaśnieć
SKLAPIEĆ - zmarnieć, stracić ochotę do pracy, do życia
SKLEPIKORKA - sprzedawczyni
SKLEPIKORZ - sprzedawca w sklepie
SKLINAĆ - przeklinać, kląć
SKLÓNKORZIĆ SIE - zejść z trudem, powoli po schodach lub po nierównej drodze na słabych bolących nogach
SKLUDZAĆ - 1. o plonach, zwozić z pola 2. sprowadzać kogoś do domu 3. gromadzić
SKLUDZIĆ - o plonach - zwieźć z pola
SKLUPIĆ - skłonić, opuścić (głowę)
SKLUPIĆ SIE - schylić się
SKŁADNIE - dobrze
SKŁOD - częśc zaoranego pola oddzielona bruzdami
SKŁODANY - układny, ułożony, zgodny
SKOBARSZCZYĆ, SKOWARSZCZYĆ SIE - skrzywić, zmarszczyć się
SKOCZKA - pchła
SKOLCZEĆ - stwardnąć
SKOLI - kamienie, skały
SKOLISKO - kupa kamieni
SKOLYNCZEĆ - zesztywnieć, zdrętwieć
SKOŁCZEĆ - stwardnąć
SKOPCA SIE DZIWAĆ, MIEĆ - krzywo patrzeć
SKORO - 1. kiedy 2. prędko (w krótkim czasie) 3. omal
SKORUSZYNA - jarzębina
SKOSKI - końcówki pola ornego, z których pozostały skośne zagony
SKOZ - zawiadomienie
SKOZAĆ - 1.zawiadomić 2. wskazać
SKOZIAŁY - skwaśniały, stary
SKÓNANI - zgon
BYĆ NA SKÓNANIU - być umierającym
SKÓNANY - zmęczony
SKÓNTSI - skądś
SKÓRA - sknera
SKROWAĆ SIE - zbierać się (na płacz)
SKROWEK - 1. piętka chleba 2. ukrojony ziemniak do sadzenia
SKRÓMA - z powodu
SKRYCZKA, NA SKRYCZKE - dziecięca zabawa w chowanego
SKRYMBIANY - zepsuty w środku, zwykle o bulwie ziemniaka, buraka itp.
SKRYMBIOK - zbutwiały ziemniak
SKRYNT - 1. zakręt 2. ręcznie robiony papieros
SKRYNTKA - 1. garść świeżo skoszonego zboża skręcona do wiązania małych snopków 2. wątły człowiek
SKRYTKI, SKRYWKI - dziecięca gra w chowanego
SKRZICA - chude chwastowane żyto
SKRZIDŁO - 1. skrzydło 2. ucięta końcowa część skrzydła zabitej gęsi wraz z piórami używana do omiatania pajęczyny, czyszczenia rur
w piecu itp.
SKRZOT, SKRZOTEK - 1. małe jeszcze dziecko 2. młody niedorozwinięty ptak
SKRZUPKA - złość
SKUĆKAĆ - zepsuć
SKUKAĆ - ukryć, schować (tylko do dzieci)
SKULAĆ - stoczyć z góry
SKURA - kożuch na mleku
SKURCZEĆ - odgłosie z brzucha
SKURZICA - cynamon
SKURZIĆ - ukraść
SKUSIĆ - 1. spróbować 2. przekonać się
SKUTAĆ - o pościeli - zburzyć
SKUTNÓĆ - zgarnąć na jedno miejsce
SKYRCZYĆ - zmiąść, zgnieść
SKYRCZYĆ SIE - skurczyć się
SKWARZIĆ - smażyć
SKYRS - z powodu
SLATOWAĆ - 1. spadać 2. odpadać
SLAZOWAĆ - schodzić
SLAZOWANI - zejście
SLEGNÓĆ - położyć się przed porodem
SLOĆ - zlać
SLYWAĆ - zlewać
SLYWKI - resztki piwa, wódki
SLYŹ - zejść
SŁABIZNA - pachwina
SŁABOTA - osłabienie, niemoc
SŁABUĆKI - słabiutki
SŁODKI STRUP - odmiana choroby skórnej
SŁOWIOK - Słowak
SŁOWIYNA - rozczochrana dziewczyna
SŁOŻYĆ - 1. zrobić ogień 2. poskładać
SŁOŻYĆ SIE - złożyć się, zrobić składkę
SŁÓGOWAĆ - służyć, przebywać na służbie
SŁÓMIOCZKI - nieśmiertelniki
SŁÓMIOK - kapelusz słomiany
SŁÓMIÓNKA - forma ze słomy do ciasta chlebowego
SŁÓŃCO - słońce
SŁÓSZNY - 1. poważny - o wyrazie twarzy 2. rozsądny, wiarygodny 3. duży
SŁÓŻKA - służąca
SŁÓŻYĆ - być na służbie
SŁYCH - wieść
SŁYCHU DYCHU NI MA - nic nie słychać o kimś, o czymś
SMARK - 1. wydzielina z nosa 2. podrostek, smarkacz, młokos
SMARKAĆ - czyścić nos
SMERDZIEĆ - śmierdzieć
SMERDZIROBÓTKA - leń, próźniak, lubiący dobrze zjeść
SMEREK - świerk
SMIATAĆ - zmiatać
SMIŁOWAC SIE - zlitować się
SMIŁOWANI - zmiłowanie
DLO SMIŁOWANIO - okrzyk - zlituj się.
Jo je mały krzónść, nimóg jo tu dóńść,
widzym na stole miód, jo bych Wóm go smiót
SMLADY - 1. wyblakły 2. niewyraźny
SMOLIĆ - 1. z irytacją: porzucić, lub zlekceważyć 2. nie zwracać uwagi 3. denerwować 4. palić papierosy 5. smołować
SMOLIĆ SIE - cackać się
SMOWY - spotkanie w celu omówienia ożenku
SMÓND - swąd, śmierdzące powietrze ze spalin
SMRECZEK - młodziutki świerk
SMRECZYNA - 1. zagajnik świerkowy 2. gałęzie świerkowe
SMREK - świerk
SMRODLAWY - śmierdzący, o nieprzyjemnym zapachu
SMRODLAWO ZUZKA - pelargonia
SMRODYNIA - czeremcha
SMRODZIĆ SIĘ - lenić się
SMYCZYĆ - 1. ciągnąć coś za sobą 2. nieść coś ciężkiego 3. prowadzić, ciągnąć
SMYCZYĆ SIE - 1. pełzać 2. z niechęcią - przychodzić
SMYK - 1. włóczęga, latawiec 2. trzykrotka
SMYKAĆ - wlec
SMYKAĆ SIE - 1. włóczyć się 2. chodzić z kimś, chodzić ze sobą
NA SMYKI - z niechęcią lub żartobliwie o odwiedzinach, zwłaszcza zalotach
SMYKUŁA - ladacznica
SMYNDZIĆ SIE - 1. dymić 2. palić się z trudem
SNADNIE - łatwo
SNADNY - łatwy
SNANNO - łatwo
SNANY - łagodny
SNOCI - podobno
SNOPEL - 1. sopel lodu 2. wydzielina z nosa 3. zwęglone kawałki z łuczywa 4. wyrostek, chłystek
SNORZ - sennik
SNOTWIĆ - wprowadzać coś nowego
SNOZA - 1. wąwóz 2. połączenie pośladków z tyłu
SNOŻYĆ SIE - wydalać łożysko rodne (o krowie, po wydaniu na świat potomstwa)
SNYMBY - spotkanie przed weselem w celu omówienia spraw majątkowych
SOCHÓR - 1. drąg do robienia otworów w ziemi na ostrewki 2. kij samorosły z uchwytem do podpierania 3. kawałek źerdzi do wtaczania drzewa
SOPÓŃ - człowiek nieprzystępny, małomówny, zarozumiały
SOPUCH - człowiek nieprzystępny
SORKAĆ - pociągać stale nosem
SORNIK - samiec sarny
SOSIYNKA, POD SOSIYNKI - na cmentarz
SOTÓNA - wg wierzeń mara nocna, dusza, która przychodzi w nocy i we śnie znęca się nad człowiekiem, dusi go itp.
SOTÓR - plecak tekturowy na książki dla dzieci szkolnych
SÓL, PRZIŚĆ SOLI POJCZAĆ - przyjść do kogoś na bardzo krótko
SÓMSIECZNICA - przegroda oddzielająca sąsiek od gumna w stodole
SÓMSIEK - odgrodzone miejsce na siano lub słonę w stodole
SÓNDEK - drewniane naczynie z pokrywą do przechowywania mięsa, słoniny
SÓNDZICIEL - sędzia
SPADKI - z powrotem
SPADNÓĆ - upaść, spaść, zlecieć
SPADOWAĆ - opadać
SPAMIYNTAĆ SE - zapamiętać
SPAMIYNTAĆ SIE - odzyskać przytomność
SPANI - 1. sen 2. skroń
SPARZIĆ SIE - 1. mocno się opalić 2. zawieść się na kimś 3. spocić się
SPIKNÓĆ SIE - zmówić się z kimś (zwykle przeciw komuś) 2.  
SPLATECZKA - wstążeczka
SPLATKA - wstążka do włosów
SPLYNSKIYRZIĆ - zrobić na dłoniach odciski z bąblami
SPŁAWIĆ - o kurze - znieść jajko bez twardej skorupki
SPŁOWI - liście, patyki nagromadzone przez wodę
SPŁOWIEĆ - wyblaknąć, stracić kolor
SPOBOGNÓĆ - 1. przyzwyczaić 2. zauważyć
SPOBOGNÓĆ SE - przyzwyczaić się
SPOBOGNÓĆ SIE - przyjść do głowy
SPODEK - 1. spód, dół 2. spódnica 3. dolna część
SPODKI - część domu od fundamentu po parter
SPODNI - dolny
SPODNICA - halka
SPODNIOKI - kalesony
SPODNIORKA - dolna szeroka deska w chłopskim wozie
SPOKOPIĆ - zrozumieć
SPOLEGLIWY - taki, na którym można polegać, rzetelny godzien zaufania
SPOLYGAĆ - polegać
SPOŁE, SPOŁU - razem
SPOŁYM - razem, wspólnie
SPOMIATAĆ, SPOMIETAĆ - o zwierzętach - poronić
SPÓMINAĆ - wspominać
SPOMÓDZ - wesprzeć
SPONA - przytulia czepna
SPORO - o pracy - szybko, sprawnie
SPORY - 1. duży 2. wydajny
SPORZÓNDZIĆ - posprzątać
SPORZÓNDZIĆ SIE - rozliczyć się
SPOWAĆ - częstotliwie spać, sypiać
SPOWIADACZKA - awantura
SPOWIEDELNICA - konfesjonał
SPOWIEDNICA - jw.
SPOZDAĆ SIE - zorientować się
SPOZDOWAĆ SIE - 1. oczekiwać 2. spodziewać się
SPOZDRZIĆ - zaglądnąć
SPOZOROWAĆ - zauważyć
SPÓMINAĆ - wspominać
SPÓMNIEĆ - wspomnieć
SPÓMNIEĆ SE - przypomnieć sobie
SPÓMOGAĆ - wspomagać
SPÓRA, SPÓRY - upór, dąsy 
SPÓRKI - dąsy, nieporozumienia
SPÓRNIK - zwykle o dziecku - niegrzeczny, złośnik
SPÓRNY - niegrzeczny
SPÓROK - złośnik, niegrzecznik
SPÓROWAĆ - być niegrzecznym, robić na przekór
SPRAĆ - zbić, ukarać cieleśnie
SPRASKANY - popękany
SPRAWIĆ - naprawić
SPRAWNY - prawdziwy
SPRAWOWAĆ - naprawiać
SPROSTY - 1. zwykły 2. bez wykształcenia 3. wulgarny
SPROŚCIOK - wulgarny człowiek
SPROWCA - zarządca
SPRUGOWAĆ - spróbować (o czynności lub o jedzeniu)
NA SPRZEDOJ - do sprzedania
SPRZÓNGAĆ SIE - o właścicielach koni - łączyć swoje konie w jedną parę
SPRZÓNGNÓĆ SIE - razem żyć, razem coś robić
SPRZYCZKA - 1. kłótnia 2. poprzeczka
SPUCOWAĆ - zjeść
SPULYROWANY - przepity
SPUSOBIĆ SIE - przygotować się
SPUSOBNY - grzeczny, porządny
SPUSÓB - 1. sposób 2. okazja, dogodne warunki
SPUSZCZAĆ - roztapiać
SPUSZCZAĆ SIE - 1. zjeżdżać na nartach lub sankach 2. polegać na kimś
SPUŚCIĆ - 1. o słoninie - zesmażyć, lub maśle - roztopić 2. obniżyć cenę towaru
SPUŚCIĆ SIE - umknąć uwadze kogoś
SPYND - 1. skup żywca 2. ironiczni - o zgromadzeniu ludzi na zebraniu
SPYRKNÓĆ SIE - o pannie - mieć dziecko bez ślubu
SPYTAĆ - poprosić
SPYTAĆ SIE - zapytać
NA SPYTKI - dowiadywać się
SRACZKA - biegunka
SRAĆ - oddawać kał
SRAĆ NA COŚ - być czymś oburzonym, mieś czegoś dość
SRAĆ SIE - wahać się, mieć skrupuły, zastanawiać się
SRAKA - 1. wulgarnie - tyłek 2. podlotek
SRANDA - 1. sensacja 2. żart
SRANDOWAĆ - żartować
SRANDZISTA - człowiek lubiący żartować
SRÓMB - ściany budowanego domu bez dachu
SRÓMBEK - sanie sanie konne do przewożenia ludzi
SRÓMOTNIE - okropnie
STAMTELA - stamtąd
STARAĆ SIE - troszczyć się
STARANI - zmartwienie
STARGAĆ - 1. zedrzeć 2. zerwać
STARGANY - zerwany, zdarty
STARKA, STARECZKA - 1. babcia 2. stara kobieta
STARNÓĆ - starzeć
STARO - żona
STARO DZIYWKA - stara panna
STAROŚĆ - 1. zmartwienie 2. troska
STAROWNY - troskliwy
STARUCNY - bardzo stary
STARY - 1. mąż 2. dorosły
STARY PIERDA - człowiek zgryźliwy
STARY PRYK - niechętnie - o starym mężczyźnie
STARZAĆ SIE - martwić się
STARZICZEK - dziadek
STARZIK - jw.
STATECZNY - poważny, solidny
STATEK - 1. inwentarz żywy w gospodarstwie 2. dom mieszkalny z budynkami gospodarczymi z bydłem, trzodą
STATKI - naczynia kuchenne
STATKOWAĆ SIE - 1.być poważnym, spoważnieć 2. prezentować się
STAWIACZ - zdun
STAWIAĆ - o sianie - układać w kopki
STAWIAĆ SIE - 1. budować dom dla siebie 2. sprzeciwiać się
STAWIYNI - budynek
STEJIZBIOCY - sąsiedzi mieszkający w pobliżu
STEJNA - i tak
STELA - stąd
STŁÓSNÓĆ - przytyć
STOĆ - o śniegu - stajać
STOĆ - o cenie - kosztować
GDOSI DOBRZE STOJI - komuś się dobrze powodzi
STOĆ O KOGOŚ - zależeć na kimś
STOĆ ZA TO - mieć odpowiednią wartość, opłacać się
STODIOBELNIK - przezwisko - pochodzący od stu diabłów
STODIOBELNY - jw.
STODIOSI - okrzyk wyrażający podziw, zdumienie
STO DIOSKÓW - cóż u lich, do stu diabłów
STODOLNIOKI - grabie o rzadko wstawionych zębach - do wygrabywania siana w stodole w czasie młócenia zboża
STOJMO - w pozycji stojącej
STOLICA - długa szeroka ława
STOŁECZEK - niski stołek
STOŁEK - krzesło
STOMILIJÓN - o mężczyźnie dowcipnym, z fantazją
STOMILIJÓŃSKI - dowcipne, dodatnie lub ujemne określenie kogoś
STOWAĆ - wstawać
STOWKA - asent, pobór do wojska
STÓNEK - górna część koszuli damskiej
STÓNKA - mały samochód ciężarowy
STÓWKA - setka
STRACIĆ - zgubić
STRACIĆ SIE - 1. zniknąć 2. wyjść niepostrzeżenie
STRASZNIE - bardzo
STRASZOK - strach (na wróble)
STRAWA - pożywienie dla bydła
STROKA - dwukołowy wózek do przewożenia towarów
STROKATY - wielokolorowy, łaciaty
STRÓM - drzewo nieowocowe
STRÓMEK - 1. małe drzewo 2. choinka
STRÓNA, NA STRÓNE - do ubikacji
NA MAŁÓM STRÓNE - oddać mocz
NA WIELKÓM STRÓNE - oddać kał
STRUGACO STOLICA - ława z przyrządem do przytrzymywania drzewa w czasie jego obróbki
STRUGAĆ - 1. rzeźbić 2. temperować 3. udawać kogoś
STRUGNÓĆ - uderzyć kogoś mocno
STRUPIĆ SIE - wywyższać się
STRUŻOK - sennik
STRYCH - drewniana skrzynia na ziarno
STRYCZEK - 1. placek ziemniaczany 2. ciasto z tartych ziemniaków sparzonych gorącym mlekiem upieczone w piecu
STRYK - stryj
STRYSZEK - 1. kawałek 2. małe poddasze
STRZAPATY - 1. rozczochrany, nieuczesany 2. ze zbyt długimi włosami
STRZAPOCZ, STRZAPOK - 1. kudłacz, nieuczesany, zwykle o dziecku 2. przezwisko dziecka nerwowego
STRZAPOCZEK - firletka poszarpana
STRZASKAĆ - stłuc
STRZEBAĆ - siorbać
STRZEBLA - mała rybka
STRZEBNÓĆ - o zupie - skosztować
STRZECHOCZ - letni kapelusz o szerokim rondzie
STRZEDNI - średni
STRZELIĆ DWIYRZAMI - trzasnąć drzwiami i wyjść gwałtownie
STRZELIPŁACHTA - człowiek niepewny, lekki, niestały, nerwowy
STRZELÓNY - porywczy, gwałtowny
STRZEŃ, STRZYŃ - zmarznięty po wierzchu śnieg
STRZEPAĆ - strząsnąć, otrzepać 2. wstrząsnąć
STRZESZCZANY - chrupiący, dobrze wypieczony
STRZEWA - wnętrzności, jelita
STRZEWIKI - półbuty
STRZEWO - jelito
DOBIĆ SE STRZEWO - najeść się do syta
STRZIC - o deszczu z silnym wiatrem
STRZIGA - latawica
STRZIKACZKA - 1. strzykawka 2. sikawka
STRZIKAĆ - 1. sikać 2. wstrzykiwać 3. o bólu
STRZODA - środa
STRZUTYDNIA - w dniu powszednim
STRZYBEŁKO - sreberko
STRZYBERNIK, STRZYBNIK - srebrnik (kwiat polny)
STRZYBŁO - srebro
ŻYWE STRZYBŁO - 1. rtęć 2. ruchliwe dziecko
STRZYBNIOCZEK - mały srebrny pieniążek
STRZYBNIOK - srebrna moneta austriacka
STRZYBNY - srebrny
STRZYGÓŃ - wg wierzeń zły duch strzygący ubranie na człowieku
STRZYLAĆ PÓNBÓCZKOWI DO NIEBA - strzelać niecelnie
STRZYMPECZEK - kawałeczek nitki
STUDOWANY - wykształcony
STURKAĆ - trącać
STURKO KIMŚ - ktoś zatacza się lekko pijn
STURZAĆ - trącać
STURZIĆ - popchnąć
STUS - stos
STUSEK - stosik
STWIERDNÓĆ - stwardnąć
STWORA - przyjęty u niektórych ludzi sposób odzywania się do kobiet.
STWORZYŃ - część wozu - gwóźdź łączący obartel z przyhławkiem
STYBLAĆ - śpieszyć, biec truchtem
STYKNÓĆ - starczyć, wystarczyć
STYL, STELA - stąd
STYMPA - 1. drewniane naczynie w kształcie kielicha do tłuczenia jęczmienia na kaszę 2. gruba kobieta
STYRCZYĆ - włożyć
STYRCZYĆ TRZI GROSZE - wtrącać się
STYRKAĆ - wkładać
STYRKAĆ SIE - wtrącać się
STYSKAĆ - narzekać, lamentować
O SUCHYM PYSKU - bez jedzenia
SUĆ - 1. sypać 2. o dobrym urodzaju zboża 3. puszczać wiatry
SUDEK - beczułka
SUKA - przezwisko - kobieta uganiająca się za mężczyznami
SUKAĆ - zakasywać
SUKNIA - spódnica
SUKNIA, SUKNIA ŚLÓNSKO, SUKNIA WAŁASKO - część żeńskiego stroju ludowego  - haftowany, atłasowy serdaczek - żywotek, zszyty razem z suto marszczoną
spódnicą, obszytą szeroką taśmą - galonką
SUMAR - 1. przezwisko 2. mruk
SUMERYJA - 1. zawieja, gwałtowna burza 2. awantura
SURÓŃ - człowiek bardzo surowy, niedostępny
SUSZKA - suche drzewo stojące w lesie
SUSZYĆ, KOGOŚ SUSZY - ktoś ma pragnienie
SUSZYĆ KÓMUŚ GŁOWE - zawracać komuś głowę
SUSZYĆ ZYMBY - śmiać się do każdego
SUŻYNI - kłopot
SWACZYĆ - jeść śniadanie
SWACZYNA, SWACINA - drugie śniadanie lub podwieczorek
SWADŹBA - kłótnia
SWALIĆ - 1. zwalić 2. przerzucić
SWALIĆ SIE - przewrócić się
SWIJAĆ - zwijać
SWIJAĆ SIE - zwijać się z bólu
SWINÓĆ - zwinąć
SWOBODA, ZA SWOBODY - za kawalerskich czasów, także za panieńskich czasów
SWOBODNO - panna
SWOBODNY - kawaler
SWORZYŃ - miejce w przedniej części wozu, gdzie przypina się wagę
SWÓJ, ZA SWE WZIÓŃĆ - adoptować, wziąć na wychowanie
SYM - TAM - 1. od czasu do czasu 2. tam i z powrotem 3. to tu to tam
SYNCZYSKO - chłopiec, urwis
SYNEK - chłopak
SYP - wsypa
SYPANI - 1. miejsce na strychu, gdzie wysypywało się zboże 2. spichlerz, magazyn na zboże
SYPEK - wsypa na pierze do poduszki
SYPKA - podatek kościelny w zbożu
SYPOWINA - tkanina na wsypy
SYRWOTKA - serwatka
SYRZOK - kołacz z serem

SZ

SZACHERKA - nielegalna transakcja
SZACHTA - 1. kopalnia 2. szyb
SZACHTLA - pudełko tekturowe
SZACIĆ - przodziewać, ubierać
SZACIÓNKA - onuca
SZACTWI - ubiór
SZAFAR - zarządca w dworach książęcych
SZAFEL - duże niskie naczynie drewniane z klepek z uchwytami
SZAFLA - łopata do nabierania węgla
SZAFLICZEK - małe niskie naczynie drewniane z jednym uchem
SZAFLIK - duże naczynie drewniane z klepek z uchwytami
NA SZAGO - na ukos
SZAGÓWKA - bruzda odwadniająca
SZAJBA, KÓMUSIKEJ ODBIŁĄ SZAJBA - ktoś zwariował
SZAJBKA - podkładka pod nakrętkę
SZAJN, NI MOSZ SZAJNU - nie masz pojęcia
SZAJT - 1. ćwiartka z pociętego na opał drewna metrowej długości 2. dłuższy kawałek drzewa do palenia
SZAJTOWINA - 1. mało wartościowy towar 2. drzewo opałowe (z połupanego pnia, bądź grubych konarów) 3. wódka z drzewa
SZAK - przecież
SZAMSTER - ładny kawaler
SZANDER, SZANTAR - żandarm, policjant
SZANOBLIWY - oszczędny
SZAŃTAĆ - chodzić koślawo
SZARGÓN, SZARGAN - nicpoń
SZARLACH - szkarlatyna
SZAROK - śmieszek
SZARÓWKI - odmiana gruszek
SZARPACZKA - wiejska zabawa
SZARULA - licha wódka
SZARZIĆ SIE - przejaśniać się przed świtem
SZASNÓĆ - 1. uderzyć 2. rzucić
SZASNÓĆ SEBÓM - upaść
SZAŚNIÓNY - nieco pomylony
SZAŚNIÓNY MIECHYM - z dezaprobatą o czyimś zachowaniu
SZAS - PRAS - byle jak
SZASTAĆ - 1. trwonić 2. krajać duże kawały
SZASZEK - człowiek niepoważny
SZATKA - chustka na głowę
SZATKA NA KWOSEK - kolorowa chustka ułożona w trójkąt i wiązana z tyłu głowy za dwa sąsiednie końce, noszona tylko
przez mężatki
SZATKA NA SPUSZCZ - haftowana biała chustka wiązana na głowie za dwa sąsiednie końce (pozostałe spuszczone na plecy)
używana przez młodsze mężatki na uroczyste okazje
SZATY - 1. ubranie, odzież 2. sukienka
SZAUFLA - łopata
SZCZAŃBA - 1. szczęka 2. szczelina w drzewie
SZCZEBEL - 1. poprzeczka w drabinie 2. drążek poziomy ostrewki
SZCZEĆ - deska z nabitymi gęsto gwoździami do czesania lnu
SZCZEKACZKA - pogradliwie - usta
SZCZEKUŁA - osoba wygadana, obmawiająca każdego
SZCZEPEK, SZCZYPEK - młode drzewko do przesadzania
SZCZIPEK - gałązka do szczepienia drzewa owocowego
SZCZOTEK - mała choinka
SZCZUKA - szczupak
SZCZUREK - strużka wody ze stromego zbocza
SZCZWIERCINA, SZTWIERĆ - 1. jedna czwarta 2. kwadrans
SZCZWIERTKA, SZTWIERTKA - 1. ćwierć litra wódki 2. 1/4 kg masła 3. drewniana forma na masło o pojemności 1/4 kg
4. 25 litrów piwa 5. drewniane naczynie do mierzenia zboża (ok. 25 kg)
SZTWIERTKOWAĆ - o maśle - formować w kostki 1/4 kg.
SZCZWIORAKI - czworaki
SZCZWIOROK - taniec ludowy tańczony w kółkach po cztery osoby (2 dziewczyny, 2 chłopców)
SZCZWORTEK, SZTWORTEK - czwartek
SZCZWORTY, SZTWORTY - czwarty
SZCZYBRAĆ - skubać, rwać - przede wszystkim trawę, liście
SZCZYKAĆ - dzielić na kawałki przy pomocy ostrego narzędzia
SZCZYNDZIĆ - oszczędzać
SZCZYPA - 1. długa szczapa bukowa, służąca do oświetlenia izby 2. drzazga, szczapa
SZCZYPAĆ - 1. rozrąbywać drzewo w drobne kawałki 2. kłuć 3. szczypać
SZCZYPEK - kawałek żerdzi bukowej ściętej na końcu klinowato, służący do wtaczania dłużycy na sanie, lub wóz
SZCZYPIÓNY, SZCZYPIÓNY NIYMIEC - o Polakach, którzy wyparli się polskości
SZCZYPKA - szczypawka
SZCZYPLAWY - w smaku piekący, szczypiący
SZCZYPOK - siekiera do łupania drzewa
SZCZYRBATY - 1. wyszczerbiony 2. mający braki w uzębieniu
SZCZYRBOCZEK - stary wyszzczerbiony nóż
SZCZYRBEK - bieluń, trujące zioło
SZCZYRK - żwirowa ziemia
SZCZYRKAĆ - 1. grzechotać 2. szczękać zębami z zimna lub strachu
SZCZYRKNÓĆ - brzęknąć
SZCZYRKOWECZKA - bardzo miłe i dużo mówiące dziecko
SZCZYRKOWKA - 1. grzechotka 2. szczebiotka
SZEPLENIĆ - o czosnku - psuć, wysychać
SZERKA - pas parciany służący do ciągnięcia lub podtrzymywania taczki
SZEROWAĆ - nakładać chomonto na zwierzęta pociągowe
SZERY - 1. uprząż dla koni 2. lejce
SZESNOSTKA - szesnastolatka, podkreślenie młodego, korzystnego wyglądu dot. kobiet
SZETRZIĆ - szpiegować
SZEWCOWAĆ - naprawiać buty, pracować jako szewc
SZEWCZOK - stołek szewski
SZEWIEC - szewc
SZEWSKO, SZEWIECKO - złość, szewska pasja
SZKAMRAĆ - narzekać
SZKARBOŁY - stare papiery, broszury, gazety
SZKAREDNY - bardzo brzydki
SZKARPA - skarpa
SZKARTKA - kartka
SZKARTOWAĆ - przewracać kartkami książki
SZKATÓŁKA - pudełko, skrzyneczka na błyskotki, pieniądze
SZKLABAĆ - plotkować, pleść głupstwa
SZKLIĆ - kłamać, blagować
SZKLÓNKA - 1. butelka 2. szklanka
SZKLYBIĆ SIE - obraźliwie - płakać, popłakiwać
SZKŁÓDA - zwykle o dziecku - myszkujący, szperający złodziejaszek
SZKŁÓDZIĆ - przeszukiwać, myszkować, ruszać nie swoje rzeczy
SZKOBEL - drewniana zasuwa u drzwi wejściowych
SZKOBLIĆ - zdrapywać szczecinę z zabitego wieprza
SZKOLNICZKA - uczennica
SZKOLNIK - uczeń szkoły
SZKOŁE DOSTAĆ - nauczyć się porządku
SZKOŁY - wykształcenie
SZKOPIEC - naczynie do udoju, skopek
SZKOPINA - baranina
SZKOPYRTAĆ - koziołkować
SZKOPYRTOK - człowiek zmieniający przekonania, renegat
SZKORUPA, SZKORZUPA - 1. skorupa 2. części rozbitych naczyń
SZKORUPA, SZKORZUPKA - skorupka
SZKOWROŹNY - wesoły, rozśpiewany
SZKOWRÓNEK - skowronek
SZKÓŁKA - przedszkole
SZKREĆ - 1. drzeć się, śpiewać ostrym nieprzyjemnym głosem 2. płakać bez powodu, marudzić
SZKROBACZKA - 1. narzędzie do obierania ziemniaków 2. zużyta miotła
SZKROBAĆ 1. - obierać z łupiny ziemniaki, jarzyny 2. brzydko pisać
SZKROBAĆ SIE - 1. drapać się po ciele 2. wspinać się
SZKROBLICA - narzędzie do czyszczenia zabitej świni
SZKROBOK - 1. nóż do obierania ziemniaków 2. pogardliwie - pisarczyk, urzędnik
SZKROFLE - skrofuły
SZKRÓB - 1. krochmal 2. sknera
SZKRÓBIĆ - krochmalić
SZKRYBIĆ SIE - smucić się, popłakiwać
SZKRYBOK - drewniany przyrząd do mierzenia odległości w gospodarstwach chłopskich
SZKRYFAĆ - brzydko pisać
SZKUBACZKA - zbiorowe darcie pierza
SZKUBACZKA Z POTAŃCÓWKÓM, Z MUZYKÓM - zbiorowe darcie pierza z tańcami i muzyką
ŚLEBO SZKUBACZKA - zbiorowe darcie pierza bez tańców
SZKUBACZKA WYBLYSZCZÓNO - zbiorowe darcie pierza z tańcami
SZKUBACZORKA - kobieta drąca pierze, zwykle z innymi
SZKUBAĆ - skubać, drzeć
SZKUBAĆ SIE - denerwować się, kłócić się
SZKUBANIEC - człowiek nerwowy
SZKUCIATY - owłosiony
SZKUCINA - szczecina
SZKUCIOK - 1. prosiak z długą szczeciną 2. przezwisko dziecka
SZKUMLAĆ - skomleć
SZKURCZEĆ - burczeć
SZKUT - 1. włos 2. przezwisko dziecka
SZKUTA - szczecina świni
SZKUTOWAĆ - ciągnąć za włosy
SZKWARZIĆ - smażyć
SZKWET - smarkacz, przezwisko dziecka
SZKWIT - mocno poplątane włosy
SZKWIYRCZEĆ - skrzypieć
SZKWÓR - owad, kleszcz
SZKYRKAĆ - trzeć, pocierać (zapałką) o pudełko
SZKYRKNÓĆ - otrzeć o coś
SZLABIKORZ - elementarz
SZLABIKOWAĆ - uczyć się sylabizowania
SZLACHTA - rzeźnia, miejsce uboju
SZLACHTOWAĆ - dokonywać uboju
SZLACZEK - tasiemka, lub długi wąski kawałek materiału
SZLAG TREFIŁ - ktoś dostał zawału serca
SZLAJDRA - proca
SZLAJER - 1. welon 2. woalka
SZLAJFA - część wozu - łańcuch służący do hamowania
SZLAJFIYRZ - szlifierz
SZLAJFKA - krawat
SZLAJFOWAĆ - 1. hamować 2. ostrzyć
SZLAUCH - wąż gumowy
SZLEPER - taczkarz na kopalni
SZLICHTA - wygładzenie surowego betonu lub tynku
SZLICZUCHY - łyżwy
SZLOG - łan, kawał pola
SZLOGA - 1. rampa 2. rampa z ustawionej na słupkach żerdzi dla zatrzymywania orszaku weselnego
SZLOCHNÓĆ - ukraść
SZLÓMPAĆ - brodzić w wodzie
SZLÓMPAĆ SIE - jw.
SZLÓMPETA - niegustownie ubierająca się dziewczyna
SZLÓNDRA - kobieta niedbała
SZLÓNDRAĆ - 1. o praniu - płukać w wodzie 2. taplać się w wodzie
SZLUCHNÓĆ - o kieliszku wódki - szybko wypić
SZLUK - łyk
SZŁAPA - 1. stopa 2. ślad stopy
SZŁAPAĆ - boso i wolno chodzić
SZŁAPKA - 1. pedał kołowrotka 2. część wozu - metalowa stopka z bolcem i dziurką przytrzymująca koło na końcu osi
3. packa na muchy
SZŁAPYM - CUGYM - piechotą
SZŁOPIEC - pułapka na szczury
SZŁUPA, SZUPA - skórka, skorupa
SZŁUPKA - ukrojony wierzch ziemniaka z zawiązkami kiełków, przeznaczony do sadzenia
SZMACIORZ - 1. zbierający stare ubrania 2. ujemne określenie biedaka
SZMACIPANI - kobieta ubierająca się pretensjonalnie, bez gustu
SZMAJA - ulicznica
SZMAJCHLOWAĆ SIE- umizgiwać się, przymilać się
SZMAJCHLYRZ - zalatnik
SZMAK - apetyt
SZMAKOWAĆ - smakować
SZMAŃDURA - ulicznica
SZMAROWAĆ - 1. smarować, nacierać 2. wynosić się 3. iść bardzo szybko
SZMARÓWKA - ladacznica
SZMATŁAĆ - deptać
SZMATŁAĆ SIE - plątać się
SZMATŁAWIEC - 1. wyzwisko 2. okupacyjna gazeta rządowa
SZMATŁAWY - chodzący niezgrabnie
SZMATŁOK - człowiek o niezgrabnym chodzie
SZMELCER, SZMELCYRZ - przetapiacz rudy w hucie
SZMELINIORZ - przemytnik
SZMEŁCHTAĆ - łaskotać
SZMOLEC - smalec
SZMUGLOWAĆ - przemycać
SZMUGLYRZ - przemytnik
SZMULIĆ SIE - być naburmuszonym
SZMUTYCHLA - chustka do nosa
SZMYR - smar
SZMYRAĆ - pocierać, przesuwać
SZMYRGIEL - papier ścierny
SZMYRNÓĆ - lekko posmarować
SZNAJDER, SZNAJDRA - proca
SZNAJDROWAĆ - zbaczać
SZNELPOLKA - szybka polka
SZNICA - 1. przednia część wozu, do której jest przymocowany dyszel 2. długie nogi
SZNIURA - część kołowrotka - sznurek łączący koło ze szpulą
SZNIURKA - wstążeczka lub tasiemka
SZNOBLOCH - nos
SZNÓRA - sznur do bielizny 
SZNUP - brzdąc
SZNUPACZKA - sproszkowany tytoń do wąchania
SZNUPAĆ - myszkować, szukać czegoś w niepożądanym miejscu
SZNUPNYĆ - zażyć tabaki
SZNUPOK - ciekawski
SZNUPTYCHLA - chustka do nosa
SZNURKA - sznurek, tasiemka
SZNURKI - sznurowadła
SZNYCLÓWKA - mięso wieprzowe na kotlety
SZNYTLOCH, SZNYTLOK - szczypiorek
SZOKAĆ - częstotliwie od SZOKNÓĆ
SZOKNÓĆ - krzyknąć żeby przepędzić kury
SZOL - winda w kopalni
SZOLIĆ - szaleć
SZOLKA - 1. menażka 2. szalka na wagę 3. miseczka dla psa, kota
SZOLÓNTAĆ SIE - zataczać się, słaniać się
SZOŁDRA - zapieczone w cieście mięso, wędliny
SZOŁTYSKA - szybki taniec ludowy
SZOPKA - pomieszczenie na opał, narzędzia
SZOR - pas
SZORY - pasy na plecy do noszenia ciężarów
SZÓNKA - szynka
SZÓSTKA - dwadzieścia halerzy austrackich
SZÓSTOWO - u katolików Msza św. w niedzielę o godz. szóstej rano
SZPAC, SZPAS - żart
SZPACOWAĆ, SZPASOWAĆ - żartować
SZPACYR - spacer
SZPACYROK - ładna laska spacerowa
SZPACYROWAĆ - spacerować
SZPACYRPOLKA - polka w wolnym tempie
SZPAJCHLA - szprycha rowerowa
SZPAJSKA - 1. szafka w kuchni 2. spiżarka
SZPAJZEZODA, SZPAJZODA - soda oczyszczona
SZPALOWAĆ - skarżyć (o dzieciach)
SZPALOWNICA - skarżypyta
SZPANGA - 1. spinacz do spodni do jazdy na rowerze 2. spinka do włosów
SZPANGI - kajdany
SZPANOWAĆ - naciągać
SZPAROK - drut do przepychania fajki
SZPATNIE, SZPETNIE - brzydko
SZPATNY, SZPETNY - 1. brzydki 2. zły
SZPEKULANT - spekulant
SZPEKULYROWAĆ - kombinować
SZPERA - zagłębienie w korycie rzeki lub potoku pod drewnianym progiem
SZPERHOK - 1. wytrych 2. pogrzebacz
SZPERKETA - dwa łańcuchy około półmetrowej długości zwisające przy przednich kłonicach i służące do spinania wozu
SZPEROK - piec kuchenny z kamienia cegły lub kafli
SZPICA - szprycha koła od wozu
SZPICA - l. mn. ozdobna koronka przy bieliźnie damskiej
SZPIK - 1. zagłębienie w ziemniaku, z którego może wyrosnąć kiełek 2. zaschła wydzielina z nosa 3. obraźliwie o małych chłopcu
SZPILOWAĆ - szpiegować
SZPIN, SZPIŃ - sprzączka metalowa przy pasku
SZPINA - brud
SZPINAWY - brudny
SZPINTAĆ - 1. ciąć tępym nożem 2. prowokować kogoś słowami
SZPITERLACZYĆ - bardzo oszczędzać, wiązać koniec z końcem
SZPITOLINA - zapach typowy dla szpitala
SZPLINTEK - zawleczka
SZPLUCHAĆ - 1. pluskać 2. potrząsać płynem
SZPORKASA - kasa oszczędnościowa
SZPOROBLIWY - oszczędny
SZPOROWAĆ - oszczędzać
SZPOTAWY - kulawy
SZPÓNA - roślina, chwast mocno przyczepiona do zboża
SZPÓNTÓWKA, SZPUNTÓWKA - blaszany pistolet do strzelania z korków
SZPRAJCOWAĆ - stawiać podpory, stemple
SZPRAJCOWAĆ SIE - opierać się, buntować się
SZPRYCA - sikawka
SZPULAĆ - nawijać
SZPULTAĆ - chlapać w wodzie
SZPUNT - 1. korek 2. mały chłopczyk
SZPUNTEK - mały korek
SZPUNTOWAĆ KOGOŚ - nastawiać kogoś przeciw
SZPYNCER, SZPYNCEREK - krótki żakiet, dopasowany w pasie z bufiastymi rękawami, wykonany z grubszego materiału
SZYNDLICZEK - szpilka
SZPYNDLIK - 1. szpilka 2. ozdobna broszka
SZPYRA - kawałek uszkodzonej żywej skóry
SZPYRCZOK - skrzynia do dłuższego przechowywania wysolonego mięsa i słoniny
SZPYRKA - słonina
SZPYRKI - 1. skwarki z mięsa i słoniny 2. przyjęcie z okazji świniobicia
SZPYRNIK - mała szafka na słoninę, miejsce na słoninę na strychu
SZPYRTNÓĆ - fiknąć
SZPYRY - strzępy
SZRAJTOFEL, SZRAJTOFLA - portmonetka, portfel
SZRAMÓWKA - ostry kilof do łupania węgla w kopalni
SZRANK - 1. komoda, bieliźniarka 2. kąt symetrycznego wygięcia piły
SZRANKOWAĆ - rozszerzać zęby w pile
SZRAUBSZTOK - imadło
SZREGYM - ukośnie, z ukosa
SZRÓCIOK - 1. młynek do śrutowania 2. świnia do tuczenia
SZRÓCISKA - zaniedbane stare ubrania
SZRÓT - grubo zmielone zboże
SZRÓTEK - mniejszy kawałek materiału
SZRÓTOWAĆ - mleć na śrut
SZRÓTY - przyodziewek
SZRUB - śruba
SZRUBEK - śrubka
SZRUBNÓĆ SE - popić, wypić parę kieliszków wódki
SZTACHETA - kieliszek wódki
SZTACHNÓĆ SE - zaciągnąć się dymem
SZTACYJÓN - stacja kolejowa
SZTAFIROWAĆ SIE - stroić się
SZTAJEROK - ciężki koń
SZTAFAJNY - sztywny
SZTAJGIER - sztygar
SZTAJGOWAĆ - zwansować
SZTAMA - SPÓŁKA
SZTAMBILIJA - ułożony stos drzewa przeznaczony do wywozu z lasu
SZTAMPERLA - mały kieliszek
SZTAMPERLIK - mały kieliszek z grubego szkła
SZTAMPOWAĆ - napełniać i ubijać
SZTANGLA - drąg żelazny do podnoszenia i przesuwania ciężaru
SZTANGLA WÓRSZTU - cały kawałek kiełbasy w prostym grubym jelicie
SZTAPLOWAĆ - układać (deski) w stos
SZTAUCHNIÓNY - nadwyrężony
SZTEBEL - stebel do orstewki na siano
SZTECLA - część wozu - żelazna rurka z dziurkami nakładana na koniec osi
SZTEKIER - gniazdko elektryczne
SZTELOWAĆ - 1. zamawiać 2. mieszać (płyny)
SZTELÓWKA - rozcieńczona wódka albo woda z sokiem
SZTELUNEK - urzędowe wezwanie
SZTELUNKI - okopy wojenne na froncie
SZTEPSLIK - korek do butelki
SZTERNADEL - trznadel
SZTERNOST - czternaście
SZTEROWAĆ - przeszkadzać
SZTOF - tkanina wełniana w dobrym gatunku
SZTOK - piętro
SZTOKERLA - krzesełko kuchenne bez oparcia
SZTOKOWIEC - dom wielopiętrowy
SZTOL - 1. bratnal 2. rynna na zboczu górskim do spuszczania kłód drzewa w dół
SZTOLEC - część wozu - belka do której przymocowana jest oś kół
SZTOLWERK, SZTOLWEREK - cukierek z melasy o kształcie i wielkości kostki cukru
SZTOPOWAĆ - 1. ubijać, ugniatać 2. cerować 3. zatrzymywać
SZTORACZKA - robota wokół domu
SZTORCYM SIE POSTAWIĆ - przeciwstawić się
SZTORNÓĆ, POSZTORNÓĆ - trochę posprzątać
SZTOS - uderzenie
SZTRAJBOK - wóz konny w formie platformy używany głównie w miastach do rozwożenia węgla i towarów
SZTRAJCHOWAĆ - malować
SZTRAMACKI - elegancki
SZTRAMOK - elegant, strojniś
SZTREJK - strajk
SZTREKA - tor kolejowy
SZTREKORZ - robotnik zatrudniony przy remoncie torów kolejowych
SZTREKOWAĆ SIE - starać się podobać, dobrze się zachowywać
SZTROF - kara pieniężna
SZTROFOWAĆ - łajać
SZTRÓMBANDLA - podwiązka
SZTRUCLA - bułka podłużna zawijana ze słodkiego ciasta
SZTRUDLA - strucla
SZTRYCH - drewniana skrzynia do przechowywania ziarna
SZTRYCHCIĆ SIE - stroić się
SZTRYCHULEC - ołówek
SZTRYKOWAĆ - robić na drutach
SZTRYSZEK - cienka kromka (chleba, kołacza)
SZTUCHACZKI - gniecione ziemniaki
SZTUCHAĆ - 1. trącać 2. o gotowanych ziemniakach - gnieść 3. przygotowywać karmę dla świń
SZTUCHANKI - gotowane, gniecione ziemniaki
SZTUCHNÓĆ - pchnąć, trącić
SZTUCOWAĆ - przycinać (wąsy)
SZTUDYNT - student
SZTUDYROWAĆ - studiować
SZTUMEL - niedopałek papierosa
SZTURACZKA - ciągłe drobne roboty domowe, w gospodarstwie
SZTURCHACZKA - licha zabawa
SZTWIERTKA - zob. SZCZWIERTKA, ŚĆWIERTKA
SZTWIERTKOWAĆ - o maśle - formować w kostki o pojemności ćwierć kilograma
SZTWIERTNIA - 28 arów
SZTWIÓROK - czterorodzinny dom dla robotników
SZTYBLAĆ - iść szybko drobnym krokiem
SZTYBLETY - półwysokie buty niesznurowane, dawniej z gumą na bokach
SZTYCH - szew
SZTYCHAĆ - prowokować, dokuczać, obrażać
SZTYCKI - wełniane ochraniacze na nadgarstki
SZTYCLE - jw.
SZTYFTOWAĆ - nastawiać, namawiać
SZTYL - trzonek
SZTYMOWAĆ - 1. stroić instrument 2. wybijać otwór w murze
SZTYMPEL - 1. pieczątka 2. opłata, znaczek skarbowy 3. słup podpierający strop
SZTYRAĆ SIE, SZCZYRAĆ SIE - o koniu - ocierać kopytem o kopyto
SZTYRKAĆ - o odgłosie grzechotki lub brzękadła
SZTYRKOWKA - 1. grzechotka 2. brzękadło dla konia, krowy lub owcy
SZTYRNADEL - trznadel
SZTYRY - cztery
SZTYRY A PIYNDZIESIÓNT - pięćdziesiąt cztery
SZTYRYCATKA - czterdziestka
SZTYRZO - czterej
SZUBRYKOWAĆ - bałaganić
SZUDERA - nawałnica, burza
SZUFECA - onuca
SZUFILCE - kłaki
SZUFKA - stożkowaty czerpak na długim drążku do nabierania wody lub gnojówki
SZUFLA - łyżka do nabierania rosołu
SZUFÓNEK - duża łyżka do nabierania płynu
SZUHAJ - parobek, młodzieniec
SZULA - zacierka na mleku
SZULAĆ - wałkować w dłoniach
SZULAĆ SIE - poruszać się drobnym kroczkiem
SZULANKA - ręcznie przygotowana porcja ugotowanych ziemniaków ugniecionych w uformowane kule
SZULKA - cienko rozwałkowane ciasto na miodzie zwinięte w rulonik, bardzo krótko przypieczone na patelni.
Potrawę tę przygotowywano w parafii i roznoszono po domach przed wigilią razem z opłatkiem - u ewangelików.
SZULOCZEK - 1. wałek uformowany przez toczenie 2. rolka dropsów
SZUMAJZ - zanieczyszczenia w wymłóconym zbożu
SZUMNIE - bardzo ładnie
SZUMNOTA - piękno, piękne otoczenie
SZUMNY - piękny, okazały
SZUPA - łupina
SZUPARNIA - małe przejściowe więzienie do dyspozycji policji
SZUPASYM - siłą, pod eskortą
SZUPIEĆ - być w niebezpieczeństwie
SZUPINY - obierki z ziemniaków i jarzyn
SZUPOK - w czasie okupacji niemiecki policjant
SZUPOKI - ziemniaki ugotowane w łupinie
SZUP TAM SZUP TU - raz tam raz tu
SZURGOŁY - starsze ubrania
SZURNIÓNY - 1. stuknięty, niespełna rozumu
SZURY - 1. krzywy, nierówny 2. zezowaty
SZURZIĆ SIE - krzywić się
SZUS - o dziewczynie - nerwowa, postrzelona
SZUSNÓĆ - 1. lekko przetrzeć 2. przelotnie - o deszczu
SZUSNÓĆ SE - o mężczyźnie - odbyć stosunek seksualny z kobietą
SZUSPYTEL - niepoważny, nagły, porywczy
SZUSTAĆ - ślizgać sie na lodzie
SZUSZKAĆ - szeptać, domawiać się cichaczem
SZUŚCIEĆ - szeleścić
SZUTKA - góralska spódnica
SZUTO KOMUŚ - komuś jest wstyd
SZUTROWAĆ - rzucać w kogoś kamieniami
SZUTY - 1. bez rogów 2. niedobrze leżący
SZWADLYNA - krawcowa
SZWAGIER - rzep, też łopian
SZWAGRÓWKA - szwagierka
SZWAJSY - nieumyte stopy
SZWANDROSIĆ - mówić niezrozumiale, innym językiem
SZWARC - handel pokątny, przemyt
SZWARGOLIĆ - mówić niewyraźnie, niezrozumiale, zwłaszcza po niemiecku
SZWARNIE - sporo, dosyć dużo
SZWARNY - 1. urodziwy, ładny 2. dosyć duży
SZWEL - podkład kolejowy
SZWERCOWAĆ - przenosić nielegalnie przez granicę
SZWICOWAĆ - pracować mocno, w pocie
SZWIEC - szewc
SZWIGRA - szwagierka
SZWINDLYRZ - szachraj
SZWOB - 1. czarny karaluch 2. pogardliwie - Niemiec
SZWOCZKA - krawcowa
SZWOŁKI - 1. grudki w cieście 2. zacierka na mleku 3. zgrubienie tłuszczowe na brzuchu
SZWOREK - wąski pasek tkaniny (do wiązania)
SZWORY - pogardliwie o ubraniu (częściej o kobiecym)
SZWYNCKA - wagary
SZYBER - przednia i tylna zasuwa w wozie gospodarskim
SZYBNÓĆ - przesunąć
SZYBOWAĆ - przesuwać
SZYBRZIKOWAĆ - myszkować w ubraniach, szufladach
SZYCHTA - zmiana, dniówka
SZYCHTOWE MYDŁO - szare mydło
SZYĆ, SZYĆ DO KUPY - wzajemnie się popierać, kombinować
SZYDZIĆ - okłamywać
SZYF - statek, okręt
SZYFER - łupek dachówkowy
SZYFOWAĆ - pływać po krze lodowej przez popychanie jej kijem opierającym się o dno
SZYFÓNER - szafa
SZYFÓNKA - łyżka do nalewania zupy
SZYFULEC - 1. grudka kału na sierści zwierząt 2. kołtun
SZYKOWNY - 1. o człowieku - grzeczny, zgrabny 2. o zwierzęciu - łagodny 3. o przedmiocie - zgrabny
SZYMEL - koń białej maści
SZYMYNCKI - nieswój
SZYNDZIOŁ - gont
SZYNKA - deseczka stanowiąca szczebel na końcu drabiny
SZYNKWAS - bufet, wyszynk
SZYP - owoc dzikiej róży
SZYPŁACZKA - drobna, żmudna wymagająca precyzji robota
SZYPŁAĆ - 1. szukać po kieszeniach 2. zrobić coś drobnego, misternego
SZYROKUCNY - bardzo szeroki
SZYRZINA, SZERZINA - miara na szerokość materiału
SZYSZTOF - strzelnica
SZYTCHAĆ - dokuczać, obrażać
SZYWANICA - duża igła krawiecka, szewska

Ś

NA ŚCIANYM - sposób koszenia zboża, kosa porusza się w kierunku     
ŚCIAPAĆ - o owocu - strącić z drzewa
ŚCIAPNÓĆ - 1. skosić mały obszar, jakąś resztkę 2. zrobić niewielką ilość     
ŚCIBOREK - biedaczek
ŚCIEBŁO - źdżbło
SCIEBOLIĆ - brzydko szyć
ŚCIEPAĆ - zrzucić
ŚCIERNI, ŚCIYRNI - ściernisko
ŚCIYRNIÓWKA - młoda koniczyna wyrosła po skoszeniu zboża
ŚCIGAĆ SIE - 1. cierpieć 2. być w trudnej sytuacji
ŚCIGNÓĆ - 1. przyłapać 2. zdążyć zrobić
ŚCIGÓNCO WIEC - trudna sprawa
ŚCIPNÓĆ - umrzeć, zginąć, zdechnąć
ŚCISKAĆ - 1. gnieść 2. oszczędzać
ŚCIUREK - woda płynąca ciurkiem
ŚCIURKYM - ciurkiem
ŚCIYL, ŚCIEL - ściółka, suche liście na ściółkę
ŚCIYRKI - zupa mleczna z lanym ciastem
ŚĆMIYWAĆ SIE - zmierzchać
NA ŚCIMIYWKU - o zapadającym zmierzchu
ŚĆWIERĆ - jedna czwarta
ŚĆWIERTANKA - 1. miara objętości zboża, około 12 litrów 2. drewniane naczynie w kształcie walca z uchwytem o
pojemności około 12 litrów
ŚĆWIERTKA, SZTWIERTKA - 1. ćwiartka 2. kawałek masła o wadze 1/4 kg uformowany w drewnianej foremce 3. forma do masła
4. 1/4 litra alkoholu 5. miara objętości zboża 6. 25 l piwa
ŚKWIT - zaplątane włosy
ŚLABIKORZ - elementarz
ŚLABIKOWAĆ - sylabizować
ŚLAMAJDA - człowiek ślamazarny, niezręczny
ŚLEPER - chłopiec odwożący w kopalni węgiel na taczkach
ŚLEPE STRZEWO - wyrostek robaczkowy
ŚLEPIEC - owad kłujący bydło i ludzi
ŚLIMTAĆ SIE, ŚLINTAĆ SIE - 1. ślinić się 2. popłakiwać
ŚLIMTOK - człowiek zbrudzony od pokarmu lub kataru
ŚLIN - ciężka, gliniasta ziemia
ŚLINTOCZEK - mały śliniak, śliniaczek
ŚLINTOK - śliniak
ŚLINTÓWKA - pryszczyca
ŚLIWCZOK - kołacz ze śliwkami
ŚLIWKA - 1. drzewo i owoc 2. zwitek tytoniu do żucia
ZAŁOŻYĆ NA ŚLIWKE - włożyć do ust i żuć tytoń
ŚLIŻCZÓNKA - woda ze śliwek
ŚLIŻKI - kluski z serem okraszone masłem
ŚLÓMPACZKA - niepogoda, błoto
ŚLÓMPAĆ - niepotrzebnie, niezdarnie coś płukać, myć w wodzie
ŚLOSARKA - ślusarstwo
ŚLOSORZ - ślusarz
ŚLÓNCZEĆ SIE - o beczce - przeciekać
ŚLÓNDRAĆ SIE - taplać się
ŚLUBIĆ - obiecać
ŚLYMPIEĆ - 1. mżyć 2. czekać
ŚMIATOCZEK - miotełka
ŚMIATOK - miotła z włosiem
ŚMIEĆ - tylko w przeczeniu - nie wolno
ŚMIERGUST, ŚMIERGUSTY - śmigus dyngus
ŚMIERGUSTNIK - chodzący po śmigusie
ŚMIETNIK - garnek kamionkowy na śmietanę
ŚMIETÓNKA - śmietana
ŚMIEWY - uśmiechnięty, śmiejący się
ŚMIGAĆ - biec, iść prędko
ŚMIGIEL - drążek do hamowania
ŚMIGOL - 1. wysokie drzewo 2. zwinny, wysoki chłopak
ŚMIŹLA - krochmalona wstawka na przodzie koszuli
ŚNIAD - gruby pień
ŚNICA - część wozu lub sań, jeden z dwu drążków łączących dyszel z osią przednich kół lub przednich sań
ŚNIEGULOK - bałwan ze śniegu
ŚNIORZ - sennik
ŚPICZKA - lufka do palenia papierosów
ŚPIYCHAĆ SIE - śpieszyć się
ŚPIYWOK - śpiewak prowadzący śpiew na pogrzebach, pielgrzymkach itp.
ŚWIACZNY - przystojny
ŚWIAT - odległość, bardzo daleko
WIDZIOŁ TO ŚWIAT - to niesłychane
ŚWIAT NIE WIDZIOŁ - jw.
ŚWIDRATY - zezowaty
ŚWIDRZIĆ - zezować
ŚWIEDER - świder
ŚWIETNICA - najpiękniejszy pokój w domu, na obszarze nizinnej części Śląska Cieszyńskiego; świetlica
ŚWINKORZ - handlarz świniami
ŚWINSKO TROWA - ptasi rdest, chwast
ŚWITAĆ - fikać, kopać nogami
ŚWITNÓĆ - kopnąć
ŚWIYCZKA - 1. świeca 2. polędwica 3. mielone mięo z dodatkiem polędwicy, pieczone w kształcie podłużnego i spłaszczonego bochenka.
4. wydzielina kataru
ŚWIYNTOJAŃSKI CHLYB - owoc południowego drzewa chlebowego
ŚWIYNTOJAŃKI ZIELE - dziurawiec
ŚWIYRBIEĆ, ŚWIYRZBIEĆ - swędzić
KOGOSI PIYNTY ŚWIYRZBIÓM - ktoś ma ochotę tańczyć
ŚWIYRBIÓNCZKA - świerzb
ŚWIYRCZEK - wynędzniały człowiek, chudzina
ŚWIYRGOLIĆ - o ptakach - śpiewać
ŚWIYRK - modrzew

T

TABAK, TABAKA - tytoń
TABLICZKA - tabliczka łupkowa do pisania w szkole
TABULA - tablica szkolna
TABULKA - o czekoladzie
TACI, TACIU, TAĆ - rodzaj zwrotu do maleńkiego dziecka, które jest w okresie gaworzenia
TACIK - 1. ojciec 2. dziadek
TACINEK - 1. ojciec 2. dziadek
TAJLOWAĆ - przydzielać robotników do pracy
TAJNY - tajniak
TAJOJKI - Lwowiacy
TAKOWNY - taki
TAKUTKI, TAKUĆKI - dokładnie taki sam
TALIJAN - Włoch
TAMSTELA - stamtąd
TAMSTYL - jw.
TANIECZNICA - tancerka
TANIECZNIK - tancerz
TAŃCOWACZKA - zabawa taneczna
TAŃCOWAĆ - tańczyć
TAŃCOWAĆ KOLE KOGO - wykonywać służalczo wszystkie polecenia
TARASIĆ - brudzić 2. deptać, niszczyć
TARGAĆ - 1. szarpać, drzeć, niszczyć 2. wyrywać 3. z odcieniem pejoratywnym - iść
TARGAĆ SIE - 1. wyrywać obie, bić się o coś, lub kogoś 2. obraźliwie - krzyczeć, płakać
TARGANIEC - lichy materiał
TARLUSZKO - mała tarka
TARŁO - tarka
TARŻYĆ - zarabiać na sprzedaży
TASKAĆ - nosić
TASZKA - 1. torebka 2. torba na zakupy
TATA Z MAMÓM - mieszanka spirytusu z wodą lub sokiem
TATARCZOK - tatarak
TATARCZÓWKA - rodzaj wódki wyrabianej z dodatkiem tataraku
TATEK - ojciec
TATOWIE - rodzice
TATULEK - 1. zdrobniale: ojciec 2. ksiądz ewangelicki
TATULKOWIE - rodzice 
TEJ - herbata
TEKLA, TEKLA KLEBETNICA - plotkarka
TELA, TELO - tyle
PO TELA - po tyle
TELI - tak duży
TELKI - taki, tak duży
TELKI CZAS - tak długo
TELKOWNY - bardzo duży
TELKOWNY CZAS - tak długo
TELKUCNY - tak wielki, tak liczny
TELOWECZNY - jw.
TELOWNY - o dużej ilości
TEPICH - dywan chodnik
TER - lepik
TERAZISKO - 1. natychmiast 2. przed chwilą
TERAŹNIEJSZY - obecny
TERCYJAN - woźny w szkole
TERORZ - robotnik smarujący lepikiem dachy
TEROWAĆ - smarować lepikiem
TEROZKI - teraz, obecnie
TERPECIN - terpentyna
TERYNDY - tędy
TESARSKI - ciesielski
TESKNICA, TESCHNICA - tęsknota
TESKNO, TESCHNO - tęskno
TESORZ, TESOR - cieśla
TEŻ, TEŻ TAM - partykuła wzmacniająca
TKAĆ (NOS) - wścibiać, wtykać
TLEĆ - 1. żarzyć się 2. o zębie - psuć się
TLOŁKA - próchniałe drewno
TŁOCZYĆ - deptać
TŁÓC - mocno bić
TŁÓCZEK - drewniana pałka do ziemniaków
TŁÓK - 1. człowiek otępiały 2. przezwisko - zwykle o niegrzecznym dziecku
TŁÓSTY - gruby, otyły
TO TAM - okrzyk wyrażający zdumienie dużą ilością
TO TU - okrzyk wyrażający zdumienie wielkością lub ilością (czasem ironicznie)
TOCZACZKA - kobieta wiążąca snopki
TOCZAĆ - wiązać snopki
TOCZAĆ SIE- zataczać się
TOCZKA - snopek zboża
TOCZKI - taczka
TOCZNO - opłata kościelna w zbożu
TOCZYĆ - grabić krótkie zboże skoszone na pokos, przeważnie jęczmień, celem związania w powrósło
TOCZYĆ SIE - o zawrotach głowy
TOĆ - topnieć
TOĆ - 1. potwierdzenie 2. przecież 3. oczywiście
TOHŁO - staromodny przedmiot
TOK - 1. prąd wody 2. bystry prąd wody
TOPIĆ - palić w piecu
TOPLAĆ SIE - brodzić w wodzie
TOPORKA - część maselnicy, drążek do robienia masła
TOPORZISKO - trzonek
TOPÓL - topola
TORBA - 1. tornister szkolny 2. wulgarnie - o kobiecie
TORKA - cierń z tarniny
TORKI - ciernite krzaki
TOWARYSZ - czeladnik
TÓMPKORZIĆ - tupać, stąpać - o odgłosach dochodzących z góry
TÓŻ - 1. więc 2. partykuła nawiązująca - tóż to było tak posłuchej.
TÓŻ TOĆ - oczywiście
TRACIĆ - gubić
TRACIĆ SIE - 1. marnieć 2. upadać na zdrowiu
TRAFIKA - sklep tytoniowy
TRAGACZ, TRAKACZ - rodzaj taczek bez skrzyni
TRAGACZOWAĆ - plotkować
TRAGARZ - gruba belka poprzeczna do desek sufitu
TRANGIEL - napiwek
TREFIĆ - trafić
TREFIĆ NA NUTE - trafić na dobry humor
TREFIĆ SIE - przydarzyć się
TREFIYNI - znalezienie drogi
TRETNIK - kawałek skóry przybity o podeszwy buta
TRETUAR - trotuar
TROCZKI - wspólne międlenie lnu
TROJENKA - część wozu - okuciebelki, do której jest przymocowana oś
TROKER - nóż do przebijania boku odętej krowy
TROKI - duże korytko do parzenia świni po zabiciu    
TROPIĆ - boleć
TROPIĆ SIE - 1. męczyć się 2. martwić się
TROWECZKA, TROWICZKA - trawka
TRÓHLICA - duża skrzynia do robienia zaprawy murarskiej
TRÓHŁA, TRÓCHŁA, TRÓWŁA - 1. trumna 2. malowana skrzynia na ubrania
TRÓM - kłoda
TRÓMBA - 1. piekarnik 2. człowiek niedomyślny, mało bystry
TRÓMBITA - pasterski instrument muzyczny
TRÓMF - karta wiodąca w grze
TRÓMFNÓĆ KÓMUŚ - odciąć się, zbić niesłuszną argumentację
TRÓMFOWAĆ - 1. odpowiadać na zarzuty 2. odpowiadać zaczepnie
TRÓMPETA - 1. instrument dęty 2. człowiek niezdarny
TRÓN - żartobliwie, deska w ubikacji
TRUC, NA TRUC - 1. na przekór 2. mimo wszystko
TRUCINA - trucizna
TRUFAĆ - 1. przypuszczać 2. pamiętać
NIE TRUFAĆ SIE NA SILE - nie czuć się na siłach
TRÓWŁA - zob. tróhła
TRULA - niezdarny
TRULAJDA - niezdara
TRUSIA - człowiek lękliwy, wstydliwy
TRUSIOK - indyk
TRYCZKO - trykot
TRYFIAĆ SIE - trafiać się
TRYJER - większy młynek do dokładnego czyszczenia zboża
TRYK - podstęp
TRYLOWAĆ - tokować
TRYNKOWAĆ - tynkować
TRYŹNIĆ - znęcać się, tyranizować
TRZA, TRZEJA - trzeba
TRZEPAĆ - 1. trząść 2. rozbijać 3. ubijać
TRZEŚNIA - czereśnia
TRZICET - trzydzieści
TRZICIELINA, TRZYCIELINA - starte ziemniaki
TRZIĆ, TRZYĆ - trzeć
TRZINIOK - przetak do przesiewania zboża po wymłóceniu
TRZINOST, TRZINOS - trzynaście
TRZINY - kawałki słomy zmieszane ze zbożem w czasie młócenia
TRZOSKA - cienki wiórek drewna powstały przy heblowaniu
TRZYCZKA - pasza dla bydła, zmielone żyto
TRZYNSÓWKA - moczary, trzęsawisko
TUBERKUŁA - grużlica
TUKAĆ - 1. mówić głośno i wyraźnie do kogoś głuchawego 2. mówić z naciskiem, powtarzać wiele razy, 3. przykazywać, wbijać do głowy
TUKEJ - tutaj
TULIPAJDKA - korbka - w języku dziecka
TULOJKA - oprawka w kształcie rurki
TUMLOWAĆ SIE - śpieszyć się
TUPLOK - podwójny kufel
TUPLOWAĆ - potwierdzać
TUPLOWANY - podwójny
TUPLÓWKA - dubeltówka, strzelba o dwóch lufach
TURLIKAĆ - o ptakach - gwizdać, śpiewać
TUSTELA - stąd
TUSTYL - stąd
TUTAĆ - pić - w języku dziecka
TWIERDNÓĆ, TWIERNÓĆ - twardnieć, sztywnieć
TWORUSZKI - ser topiony z kminkiem z przyprawami o ostrym smaku
TYJATER - teatr
TYLEC - tylna, płaska część siekiery
TYMPEL - bożnica
TYM TUPLYM - 1. tym bardziej 2. prędko, szybko
TYNGI - 1. gruby, otyły 2. o ostrym smaku 3. czerstwy
TYNINA - deszczułka pionowo stojąca, wpleciona w płot
TYNÓĆ, TYNYĆ - tonąć
TYRCKAĆ, TYRTKAĆ - wolno biec
TYRCKYM - wolnym biegiem
TYRCZEĆ - 1. sterczeć 2. stać bezczynnie 3. trzymać się, żyć 4. terkotać
TYRKNÓĆ - trącić, dotknąć, zawadzić
TYTA - torebka z papieru
TYTKA - mała torebka papierowa

U

UBLIŻYĆ - skrzywdzić np. posądzeniem
UBLIŻYĆ SE - zaszkodzić sobie na zdrowiu
UBRAĆ - zabrać część, zmniejszyć ilość
UBURDAĆ SE - ubzdurać sobie, umyślić sobie
UCHLAPAĆ - zabłocić
UCHLAPNÓĆ - o placku - upiec
UCHLASNÓĆ - przewrócić się na czymś śliskim
UCHO, MIEĆ SWOJI ZA USZAMI - nie być niewiniątkiem
UCHOCZ - garnek na śmietanę z dwoma uchwytami
UCHRANIAĆ - sprzątać, usuwać coś
UCHRÓNIĆ - sprzątnąć, usunąć
UCHYBAĆ - odrzucić
UCHYLIĆ - usunąć
UCHYLIĆ SIE - usunąć się na bok, zrobić przejście
UCIAPAĆ - 1. ubić, wyrównać powierzchnię 2. o owocu - strącić z drzewa np. kijem
UCIAPKAĆ - 1. wygładzić, wyrównać ręką, lub łyżką 2. o maśle - zrobić
UCIYRAĆ - wycierać scierką lub ręcznikiem
UCIYROK - ręcznik
UCISKAĆ - o obuwiu - gnieść
UCISKAĆ SIE - 1. ściskać się, gnieść się 2. żyć bardzo oszczędnie
UCISNÓĆ SIE - skupić się, usiąść lub stanąć bliżej siebie
UCIŚĆ, UCISNÓĆ - 1. schować, ukryć w jakimś zakamarku 2. zdołać poruszyć pchaniem
UCIÓMPANY - zmmoczony, ubryzgany
UCIUCIANY - bojaźliwy, przesadnie skromny
UCIUPAĆ - urąbać
UCIYRKA - ścierka
UCMECHTANY - ubrudzony
UCMURANY - jw.
UCYRPKAĆ - udoić
UCZES - fryzura
UCZOPRAĆ SIE - zabrudzić się i przemoczyć
UCZYNI - nauka
UDAĆ - 1. o pieniądzach - wydać 2. zaskarżyć
UDOJYWKO - mleko z jednego udoju
UDOWIĆ SIĘ - udławić się
UDUDANY - pobrudzony wskutek kataru lub uśliniony
UDZIERŻEĆ, UDYRŻEĆ - utrzymać, utrzymać w rękach
UFULTAĆ SIE - ubrudzić się np. jedzeniem
UFÓRKNÓĆ - wzlecieć w powietrze
UGIBAĆ SIE - uginać się
UGNIATAĆ - o butach - uwierać
UGOWIĆ - dogodzić
UGÓNDELOWAĆ - ustalić w drodze rozmowy, dyskusji
UGÓNIĆ - upolować
UHERKA - śliwka węgierka
UHERSKI - węgierski
UHÓLAĆ, UHÓLKAĆ - ułagodzić, uspokoić
UHROCY - Węgrzy
UHRY - Węgry
UJEC - 1. wujek 2. tytuł grzecznościowy, którym młodzi zwracają siędo starszych mężczyzn
UJEDNAĆ SIE - 1. umówić się 2. pogodzić się
UJMA - wstyd
NA UJME - na przekór
UJODAĆ, UJODAĆ SIE - kłócić się
UJÓNĆ - 1. zebrać część czegoś 2. skrócić
UJSZCZYWAĆ, UJSCOWAĆ - oddawać mocz po trochu
UKALIĆ SIE - ubrudzić się
UKIELZNÓĆ - poślizgnąć się
UKLUDZAĆ - sprzątać
UKLUDZIĆ - 1. uprzątnąć 2. zdołać prowadzić zwierzęta
UKROĆ - ukroić
UKRÓCIĆ - o ubraniu - skrócić
ULEGNÓĆ - położyć się w czasie choroby
ULICHA - ulewa
ULÓNGNÓĆ, ULYNGNÓĆ SIE - o zwierzętach - przyjść na świat
ULYGOWAĆ - położyć się, kłaść sięod czasu do czasu
ULYWAĆ SIE - leniuchować
UŁOCHAĆ - uspokoić
UŁOCHAĆ SIE - urobić się
UMAMIĆ SE - ubzdurać sobie
UMASTA - tłuszcz
UMAŚCIĆ - polać obficie tłuszczem
UMAZANY - ubrudzony
UMIYNIĆ SE - postanowić
UMIYROCZEK - mały dzwonek oznajmujący o zgonie parafianina
UMKNÓĆ SIE - 1. usunąć się, zrobić miejsce 2. zbiec, umknąć
UMORYSANY - umorusany
UMRZIĆ - umrzeć
UMRZIK - zmarły, nieboszczyk
UMRZITY, UMRZYTY - zmarły
UN, UNA, UNO - on, ona, ono
UNAKI - możliwy, na ogół dobry
UNAKO - dobrze
UNAWIĆ SIE, UNOWIĆ SIE - zmęczyć się
UNIESKORZAĆ - o zegarze - spóźniać się
UNO, UNO TAM, HAN UNO - zaimek wskazujący na odległy przedmiot
UNUCA - onuca
UPADAĆ - podupadać
UPADOWAĆ - 1. opadać 2. podupadać - o gospodarce
UPLÓNGNÓĆ SIE - urodzić się - pogardliwie
UPŁAKANY - zapłakany - ze śladami płaczu na twarzy
UPOZORNIĆ - ostrzec
UPRAWIĆ - przygotować pole pod zasiew
URAMYNTNIE - często, co chwilę
URAZIĆ, URAZIĆ SIE - dotknąć bolącego miejsca
URAŹNE ZIELI - ziele - krwawnik kichawiec (Achillea Ptarmica L.)
URAŹNO ZIELINA - jw.
URAŻOWAĆ - dotykać bolącego miejsca
URODA - urodzaj
URODY - urodzaje, plony
URWA - duży wydatek, uszczerbek
URWAĆ KOSE - spowodować pęknięcie częsci metalowej kosy
URWAĆ SIE - 1. nabawić się przepukliny 2. przetrzeć się - o obręczy koła
URWISZ - urwis, łobuz
URZEC, URZEKNÓĆ - rzucić urok
URZINAĆ SE S KOGO - kpić
URZÓNDZIĆ SIE - umówić się
URZYKAĆ - narzekać
URZYKOWAĆ - jw.
USIOTAĆ SIE - zmęczyć się
USIOTANY - zmęczony
USKIPIEĆ - wykipieć
USKIPIANY - o garnku - zbrudzony przelewającą się podczas wrzenia cieczą
USKLIWIE - niecierpliwie
USMARKANIEC - o chłopcu z lekceważeniem
USMARKANY - zakatarzony
USMOLIĆ - uderzyć
USMOLÓNY - dokuczliwy
USNACHTOWAĆ - zabiegać o czyjeś względy
USNÓĆ - zasnąć
USPOWAĆ - usypiać
USRANIEC - pogardliwie - lekceważące określenie kogoś
USRANY - pobrudzony kałem, łajnem
USTAĆ - zmęczyć się
USTANIÓNY - zmęczony, utrudzony
USTRZIŻEK - gałganek, kawałek materiału
USUĆ - 1. usypać 2. o pierzynie, lub poduszce - sporządzić
USYSOWAĆ - pojękiwać, uskarżać się
USZCZYPIĆ - o owadach - użądlić, ukłuć
USZLÓNDRANY - przemoczony
USZPOROWAĆ - uzbierać przez oszczędzanie
USZULAĆ - uformować w palcach wałek lub kulkę
UŚLIMTAĆ SIE - pobrudzić się
UŚLINTAĆ SIE - zaślinić się
UTARGAĆ - uderzyć
UTARŻYĆ - utargować, zarobić na sprzedaży
UTŁOCZYĆ - udeptać
UTOPIEC - wg wierzeń - mieszkaniec stawów i rzek
UTOPLAĆ SIE - zmoczyć się
UTRATY - wydatki
UTREFIĆ - 1. trafić 2. napotkać, zostać
UTROCAĆ SIE - czynić wydatki
UTROPA - kłopot, zmartwienie, utrapienie
UTROPEK - utrapieniec, kłopot dla innych
UTROPIĆ SIE - zmęczyć się
UTROPIÓNY - zmęczony
UTRZIDUPSKI - sługus na każde zawołanie, lizus
UTRZIĆ - wytrzeć
UTRZIĆ GYMBE - spowodować, że ktoś nie ma nic do powiedzenia
UTYNÓĆ, UTÓNÓĆ - utonąć
UTYPIĆ - wziąść coś ukradkiem, szybko coś porwać
UTYRTKOWAĆ - o kroczku szybkim, nierównomiernym
UTYTŁAĆ SIE - ubrudzić się
UWACHOWAĆ - upilnować
UWALIĆ - uderzyć
UWARZIĆ - ugotować
UWAŻOWAĆ - 1. zwracać uwagę 2. zastanawiać się
UWCZAŚNIAĆ - o zegarze - spieszyć
UWIÓNZGNÓĆ, UWIYNZGNÓĆ - uwięznąć, utknąć
UWIDZIEĆ - 1. zobaczyć 2. przekonać się
UWIYŚĆ - namówić
UWIJAĆ SIE - spieszyć się
UWODZAĆ - zwodzić
UWOŻIĆ - rozważyć, zastanawiać się i zdecydować
UWROCI - miejsce do nawracania końmi w czasie prac polowych
UWROĆ - nie uprawiany kawałek pola np. nad potokiem
UWRZYĆ - uchylić, trochę otworzyć
UWZIMAĆ SIE - upierać się, dopominać się
UWZIÓŃĆ SIE - uprzeć się
UWZIYNTY - uparty
UZBIYROWAĆ - zbierać resztki, zbierać po trochu
UZDAĆ SIE - 1. spodobać się 2. przyjść do głowy
UZGRZIWY - skąpy
UZIÓMBNÓĆ - przemarznąć
UZNAĆ - przyznać
UZNOWAĆ - osądzać, decydować
UZOLAĆ SIE - o człowieku, który ma przyczepione grudki śniegu do ubrania
UZOLANY - ubielony np. śniegiem
UZYZOWAĆ - narzekać bez powodu
UŻ - już
UŻ - CIĆ - tak oczywiście
UŻ TAM - partykuła wzmacniająca
UŻRAĆ - ukąsić
UŻYRA - kłopot
UŻYWIĆ - wyżywić

W

WACH - skrzynia na zboże
WACHOWAĆ - pilnować
WACHÓWKA - mała skrzynia na zboże
WACHTORZ - wartownik
WACZEK - smoczek zrobiony ze szmatki z cukrem
WADZIĆ SIE - 1. robić komuś awanturę 2. kłócić się
WAJCO - jajko
WAJDA, IŚĆ NA WAJDE - 1. iść na zaloty 2. łazić bez celu
CHODZIĆ NA WAJDE - żebrać
WAJECZNICA, WAJESZNICA - jajecznica
WAJECZNY - delikatny, nietykalny, nieodporny, mięczak
WAJUSZKO - jajeczko
WAJZER - wskazówka zegara
WALCER - walczyk
WALCÓWKA - bita droga
WALCWERK - walcownia
WALIĆ - bić
WALKOWNICA - magiel ręczny
WAŁASKI - o stroju ludowym na Śląsku Cieszyńskim
WAŁASZCZOKI - wełniane spodnie góralskie
WAŁKA - warsztat do wytwarzania sukna na gunie
WANDER - wędrówka, dłuższe odwiedziny
WANDROK - 1. żebrak 2. lubiący się wałęsać
WANDROL - jw.
WANDROWNY - jw.
WANIELICZKA, WANELICZKA - 1. kobieta wyznania ewangelickiego 2. jakieś zioło
WANIELIK, WANELIK - ewangelik
WANTELER - ozdobny talerz ścienny z różnokolorowej marszczonej bibułki
WANTULISKO - kamienisty grunt
WAŃTUCH - 1. wydatny brzuch 2. duży wór
WAR - 1. wrzątek, gotujący się pokarm 2. miejsce w rzece, gdzie woda płynie szybciej
WARCZEĆ - gderać, stale zwracać komuś uwagę
WARCZEK - 1. płaczliwe dziecko 2. chorowite prosię
WARGATY - 1. posiadający duże wargi 2. kłótliwy
WARGOWAĆ - wyzywać
WARMUSZKA - chuchro, malutki pies, co dużo szczeka, ale nie jest groźny; też o słabowitym człowieku
WARÓWKI - kluski gotowane na parze
WARTKI - szybki
WARTKO - szybko
WARYJOT - wariat
WARZECHA - 1. warząchew 2. człowiek wszczynający zwadę, plotkarz, krętacz
WARZECHOWAĆ - wtrącać się, wymądrzać się, dużo gadać
WARZIĆ, WARZYĆ - gotować
WARZÓNKA - przepalanka, napój alkoholowy
WARZYNI - gotowanie
WASERMÓN - utopiec
WASERSZLOG - płytki rów w poprzek drogi lub miedzy do odprowadzenia wody
WASERWOGA - poziomica
WASZTROK - koryto do prania bielizny
WCHYNÓĆ - 1. zbić kogoś 2. wrzucić
WCZAS - wcześnie
WCZAŚNY - wczesny
WCZEPURZIĆ SIE - wcisnąć się, wsunąć się, wepchnąć się
WCZORAJSZY - o człowieku spotkanym rano, który nie zdołał wytrzeźwieć
WDERZIĆ, WDERZYĆ - wpaść do domu na bardzo krótko
WDYCKI - zawsze, wciąż
WEĆPAĆ - pogardliwie - zjeść
WEDLA, WEDLE - obok
WEJRZYNI - spojrzenie
WELA - 1. fala na włosach 2. tuleja
WEN, WON - precz
WEPRAĆ SIE - wepchnąć się na siłę, wejść nieproszony
WERCAJG - 1. wnętrze zegara 2. narzędzia pracy
WERK - 1. huta, fabryka 2. narzędzia pracy
WERSZ - zwrotka
WERT - wart, mający wartość
WERZEJNIE - dobitnie, dosadnie, wprost
WESTA - kamizelka
WETERKA - szyb wiatrowy
WEWALIĆ SIE - wepchnąć się brutalnie, wprowadzić się na siłę
WEZROK - wzrok
WIATER - wiatr
WIATROWE BÓMBÓNY - cukierki miętowe
WIÓNZAĆ - o belkach - łączyć
WIC - żart
WICA - żarty
WICHLARSTWO - nieuczciwe interesy
WICHLIĆ SIE - wikłać się
WICHLARZIĆ - kombinować, nie całkiem uczciwie prowadzić interesy
WICHLYRZ - kłamczuch, kombinator
WICHÓWKA - poczęstunek po wystawieniu więźby na budynku
WIĆ - kłamać
WIDEŁKA - widelec
WIDLICZKA - jw.
WIDNIĆ SIE - świtać
WIDNO - jasno
WIDOK, PO WIDOKU - za dnia, przed zmrokiem
ZA WIDOKA - jw.
WIDZIANY - znany
WIDZIK, NA WIDZIKU - na widocznym miejscu
WIEC - rzecz, sprawa
WIECHA - ucięte małe drzewko, bądź średniej wielkości gałąź przybita przez robotników -
murarzy na budowie z okazji zakończenia jakiegoś etapu pracy, np. zrobienia stropu bądź więźby
WIECHEĆ - 1. wiązka, wiązka słomy 2. ścierka
WIECHETEK - 1. malutka wiązka 2. szmatka
WIECZERZA - kolacja
WIECZERZAĆ - jeść kolację
KU WIECZORU - pod wieczór
WIEDZIEĆ - znać
WIEJACZKA - drewniana łopata o lekko wygiętych brzegach do czyszczenia zboża
WIEKOWAĆ - długo przebywać, żyć wiecznie
WIELA, WIELA TELA - choć odrobinę
WIELA, WIELAŻ - ile, jak dużo
WIELEBNY, WELEBNY - ksiądz katolicki
WIELEBNICZEK - pieszcz. ksiądz katolicki
WIELI - jak duży
WIELI CZASY - jak długo
WIELI TYDZIYŃ - Wielki Tydzień
WIELKI - główne nabożeństwo w kościele zarówno ewangelickim, jak i katolickim
WIELKO - suma w kościele katolickim
WIELKUCERNY - bardzo wielki, ogromny
WIELKUCNY - jw.
WIERGAĆ - wierzgać
WIERTEL. WIYRTEL - 25 litrów
WIERTELIK, WIYRTELIK - miara do mierzenia zboża, naczynie drewniane, kwarta
WIERZEJNIE - dobitnie, dokładnie
WIESIELI - wesele
WIESIELNICZKA - członkini orszaku weselnego
WIESIELNIK - członek orszaku weselnego
WIESIELOWY - jw.
WIESIOŁO - wesoło
WIESIOŁY - wesoły
WIKSA - pasta do butów
WIKT - wyżywienie, utrzymanie
WIKTOWAĆ SIE - otrzymywać jedzenie
WILA - 1. willa 2. dom wczasowy
WILCZOK - wilczur
WILGŁY - wilgotny
WILGNÓĆ - wilgotnieć
WILIJA - wigilia
WILIJICZKA, WILIJECZKA - zdrob. wigilia
WILIJÓWKA - 1. w wigilię Bożego Narodzenia przed południem gospodarz odwiedzał sąsiadów i częstował ich napojem alkoholowym
2. właściciele sklepów swoim stałym klientom dawali tuż przed Wigilią prezenty w postaci towaru
WILK - dolegliwość polegająca na bólu i szczypaniu w okolicy odbytnicy
WINCEK - mały żelazny piecyk
WINIEC - wianek, wieniec
WINKIEL - 1. węgieł 2. przyrząd do oznaczania kąta prostego
Z WINKLA - z ukosa
WINOWATY - winny
WINSZOWAĆ - składać życzenia
WINSZOWNIK - osoba składająca życzenia
WINTEROK - ciepły płaszcz zimowy
WIOĆ - 1. czyścić zboże młynkiem 2. uciekać
WIOŚNIOK - prosiak z wiosennego miotu
WIÓNEK - wianek - symbol dziewictwa
NA WIOTKU - o kwadrze księżyca
WITACZKA - przywitanie
WITKA - 1. ogniwo żelazne 2. powitanie
WIYJSZOWAĆ - składać życzenia
WIYNCEL - więcej
WIYRBA - wierzba
WIYRBINA - pastwisko porosłe wierzbami
WIYROWAĆ - o mleku - wirować, odtłuszczać
WIYRÓWKA - 1. wirówka do mleka 2. mleko odtłuszczone
WIYRSZTLA - parówka
WIYR-ZGAĆ, WIYRGAĆ - 1. wierzgać, skakać 2. za wiele sobie pozwalać
3. stale otwierać (drzwi)
WIYRŻDŻEĆ, WYRŻDŻEĆ - skrzypieć
WIZYTYRKA - urzędowa kontrola w domach
WKLUDZIĆ - wprowadzić
WKLUDZIĆ SIE - wprowadzić się
WKURZIĆ SIE - zdenerwować się
WLEPIĆ - 1. uderzyć 2. nałożyć karę pieniężną 3. powiedzieć komuś przykrą prawdę w oczy
WLYŹĆ - wejść
WLYŹĆ DO RZECZY - wtrącić się do rozmowy
WŁOŚNY - własny, rodzony
WŁÓCZYĆ - bronować
WŁÓKA - duży łan pola
WNETKA, WNETKI - zaraz
WODA, DZIESIÓNTO WODA Z PIECZEK - o dalekich krewnych
WODZICZKA - pieszcz. woda
WODZIĆ - prowadzić krowę do byka
WODZIÓNKA - 1. zupa chlebowa z czosnkiem 2. zupa z zasmażką
WOGA - ciężarek u zegara ściennego
WOJOK - żołnierz
WOLACO, WÓLACO - niewiele
WOLANT - kierownica
WOLAĆ - 1. wałkować 2. o budynku - burzyć
WOLAĆ SIE - turlać się po trawie lub po łóżkach
WOLATY - z powiększoną tarczycą
WOLATY WIYDYŃ - żart. Jabłonków
WOLE - tarczyca chorobliwie powiększona
WOLEK, WOŁEK - wałek do ciasta
WOLI OCZY - bodziszek żałobny
WOLORZ - 1. pasterz wołów 2. człowiek z tarczycą
WOŁAĆ - 1. wzywać 2. zapraszać
KOMUŚ WOŁAJÓM - ogłasza się w kościele czyiś zamiar zawarcia małżeństwa
WOŁEK - 1. długi rządek z zasadzonymi ziemniakami czy burakami 2. wąski pas pola obejmujący kilka rządków
WOŁKOWAĆ - tworzyć radliny w polu przed sadzeniem
WOR - wrzątek
WORÓWKI - potrawa z mąki żytniej lub pszennej, gotowana na wodzie, potem wybierana łyżką na talerze i kraszona
masłem lub słoniną
WORTAĆ, WORCE - warto
WORŻEL - gruby fałd w jakiejś części ubrania
WOŹBA - zwózka
WOŻYĆ - ważyć
WOŻYĆ SE - cenić sobie
WÓJKI - cienkie warkoczyki z włosów plecione na okres wesela
WÓL NIE WÓL - chcąc nie chcąc
Z WÓLI - z powodu
WÓLKA NIE WÓLKA - chcąc nie chcąc
WÓLKI NIE WÓLKI - jw.
WÓNGLI - węgiel
WÓNGLICZEK - węgielek rozżarzony
WÓNIAĆ - 1. wąchać 2. pachnieć
WÓNIÓNCZKA - mały bukiecik ze sztucznego kwiatu, gałązki tui lub mirtu i wstążeczki, noszony na ubraniu
przez uczestników orszaku weselnego
WÓNSOK - postrzał w krzyżach
WÓŃ, WÓNIA - zapachy
WÓNTOR - wgłębienie w klepkach beczki na osadzenie dna
WÓŃKA - mały bukiecik ze sztucznego kwiatu, gałązki tui lub mirtu i wstążeczki, noszony na ubraniu
przez uczestników orszaku weselnego
WÓRSZT - kiełbasa
MIE TO WSZECKO WÓRSZT - jest mi to obojętne
WÓZ - wóz konny
WPARZIĆ - wpaść nagle, znienacka
WPOLIĆ - 1. ukarać (dziecko) 2. uderzyć z impetem 3. wpaść
WPRYKOWAĆ - wcisnąć, wtłoczyć
WRACAĆ SIE - o krowie, przejawiać ponownie popęd płciowy, mimo wcześniejszego pokrycia
WRAZIĆ - włożyć, wsadzić
WRAZIDLATY - natrętny, wścibski
WRAŹNY - natrętny, wścibski
WRAŻÓNY - ciekawy, nietaktowny w dociekaniach
WRECO - wymię kozy
WREĆ - wrzeć
WROT, NIE MA KÓMUŚ WROTU - nie można sobie z kimś poradzić
WROTA - 1. dwuskrzydłowe drzwi w stodole lub ogrodzeniu 2. obraźliwie do mówiącego - zawrzij wrota (usta)
WROZ - razem, równocześnie
WRÓCIĆ - oddać
WRÓMBEK - 1. wgłębienie 2. fałdka
WRÓNI OKO - odcisk
WRÓTKA - drzwiczki wejściowe w ogrodzeniu
WRÓTYCZ - wrotycz pospolity
WRÓŻ - wróżbita, znachor
WRZASZCZEK - krzykacz np. o dziecku, które krzyczy
WRZAWY - bardzo gorący
WRZECKO - wymię owcy
WRZECZENICA - złośnica
WRZESZCZEĆ - krzyczeć
DO POTARGANIO - krzyczeć na całe gardło
WRZÓD - padaczka, epilepsja
WSTAWIĆ SIE - wstąpić gdzieś po drodze
WSTYRCZYĆ - wsunąć, włożyć, wsunąć komuś coś np. łapówkę
WSTYRKAĆ, WSTYRKAĆ NOS - wtrącać się
WSUĆ - wsypać
WSUĆ KÓMUŚ - zbić kogoś
WSUSZYĆ - uderzyć kogoś
WSZA - wesz
WSZARNIA - pogardliwie o głowie
WSZECEK, WSZECKO - wszystek, cały, cała, całe
WSZECKO, WSZYCKO - wszystko
WSZECY - wszyscy
WSZELI - wszelki, cały
WSZELIJAKI - rozmaity, różnego rodzaju
WSZELIJAKO - o sytuacji krytycznej
WSZETECZNY - niegrzeczny
WSZORZ - 1. wyzwisko 2. gęsty grzebień do wyczesywania wszy
WSZÓNOCZIEK - mała wesz
WSZYMNÓĆ SE - 1. pojąć, zrozumieć 2. zauważyć kogoś
WSZYNDY - wszędzie
WSZYNDZI - jw.
WSZYNOCZEK - mała wesz
WSZYNOK - 1. gnida 2. wesz
WSZYWOK - 1. gnida 2. wyzwisko
WŚCIEKLIZNA - wściekłość, pasja, furia
WTRYNIĆ KÓMUŚ - uderzyć kogoś
W TY PIYNTY - natychmiast
WUBEC - w ogóle
WZIÓŃĆ ZA SWE - adoptować
WZIÓŃĆ SIE - 1. zabrać się do czegoś 2. udać się 3. pobrać się
WZUĆ - o obuwiu - włożyć
WYBAGI - wymysły
WYBAGOWAĆ - wybrzydzać, być wybrednym
WYBARANIĆ - zachować się niewłaściwie, nietaktownie
WYBAWA - wyprawa ślubna, wiano
WYBIĆ KÓMUŚ - zbić kogoś
WYBIYRAĆ SIE - 1. wybierać się 2. o pogodzie: przejaśniać się
WYBIERZYCZNY, WYBIYRZICZNY - wybredny
WYBIGLOWAĆ - wyprasować
WYBIOKNO - łobuz
WYBIYRAĆ - zbierać datki pieniężne
WYBLYSZCZAĆ OCZY, WYBLYSZCZAĆ SIE - wytrzeszczać oczy, patrzeć na kogoś lub na coś gapiowato
WYBLYSZCZKI - gapienie się przez okno w dniu wesela na zabawę weselową, na którą się nie było zaproszonym
WYBLYSZCZKORZ - człowiek nie biorący udziału w jakiejś imprezie (np. na weselu) ale tylko przypatrujący się
WYBLYSZCZÓNY - z szeroko otwartymi, wytrzeszczonymi oczyma
WYBLYSZCZYĆ OCZY - wytrzeszczyć oczy
WYBRAĆ - zebrać datki
WYBRAĆ SIE - 1. wybrać się 2. rozpogodzić się
WYCAJCHNOWAĆ SIE - nie spisać się w czymś
WYCEBULIĆ SIE - przewrócić się
WYCHACHRAĆ SIE - z trudem wyleczyć się
WYCHCIYWAĆ - wyłudzać
WYCHLADAĆ - wyszukać
WYCHLUSTAĆ - wypłukać wypraną bieliznę w czystej wodzie
WYCHODZISKO - wyjście
WYCHYBAĆ - wyrzucić
WYCHYBOWAĆ - wyrzucać
WYCHYNÓĆ - wyrzucić
WYCIEPAĆ - wyrzucić
WYCIÓĆKAĆ - z talerza lub rondelka zebrać resztki tłuszczu lub sosu kawałkiem chleba
WYCIÓNGNÓĆ - 1. wydostać od kogoś tajemnice 2. wyprosić w natrętny sposób
WYCUG - dożywocie
WYCUPKAĆ KÓMUŚ - zbić kogoś
WYCYCKAĆ - 1. wyssać 2. wykorzystać, wyłudzić
WYCYKAĆ SIE - oddać mocz
WYCYRKLOWAĆ - skąpo odmierzyć, wyliczyć
WYCZKOWAĆ - wspominać
WYCZOCHRAĆ SIE - wykąpać się
WYCZOCHTAĆ - z talerza lub z rondelka zebrać resztki tłuszczu kawałkiem chleba
WYCZOCHTAĆ SIE - wykąpać się
WYCZYTAĆ - wypomnieć
WYCZYTOWAĆ - wypominać
WYĆPAĆ SIE - wypchać się - wyrażenie na określenie dezaprobaty
WYĆWIKA - wychowanie w surowej dyscyplinie
WYDAĆ, WYDOWAĆ - zwykle o córce - wydać, wydawać za mąż
WYDAĆ SIE, WYDOWAĆ SIE - wyjść, wychodzić za mąż
WYDARZÓNY - udany
WYDARZIĆ SIE - udać się
WYDERZIĆ - uciec
WYDOJ - zamążpójście
WYDOLIĆ - podołać, wytrwać
WYDOWKA - reszta z pieniędzy
WYDRZIDUCH - zdzierca, chciwiec
WYDRZISTAĆ - wypaplać, wygadać niepotrzebnie, zdradzić tajemnice
WYDZIERŻEĆ, WYDYRŻEĆ - wytrzymać
WYFACKAĆ - spoliczkować
WYFAFLAĆ - nie utrzymać tajemnicy, wypaplać
WYFAFRAĆ SIE - ubrudzić się
WYFAŃTAĆ - zużyć bez umiaru
WYFARAĆ - wyjechać windą z kopalni
WYFASOWAĆ - dostać z przydziału
WYFIKAĆ - wystrychnąć na dudka
WYFIOCZYĆ SIE - ubrać się za lekko
WYFIUCZYĆ SIE - wystroić się
WYFOCHROWAĆ - zbić
WYFOROWAĆ - opróżnić
WYFUKAĆ - wydmuchać
WYFULAĆ - wygadać niepotrzebnie
WYFYRKNÓĆ - wylecieć
WYGANIAĆ - 1. wypędzać 2. wyprowadzić na pastwisko
WYGARBAĆ - wygarnąć
WYGARBOWAĆ - wygarniać
WYGLANCOWAĆ - wyczyścić do połysku
WYGORZEĆ - spalić się, wypalić
WYGÓN - droga do wypędzania bydła na pastwisko
WYGRAMULIĆ SIE - z trudem wyjść
WYGRYFCZYĆ SIE - ubrać się elegancko
WYGRYFTOWANY - ładnie, porządnie ubrany
WYGRZMIEĆ - uciec, zniknąć
WYHARATAĆ - zrobić otwór niezgrabnie
WYHÓCZEĆ - spalić się szybko, gwałtownie
WYHÓCZEĆ Z GŁOWY - zapomnieć, wylecieć z pamięci
WYHÓDOWAĆ - spłonąć
WYIMAĆ - wyjmować
WYJIMOWAĆ - jw.
WYJSCAĆ SIE - oddać mocz
WYKAP - miejsce, skąd spada woda z dachu
WYKIDAĆ - wyrzucić, odrzucić
WYKLEPAĆ - 1. wytrzepać 2. naostrzyć przzez klepanie
WYKLUDZAĆ - 1. wyprowadzać 2. o większej ilości rzeczy - wyciągać ze schowka, z szafy itp. 3. wynosić trumnę ze zmarłym z domu
WYKLUDZIĆ - wyprowadzić
WYKLUDZIĆ SIE - wyprowadzić się
WYKŁODAĆ - opowiadać, tłumaczyć
WYKMINIĆ - oszukać
WYKOŁTAĆ SIE - wybrudzić się mocno w błocie
WYKOPYRTNÓĆ SIE - wywrócić się
WYKORMIĆ - utuczyć
WYKOŚLANY - o bucie - schodzony, wykrzywiony
WYKOTYCZYĆ - zwichnąć nogę lub rękę
WYKROĆ - wykroić
WYKROĆ - dół po korzeniach przewróconego drzewa
WYKRZEŹBIEĆ, WYKRZYŹWIEĆ - wytrzeźwieć
WYKULAĆ - przetoczyć na miejsce położone wyżej
WYLAZOWAĆ - wyłazić, wychodzić
WYLEWOK - garnek z lanego żelaza
WYLEŻENI, WYLEŻYNI - miejsce do spania
WYLIZEK - policzek, uderzenie w twarz
WYLYNKAĆ SIE - przestraszyć się
WYLYNKANY - wystraszony
WYŁOTAĆ KÓMUŚ - zbić kogoś
WYŁOŻYĆ - wytłumaczyć
WYŁOŻYĆ NA TALYRZ - wygarnąć, powiedzieć prosto w oczy
WYŁUPEK - oskubana i wypatroszona gęś
WYŁUPKAĆ - sprawić lekkie lanie
WYMAMLASIĆ - zrobić coś nieumiejętnie, źle załatwić
WYMARASIĆ - 1. pobrudzić 2. zrobić coś niewłaściwego
WYMASTA - oferma, niezdara
WYMAŚCIĆ - zbroić
WYMAZAĆ - wybić, wygrzmocić
WYMELSZOWAĆ - ukarać przez uderzenie
WYMIGAĆ - sprytnie oszukać
WYMIÓNCZKO - wymię
WYMISZKOWAĆ - wykastrować
WYMISZYĆ - jw.
WYMIYŃ - wymię
WYMOL - 1. dół na rupiecie 2. podebrany brzeg rzeki, zagłębienie pod brzegiem
WYMORESZÓNY - człowiek obyty towarzysko
WYMORZÓNY - wycieńczony
WYMOSKAĆ - wyczyścić resztki tłuszczu np. z talerza
WYMOTAĆ SIE - wyplątać się
WYMOWA - dożywocie - prawo do mieszkania
WYMOWNICA - kobieta na dożywociu - z prawem do zamieszkania
WYMOWNIK - mężczyzna na dożywociu - z prawe do zamieszkania
WYMYSKI - zachcianki
WYN, WEN - precz
WYNDLINIORZ - pracownik zatrudniony przy wędzeniu produktów masarskich
WYNDZOK - urządzenie do wędzenia mięsa i słoniny złożone z paleniska i umieszczonej nad nim budki,
zwykle zbitej z czterech desek i zadaszonej
WYNOGA - wynoś się, precz stąd
WYNOKWIAĆ, WYNOTWIAĆ - wymyślać jakieś psoty
WYNIKWIĆ, WYNOTWIĆ - wymyślić jakąś psotę
WYNÓJŚĆ - odszukać
WYNUCHCIĆ - wyszperać, znaleźć
WYNZEŁEK - dar dla nowonarodzonego dziecka (zwykle ubrania lub pieniądze)
WYŃŚĆ, WYŃŚ - wyjść
WYÓNACZYĆ, WYŁÓNACZYĆ - wytłumaczyć
WYŁOŚLIĆ - dokładnie wytłumaczyć
WYPAŃTAĆ SIE - wyplątać się, wyjść z kłopotu
WYPARADZIĆ SIE - wystroić się - na jakąś uroczystość
WYPIDLIĆ SIE - ubrać czepiec i chustkę zawiązać na pidło
WYPISKAĆ SIE - oddać mocz
WYPITFANY - 1. wypatroszony 2. wymęczony
WYPIYRZIĆ SIE - 1. zgubić pióra 2. ubrać się za lekko
WYPLYNZIAĆ JYNZYK, WYPLYNZIAĆ SIE - pokazywać język
WYPLYNZIĆ JYNZYK - pokazać język
WYPŁACAĆ - robić awanturę
WYPŁACIĆ - zrobić awanturę
WYPŁATA - lanie
WYPOLIĆ - ekspres, wybiec szybko i niespodziewanie
WYPOSEK - o człowieku - dobrze odżywiony, wypasiony
WYPRAĆ - wyrzucić
WYPRASK - kłopot, trudności
WYPROŚCIĆ - 1. wyprostować 2. umrzeć
WYPROŚCIĆ NOGI - jw.
WYPUCOWAĆ - wyczyścić
WYPUCOWAĆ Z WOLA - wytknąć komuś błędy, przygadać komuś
WYPUTAT - deputat
WYPUCZYĆ - wycisnąć
WYPYRCIĆ SIE, WYPYRCZYĆ SIE - ubrać się zbyt lekko
WYPYTKI - wypytywanie
WYRACHOWAĆ - wyliczyć, odliczyć np. określoną sumę
WYRAFICZYĆ - okłamać, wyprowadzić w pole
WYRAJBOWAĆ - wyczyścić, wytrzeć
WYRAJBOWAĆ SIE - wytrzeć, zużyć się
WYRCH, WRCH - 1. wierzch, górna część 2. teren kopalni znajdujący się na powierzchni
BYĆ NA WYRCHU - mieć rację
WYRCHNI - 1. zewnętrzny, wierzchni  2. górny
WYRCHNICZEK - 1. część maśniczki 2. pokrywka na bańkę, garnek
WYRCHOWIEC - górna część ściętego drzewa
WYRCHOWINA - wierzchołek góry
WYRCHOWISKO - wykarczowany las na szczycie
WYRCHÓWKA - ziemia napowierzchniowa, urodzajna
WYRCHY - 1. górna część butów 2. górna część roślin pastewnych
WYRCZEĆ - strofować kogoś wciąż bez przerwy
WYROBIĆ SIE - oddać kał
WYROSOLIĆ - zasolić mięso po uboju żeby zabezpieczyć przed zepsuciem
WYRSZCZEK - wierzchołek, czubek
WYRSZLA, WIYRSZLA - parówka
WYRUSZAĆ SIE - wyrosnąć - o cieście drożdżowym lub zaczynionym kwasem chlebowym
WYRYCHTOWAĆ - przygotować, uporządkować i przyozdobić 2. nabrać, oszukać
WYRYCHTOWAĆ SIE - wystroić się
WYR-ZAĆ - 1. wciąż otwierać i zamykać drzwi 2. o nowych butach - skrzypieć
WYRZAZAĆ, WYRZEZAĆ KÓMUS - zbić kogoś
WYRZAZANY - wykastrowany
WYR-ZGAĆ - biegać tam i z powrotem
WYR-ZNYĆ, WYR-ZNÓĆ - wykastrować
WYRZOZKI - odkrajane kawałki mięsa przy świniobiciu
WYRZÓNDZIĆ - dokładnie opowiedzieć, załatwić ustnie ważną sprawę
WYR-ZUKAĆ - skrzypieć
WYRZYKAĆ - wymodlić
WYRZYKAĆ SIE - wypierać się
WYRŻDŻEĆ - skrzypieć
WYRŻINO - cienkie cygaro ze słomianym ustnikiem
WYSIODKA - 1. weranda 2. altana
WYSKAĆ - 1. wydawać przeciągły, gardłowy dźwięk podobny po jodłowania 2. przedwcześnie się cieszyć 3. nieładnie śpiewać
WYSKIPIEĆ - wykipieć
WYSKOCZEK - człowiek przesadnie energiczny
WYSKOCZYĆ, CO WYSKOCZYĆ - bardzo szybko
WYSKUMAĆ SIE - wybadać
WYSŁÓŻKA - 1. artykuły żywnościowe wydane pasterzowi, gdy szedł do domu na Nowy Rok
2. ciasto wręczane odchodzącym gościom po weselu
WYSMOLIĆ SIE - zrezygnować, przestać się interesować
WYSMOLÓNY - 1. niedobry, fatalny 2. chciwy
WYSMYCZYĆ - wydobyć, wyciągnąć
WYSNOŻYĆ SIE - o krowie, owcy, kozie - wydalić łożysko
WYSOKUCNY - bardzo wysoki
WYSRAĆ SIE - 1. oddać kał 2. zostawić coś, zrezygnować z czegoś
WYSRANY - chciwy
WYSTAWIĆ SE - wyobrażać, uzmysławiać sobie
WYSTOĆ - wycierpieć
WYSTRUGAĆ - wyrzeźbić
WYSTRZEBAĆ - o zupie - zjeść do końca
WYSTURZIĆ - wypchać, wypędzić
WYSTYMPEK - podium w klasie
WYSTYRKOWAĆ - wypychać, kogoś do przodu
WYSUĆ - wysypać
WYSUĆ SIE - o dużej ilości ludzi - wyjść
WYSUKAĆ - o nogawkach - podwinąć
WYSZCZUĆ - wyśledzić
WYSZCZUWY - zwiady
WYSZETRZIĆ - wyśledzić, wykryć
WYSZKIYRZAĆ SIE - uśmiechać się pokazując zęby
WYSZKLIĆ - 1. wybić okno 2. wyprowadzić w pole, okłamać
WYSZKRABOWAĆ - zgarniać łyżką resztki jedzenia z naczynia
WYSZKROBAĆ - zgarnąć łyżką resztki jedzenia z naczynia
WYSZKROBAĆ SIE - wydostać się lub wdrapać się
WYSZLAJFOWAĆ - 1. wyostrzyć 2. wyhamować
WYSZMAJDANY - o bucie - schodzony, wykrzywiony
WYSZMATŁAĆ - wydeptać
WYSZMATŁAĆ SIE - wyjść z trudem
WYSZNI - górny
WYSZNUPAĆ - wyszperać, znaleźć
WYSZPEKULYROWAĆ - wykombinować
WYSZPLUCHAĆ - wypłukać
WYSZPYRTNÓĆ - usunąć, wyrzucić niepostrzeżenie
WYSZPYRTNÓĆ SIE - zręcznie się wywinąć
WYSZTRYCHNÓĆ SIE - wystroić się
WYSZTUDYROWAĆ - wykształcić się
WYSZTYMOWAĆ - wykuć np. dziurę, rowek w ścianie
WYSZETRZIĆ - wpaść na trop, wykryć talemnicę
WYSZYPŁAĆ - o drobnych pieniądzach - wydobyć ze skrytki, kieszeni, portfela
WYSZYPŁAĆ SIE - pozbyć się pieniędzy, wydać pieniądze
WYSZYWAĆ - haftować

WYŚMIYWNY - lubiący żartować z kogoś
WYTARGAĆ - wyrwać
WYTLANY - spróchniały
WYTLEĆ - przestać się żarzyć
WYTŁOCZYĆ - udeptać
WYTRACIĆ SIE - odejść cichaczem
WYTRÓMBIĆ - szybko, łapczywie wypić
WYTRZASKAĆ - 1. stłuc 2. zbić
WYTRZÓŃŚĆ - wytrząsnąć
WYWACHOWAĆ - wyśledzić, zauważyć
WYWALIĆ - przewrócić
WYWALIĆ SIE - przewrócić się
WYWAŁOWAĆ - wykrzykiwać na kogoś
WYWIYŚĆ - spłątać figla
WYWODZAĆ - dokazywać, szaleć
WYWODZANI - obrzęd weselny poprzedzający wyjście  (wyjazd) do kościoła
WYWOŁANY - znany, popularny
WYWOŁOWAĆ - rozgłaszać
WYWÓNIAĆ - 1. wywąchać 2. zorientować się, wyczuć
WYWÓZ - wąwóz
WYWÓZEK - polna droga w górę
WYWSTAĆ - podnieść głos na kogoś
WYWSTOWAĆ - podnosić głos
WYZDRZIĆ, WYZDRZYĆ - wyjrzeć
WYZGIERNIE - wyzywająco
WYZGIERNY - bystry, szybki, pełen życia
WYZIÓMBNÓĆ - ochłodzić się
WYZOLAĆ SIE - wytarzać się
WYZUBROWAĆ - o intensywnym, gwałtownym deszczu
WYZUĆ - o obuwiu - zdjąć 2. okłamać kogoś 3. pozbawić kogoś majątku
WYZUWACZ - drewniany przyrząd do zdejmowania butów
WYZUWOK - jw.
WYZWALOWAĆ SE - zażyczysz sobie
WYZWOLIĆ SE - zażyczyć sobie
WYZWYRTAĆ - wytańczyć
WYZYGŁAĆ - pozbawić pieniędzy
WYZYZOWAĆ - podglądać, wyglądać ukradkiem, wyglądać spoza czegoś
WYŹDZIYWAĆ - 1. sterczeć 2. być zadziornym, prowokować
WYŻGAĆ - wykłuć np. oko
WYŻRAĆ - pozbawić pracy, stanowiska
WYŻRANY - wypasiony, tłusty
WYŻURKOWAĆ - zawiązać chustkę na głowie w tzw. żurek
WYŻYNÓC - wypędzić
WZIÓNTEK - upominek, podarunek

Z

ZA - w czasach
ZABABULAĆ - dobrze osłonić przed zimnem
ZABIJACZKA - 1. świniobicie 2. mięso i przetwory jako podarunek dla sąsiadów po świniobiciu
ZABIJACZKA - 1. świniobicie 2. mięso i przetwory jako podarunek dla sąsiadów po świniobiciu  
ZABIJAĆ SIE - pracować ponad siły
ZABIJOK - awanturnik
ZABÓNCZANY - mamroczący, niezadowolony
ZABREDNÓĆ - posunąć się za daleko w podejrzanych poczynaniach lub ocenach
ZABURZIĆ - zastukać mocno w w drzwi czy okno
ZABUDNYTY - zamyślony, zatroskany
ZABYĆ - 1. zapomnieć 2. być zbyt długo u kogoś, zapomnieć o powrocie do domu
ZABYŁO (KOMUŚ, KOGOŚ) ŻOL - zrobiło się komuś kogoś żal
ZABYTY - 1. zapominalski 2. zamyślony, wyobcowany
ZABŹDZIEĆ - wypuścić gazy z charakterystycznym odgłosem
ZABŹDZIGORSTKA - człowiek tchórzliwy
ZACHMULÓNY - zachmurzony
ZACHRAPŁY - mający chrypkę
ZACHRAPNÓĆ - dostać chrypki
ZACHYBOWAĆ - o wykopie zasypywać
ZACHYNYĆ, ZACHYNÓĆ - 1. wyrzucić 2. zgubić, zarzucić 3. zaniechać 4. rzucić
ZACIEPAĆ - zgubić, zarzucić, zawieruszyć
ZACIÓNĆ, KÓMUŚ RZECZ ZACIYŁO - ktoś nie mógł przemówić na skutek zdenerwowania
ZACIÓNGAĆ SIE - chmurzyć się
ZACŁANIAĆ - zasłaniać
ZACUDAĆ SIE - zapatrzyć się
ZADZIUBOWAĆ - prowokować słowami, zaczepiać
ZADZIYRŻOWAĆ - przetrzymywać kogoś
ZADZIYRGNÓĆ - zarzucić, zadzierżgnąć
ZADZY - bardziej z tyłu
ZAFACHLOWAĆ - 1. rozpalić (w piecu) 2. rozpalić ognisko pasterskie
ZAFAJCZYĆ - odgryźć się komuś
ZAFOROCIĆ SIE, ZAFOROWAĆ SIE - zaopatrzyć się w potrzebne towary
ZAFUJAĆ - zawiać śniegiem
ZAFULTANY - zabrudzony
ZAFYRTAĆ - zabełtać
ZAGACIĆ - 1. ocieplić 2. zatkać, zastawić
ZAGANNY - zapobiegliwy
ZAGAŃBIĆ SIE - zawstydzić się
ZAGIBAĆ - zaginać
ZAGIBOWAĆ - zanikać
ZAGIYRZIĆ SIE - zamierzyć się na kogoś ręką (lub czymś trzymanym w ręce), zamachnąć się
ZAGŁOBIĆ - zaklinować
ZAGNAĆ, GŁÓD ZAGNAĆ - chwilowo zaspokoić głód
ZAGNAĆ SIE - przyjść zbyt wcześnie na spotkanie
ZAGOREĆ, ZAGORZEĆ - zaczadzić się
ZAGRABKI, ZOGRABKI - resztki siana lub słomy zgrabione na polu po zebraniu już do stodoły zasadniczych zbiorów
ZAGROBKI - resztki resztki kłosów na ściernisku po zbiorze zboża
ZAGRZOĆ - 1. podgrzać 2. zemścić się
ZAHAJCOWAĆ - 1. mocno napalićw piecu 2. zbić
ZAHÓCZEĆ - ZAGRZMIEĆ
ZAHRÓMOWAĆ - zaklnąć
ZAHRUZIĆ SIE - zadziwić się
ZAIM, ZANIM - w tym czasie gdy
ZAISTE - na pewno, zapewnie
ZAJÓNCZEK - grzyb jadalny podobny do borowika ale mniejszy, z cienkim trzonkiem
ZAJYNCZO KAPUSTA - szczawik leśny
ZAJYNKOWAĆ SIE - jąkać się
ZAKALIĆ - 1. zamącić, zabrudzić (wodę) 2. zachmurzyć się
ZAKATRUPIĆ - zabić
ZAKAZOWAĆ SIE - wynosić się nad innych
ZAKIYL - w tym czasie gdy
ZAKLAGAĆ - zakwasić mleko owcze podpuszczką
ZAKLUDZIĆ - zaprowadzić
ZAKLUPKAĆ - zapukać
ZAKŁÓCIĆ - rozmieszać mąkę z mlekiem, śmietaną, wodą
ZAKOPNIOK - okaleczony przy kopaniu ziemniak
ZAKOSMAĆ SIE - zabrnąć, utknąć
ZAKOTLANY - pokryty śniedzią
ZAKÓN - ustawa, przepis
ZAKRZOS - ustalony znak na rosnącym drzewie
ZAKRZYSIĆ SIE - zaspokoić pragnienie
ZAKULAĆ - zatoczyć
ZAKURZINCZÓNY - zaniedbany, zatęchły
ZAKUTAĆ SIE - 1. okryć się mocno 2. zabrnąć, utknąć
ZAKWANCKAĆ SIE - z trudem, nieudolnie dojść
ZALECKA - w kościele katolickim - modlitwa za zmarłych
ZALEZIÓNY - zanieczyszczony sadzą, pajęczyną itp.
ZALEŻANY - o owocu - należycie pielęgnowany przez leżakowanie w piwnicy
ZALÓNKNÓĆ SIE - o cieście - zapaść się
ZAŁKNÓĆ SIE - zakrztusić się
ZAŁOŻYĆ - 1. o koniach - zaprzęgnąć 2. pomóc wyjechać (drugą parą koni)
ZAŁOŻYĆ NA ŚLIWKE - wziąć do ust tytoń używany do żucia - prymkę
ZAMAMRANY - gderliwy
ZAMAMULIĆ - dobrze otulić, osłonić przed zimnem
ZAMANIEĆ SIE - o kaprysie, zachciance
ZAMARASIĆ - zabrudzić
ZAMATŁAĆ - 1. zaplątać 2. zagmatwać
ZAMECIOKI - spodnie ze sztruksu
ZAMEK - poszewka
ZAMET - aksamit
ZAMETOWY - z aksamitu
ZAMIER-ZIEĆ - poczuć wstyd
ZAMOCZYĆ - namoczyć
ZAMORUSANY - zabrudzony
ZAMRUŻYĆ - tylko o oczach - zamknąć
ZANIEWIDZIEĆ - przestać widzieć
ZANIMÓC - zachorować
ZAOBYŃŚĆ SIE - obejść się
ZAODZIOĆ SIE - ubrać sięjak najcieplej
ZAOPATRZIĆ - u katolików - udzielić choremu sakramentu namaszczenia
ZAOŚNIK - metalowa część hamulca w wozie
ZAOZIÓMBAĆ - odczuć silny ziąb nóg w czasie postoju czy siedzenia w chłodzie
ZAPACHANIĆ - zagubić
ZAPACIEPIĆ - zarzucić
ZAPALITY - 1. nieustępliwy 2. pobudliwy, porywczy
ZAPASTYRZIĆ - ubrać (chustkę) na głowę, zawiązując końce pod brodą
ZAPATNOŚCIĆ - zawieruszyć
ZAPEKLOWAĆ - ułożyć i zabezpieczyć mięso w drewnianej fasce na dłuższe przechowywanie
ZAPIYRAĆ - zamykać drzwi na zasuwę lub na klucz
ZAPIYRAĆ SIE - wypierać się popełnionego czynu czy słów
ZAPLYNŚĆ SIE - zgubić się w tłumie
ZAPOBOGNÓĆ SE - zapragnąć czegoś niecodziennego
ZAPOKANIĆ - zagubić, zawieruszyć
ZAPOLIĆ SIE - zachorować na zapalenie płuc
ZAPOSTRZIĆ - zasłonić
ZAPRAĆ - zarzucić
ZAPRZANIEC - o człowieku który się zaparł
ZAPRZIĆ - zamknąć drzwi na zasuwę lub na klucz
ZAPUCOWAĆ - zatynkować
ZARAZIĆ - 1. uniemożliwić 2. porazić
ZAROBIAĆ - o cieście - zaczyniać
ZAROWNO - 1. równo 2. równocześnie
ZAROZINKO - bardzo szybko, natychmiast
ZARYMPLOWAĆ - załomotać dobijając siędo drzwi
ZAR-ZOWIEĆ - zardzewieć
ZASADZITY - mocno zbudowany, krępy i silny
ZASANDRZEĆ  - 1. o zasolonej, długo przechowywanej słoninie - zjełczeć 2. zaśniedzieć
ZASIPNIYNTY - zakatarzony
ZASKRZANY - o dziecku - płaczliwy
ZASMOLIĆ - zapalić (np. fajkę)
ZASMOLIĆ SPRAWE - zaniedbać, przegapić
ZASRANIEC - pogardliwie - zwykle o dziecku
ZASRANY - pogardliwie o człowieku lub rzeczy
ZASTARANY - zatroskany
ZASTAWIYNI - obstrukcja
ZASTODOLNIOK - ludzkie odchody koło domu
ZASTÓMPIĆ - 1. zastąpić 2. stanąć w obronie
ZASTRUGAĆ - zatemperować
ZASTYMPOWAĆ - stawać w obronie
ZASTYRCZKA - zawleczka
ZASUĆ - o człowieku - oddać gazy
ZASUKAĆ - o rękawach - zakasać
ZASYCIĆ SIE - zjeść trochę, przegryźć coś
ZASZAŁOWAĆ - 1. zaszalować 2. zabezpieczyć materiał budowlany
ZASZEROWAĆ - założyć uprząż koniowi
ZASZKAMRANY - stale niezadowolony, gderliwy
ZASZKRABNÓĆ SIE - zadrasnąć się, lekko się skaleczyć
ZASZMATŁAĆ SIE - zaplątać się
ZASZPÓNTOWAĆ - zakorkować
ZASZTOPOWAĆ - zatkać, zabezpieczyć
ZASZTRAJCHOWAĆ - zamalować
ZASZTRAJKOWAĆ - zastrajkować
ZASZUWIERZIĆ - zarzucić gdzieś
ZAŚCIEBOLIĆ - zaszyć szybk, byle jak
ZAŚCIGNÓĆ - złapać na gorącym uczynku
ZATELA - wystarczająco
ZATOPIĆ - zapalić w piecu
ZATRAJKOLIĆ - umiejętnie kogoś zagadać
ZATYL - za ten czas
ZATYCZKA - 1. metalowa część homonta przytrzymująca boczny pas 2. część wozu - żelazny pręt wkładany do otworu na końcu
osi, żeby koło z niej nie spadło
ZAWACHOWAĆ - zaczaić się na kogoś
ZAWADZAĆ - przeszkadzać
ZAWARCZANY - gderający, mruczący
ZAWARCZUCH - schorowany kot, pies
ZAWARZECHOWAĆ - 1. spowodować ferment niepotrzebnym mówieniem czegoś 2. zbyt długo gdzieś zabawić
ZAWARZELINY - zagotowane owoce w słojach
ZAWCZASU - na czas
ZAWDY - zawsze
ZAWEKSLOWAĆ - zamienić coś omyłkowo lub świadomie
ZAWIESIĆ SIE - zachmurzyć sięna dłużej
ZAWIJOK - makowiec
ZAWIYL - dopóki
ZAWIYRAĆ, ZAWIERAĆ - zamykać (nie na klucz)
ZAWRZANY - senny
ZAWRZITY - 1. o drzwiach, oknie - zamknięty 2. o człowieku w więzieniu - zamknięty
ZAWRZYĆ, ZAWRZIĆ - 1. zamknąć (nie na klucz) 2. zamknąć do więzienia
ZAWZIYNTNIK - człowiek zawzięty, pamiętliwy
ZAZRAK - zły duch
ZAŹDZIOĆ - zahaczyć o coś
ZAŻGAĆ - o zwierzęciu hodowlanym - zabić
ZBABRAĆ - 1. zbrudzić 2. o pracy - zepsuć
ZBACHTAĆ SIE - zorientować się, uzmysłowić sobie
ZBANKROCIĆ - zbankrutować
ZBAŁAMÓNCIĆ - zbałamucić
ZBEŁKNÓĆ - szybko się spalić
ZBEREŹNIK - o człowieku nie mającym poczucia przyzwoitości
ZBIJACZKA - pneumatyczny młot górniczy
ZBIYR - zbieranie suchych gałęzi w lesie
ZBIYRACZ - fałda
ZBIYRACZE - część stroju ludowego - czarna drobno plisowana spódnica płócienna rozcięta na całej długości
i wiązana z przodu w pasie
ZBIYRAĆ SIE - ubierać się, przygotowywać się do wyjścia
ZBLINDOWAĆ - oślepić światłem
ZBOCZYĆ - zauważyć
ZBORGOWAĆ - dać na kredyt
ZBÓJNIK - członek bandy łupieskiej
ZBÓNEK - dzbanek
ZBRÓJ - narzędzia rolnicze
ZBROJA - narzędzia rzemieślnicze np. kaflarza
ZBUCZEĆ, ZBYCZEĆ - o chorobie krowy polegającej na zaniku mleka, zdziczeniu i agresywności
ZBUJ - rozbójnik
ZBULIĆ - o dniu pracy - opuścić
ZBYĆ - o nie zużytej części - pozostać
ZBYĆ SIE - skończyć się
ZBYTE - nieodmienne - skończone
ZBYTEK - 1. reszta 2. luksus
ZBYWAĆ - 1. lekceważyć 2. być w nadmiarze
ZBYWAĆ SIE - sprzeczać się o coś
ZDAĆ SIE - wydawać się
ZDECHLINA - 1. padlina 2. o człowieku - słaby
ZDECHLOK - pogardliwie - o człowieku lub zwierzęciu chorowitym
ZDECHŁY - 1. o zwierzęciu, które zdechło 2. chory, zmęczony
NA ZDELKĘ - na długość
ZDRAPIĆ - porwać
ZDREĆ - dojrzewać
ZDRZADŁO - lustro
ZDRZAŁY - dojrzały
ZDRZIĆ - gapić się na kogoś, lub coś
ZDRZÓDŁO - źródło
ZDRZÓNZGAĆ - 1. o odgłosie młockarni, łamiącej w bębnie coś twardego 2. schrupać 3. zniszczyć
ZDYBAĆ - przyłapać
ZDYRBAĆ - potrząsnąć, wstrząsnąć
ZDZIADOWAĆ - zaniedbać, zniszczyć
ZDZIERŻEĆ - wytrzymać
ZDZIORB, częściej w l. mn. ZDZIORBA, ZDZIORBY - nieużyteczne rzeczy, przede wszystkim stare ubrania
ZDZIORDAĆ - jeść ponad miarę
ZDZIYRAĆ - umierać
ZDZIYRGAĆ - zszywać, fastrygować
ZDZIYROK - zdzierca
ZEBRAĆ SIE - 1. spotkać się 2. pobrać się 3. ubrać się
ZEBURYJA - małowartościowa, niezbyt smaczna potrawa
ZEĆKAĆ - zjeść
ZEDRZEĆ SIE - o czasie - zużyć
ZEDRZIĆ - przeżyć
ZEDRZYĆ - o ubraniu - zużyć
ZEDRZYĆ SIE - minąć szybko
ZEGŁÓWEK - poduszka
ZEGNAĆ - 1. zbudzić i polecić wstać 2. o drobiu - wypędzić ze szkody 3. zdobyć atrakcyjny towar
ZEGÓN - działka pola uprawnego
ZEGRZOĆ - podgrzać
ZEGZIĆ SIE - o krowach - rozbiec się wskutek gorąca lub ukłucia owadów
ZELTERKA - woda musująca
ZEŁGAĆ - okłamać
ZEMGLEĆ - zemdleć
ZEMRZIĆ SIE - umrzeć
ZENGRUBA - betonowy zbiornik w ziemi na gnojówkę w pobliżu obory lub chlewni
ZEPRAĆ - 1. zrzucić 2. zbić kogoś
ZESIADAĆ SIE - o skórze na rękach i nogach - popękać pod wpływem nadmiaru wilgoci i zimna
ZESIOTAĆ SIE - zmęczyć się intensywną szybko wykonywaną pracą
ZESUĆ SIE - wypuścić gazy
ZESYRZIĆ SIE - o mleku - zwarzyć się
ZESZKWARZIĆ - o słoninie, boczku itp. - stopić na skwarki
ZESZLÓMPOWANY - przemoczony
ZESZMATŁAĆ - zdeptać (zboże, trawę itp.)
ZESZRÓTOWAĆ - o myszach lub szczurach - pogryźć jakby na grubo zmielone
ZESZTELOWAĆ - zmieszać z wodą
ZESZTYMOWANY - zestrojony
ZESZURZIĆ SIE - wypaczyć, wykrzywić się
ZETRWAĆ - zaczekać
ZETRWANI - cierpliwość
ZEZDRZIĆ - spostrzec
ZEZUĆ - o obuwiu - zdjąć
ZEZUWAĆ - o obuwiu - zdejmować
ZEŻRAĆ - 1. o zwierzęciu - zeżreć 2. zjeść łapczywie 3. zniszczyć
ZGAGNÓĆ, ZGAGNYĆ - pogard. umrzeć, zginąć
ZGANIAĆ - 1. budzić i polecać wstawać 2. o drobiu - wypędzać ze szkody 3. zabiegać o coś
ZGAROWANY - zmęczony, spracowany
ZGIBAĆ SIE - zginać się, schylać się
ZGIZNÓĆ SIE - o zamiarze - nie udać się
ZGIŹDZIĆ SIE - narobić do spodni
ZGŁOWEK - drewniany wspornik nad osią tylnych kół wozu konnego
ZGŁYMBSZKA - głębina
ZGODLIWY - zgodny
ZGOREĆ, ZGORZEĆ - spalić się
COŚ GORE NA KIMŚ - komuś coś ujdzie
ZGRABACIAŁY - o rękach - zesztywniały
ZGRABIEĆ - o dłoniach - zdrętwieć z zimna
ZGRUCHNÓĆ SIE - o ludziach - zbiec się szybko
ZGRUSZEĆ - spaść z hałasem
ZGRYZ - ustnik (fajki)
ZGRZEBIELCO - zgrzebło
ZGRZIBACÓNY - o zmarszczonym czole
ZGRZIPIEĆ - 1. chrzęścić 2. o drzwiach, wozie itp. - skrzypieć
ZGRZOĆ SIE - spocić się
ZGRZUTAĆ - zgrzytać
ZGRZYBIĆ SIE - źrebić się
ZGRZYBIEC - żrebak
ZGRZYBIOK - jw.
ZGRZYPIĆ - zgrzytać
ZGUPNYĆ - zwariować
ZHÓRCZEĆ - spaść z hałasem
ZHÓRDZIĆ SIE - o mleku - zwarzyć się
ZHÓRKAĆ - o gwałtownym odgłosie wydawanym przez świnię
ZHRUBNÓĆ - utyć
ZHYŁCIĆ - zgarniać tylko dla siebie
ZHYRKNÓĆ SIE - zbiec się szybko razem
ZIC - siodło rowerowe
ZICHERKA - agrafka
ZIELAZO - żelazo
ZIELEŹNIK - jakaś roślina używana przeciw reumatyzmowi
ZIELEŹNIOK - żelazny garnek do gotowania
ZIELEŹNY, ZIELAZNY - żelazny
ZIELINA - 1. zioło lekarskie 2. nać ziemniaczana
ZIELINIORKA - kobieta sprzedająca zioła i objaśniająca ich użyteczność
ZIELOZKO - 1. żelazko do prasowania 2. lemiesz w pługu
ZIELYNINA - jarzyny
ZIMA - 1. zimno 2. dreszcze
ZIMNICA - gorączka
ZIMZIELÓN - ozdobny pnącz - barwinek
ZIOBRO - żebro
ZIOĆ - ziewać
ZIOPAĆ - 1. wykrzykiwać na kogoś bez umiaru 2. pożerać oczyma
ZIORKO, ZORKO - ziarenko
ZIYM - podłoga, ziemia
ZIYMECZKA - 1. pieszcz. ziemia 2. region np. Ziemia Cieszyńska
ZIYMIOK - ziemniak
ZIYMNIACZÓNKA - nać ziemniaczana
ZIYMNIOCZYSKO - pole po wykopanych ziemniakach
ZIYMNIOCZÓNKA - zupa ziemniaczana
ZJECHAĆ - złajać
ZLÓNTRASIĆ SIE - zubożeć
ZLUTOWAĆ SIE - zlitować się
ZŁACNIEĆ - potanieć
ZŁAPNÓĆ - złapać
ZŁODZIEJKA - 1. kradzież 2. oprawa żarówki umożliwiająca pobieranie dodatkowe prądu elektrycznego
ZŁOTANY - połatany
ZMARNIĆ - o pieniądzach - roztrwonić
ZMASZKIECÓNY - rozgrymaszony w jedzeniu
ZMAZAĆ - zabrudzić
ZMAZAĆ SIE - 1. zbrudzić się 2. stracić dobre imię
ZMIARKOWAĆ SIE - zorientować się
ZMIER-ZŁY - przykry w obejściu
ZMIER-ZNÓĆ - 1. o odczuciach - wstrząsnąć, przejąć 2. sprzykrzyć się
ZMIYŚĆ - 1. zjeść szybko 2. zgarnąć
ZMIZNÓĆ - zgubić się bez śladu
ZMŁÓCIĆ - zjeść ze smakiem
ZMORYSAĆ - pobrudzić
ZMUSTROWAĆ KOGOŚ - obejrzeć kogoś wnikliwie
Z NIENAZDANIO - znienacka
ZNIEPODOBAĆ SIE - zacząć budzić zastrzeżenia
ZNOCHWIAĆ - myszkować za czymśw domu
Z NOWA - od początku
ZNÓMOŚĆ - znajomość
ZNÓMY - znajomy
ZNÓŃŚĆ - znaleźć
ZO - zza
ZOBAĆ - dziobać
ZOBI - ziarno
ZOBNÓĆ - dziobnąć
ZOBOK - usta dziecka
ZOCA, MIEĆ W ZOCY - szanować, poważać, cenić
ZOCNY - szanowany, cenny
ZOCHCIOŁKA - krosta na języku
ZODA - 1. proszek do prania 2. lemoniada 3. lek - soda kaustyczna
ZODÓWKA - butelka po lemoniadzie
ZOFT - sok
ZOFTOWITY - soczysty
ZOGLYNDZINY - odwiedziny matki po porodzie przez sąsiadki
ZOGŁÓWEK - poduszka
ZOGRODA - ogród
ZOGRODNIK - taniec ludowy - inaczej trojak, tańczony trójkami (tancerz i dwie tancerki) z zachowaniem lokalnych odmian
ZOGRÓDKA - ogródek
ZOIMAĆ - zapraszać kogoś napotkanego do domu
ZOJÓŃĆ - zaprosić kogoś napotkanego do domu
ZOKLE - krótkie skarpetki
ZOKRYNTA - długi, elastyczny bukowy drąg do mocowania łańcucha obejmującego kloce drewna na wozie w czasie transportu
ZOL - sala taneczna w gospodzie
ZOLA - podeszwa w bucie
ZOLAĆ - brodzić (w śniegu)
ZOLAĆ SIE - tarzać się np. w śniegu
ZOLOWAĆ - przybijać podeszwy do butów
ZOLYTNICA - dziewczyna starająca się pozyskać względy chłopaka
ZOLYTNIK - zalotnik
ZOLYTY - zalety
ZOŁA - śnieg zmarżnięty górą a zapadający się pod stopami
ZOŁDANEK, ZOWDANEK - zaliczka pieniężna na wybrany (zamówiony) towar
ZOŁGOWKA, ZEŁGOWKA - pretekst
ZOŁOGA - gęsta warstwa chmur deszczowych na niebie, zazwyczaj o zachodzie słońca
ZOMIYNT - zaspa śnieżna
ZOPATRZEĆ, ZOPAR, ZOPARCIE - popatrz, popatrzcie
ZOPLATKA - wstążka do włosów
ZOPORA - drewniany drąg do zamykania drzwi w starych chatach na wsi
ZOPASKA, ZOPOSKA - fartuch roboczy
ZOPROŻKA - zasmażka
ZORKO - ziarno
ZORÓMBEK - ogrodzona łąka do wypasu owiec czy bydła
ZORTA - odmiana
ZORTOWNIA - miejsce do sortowania węgla
ZORYMBA, ZORUBA - drewniane ogrodzenie z żerdzi, przybitych poziomo do palików wbitych w ziemię
ZOWDY - zawsze
ZOTYLNIK - tylna wystająca poza zgłowek, część rozwory wozu konnego
ZOWISNY - zawistny
ZOWIŚCIĆ - zazdrościć
ZOWIŚNIK - zazdrośnik
ZOWITKA - panna z dzieckiem
ZOWÓJ - gatunek kosa
ZOZDRZIĆ, ZAZDRZIĆ - 1. odwiedzić kogoś 2. zaglądnąć
ZOZGRZIWIĆ - zazdrościć
ZOZIYRAĆ, ZAZIYRAĆ - zaglądać
ZOZIYRKI - odwiedziny kobiety po urodzeniu dziecka, ale jeszcze przed dniem chrztu
ZOZWORKI  ciastka imbirowe
ZOZWORÓWKA - wódka z dodatkiem imbiru
ZOZWÓR - imbir
ZÓŃŚĆ - zajść
ZRADZIĆ - pomóc w osiągnięciu czegoś
ZROBIÓNY - spracowany
ZROŚLOKI - 1. drzewa zrośnięte razem 2. dawny kombinezon dla małych dzieci
ZRÓMPLOWAĆ - załomotać
ZRYCHTOWAĆ - 1. naprawić, poprawić 2. przygotować
ZRYĆ - otrzymać ocenę niedostateczną w szkole
ZRYMPLOWAĆ - zniszczyć, uszkodzić
ZRYMPOLIĆ - zniszczyć, zepsuć
ZUBER - stara krowa nie nadająca się do hodowli
ZUBROWAĆ - o odgłosie szybkich, krótkich uderzeń o twardą powierzchnię
ZUCHTAĆ - myszkować, szukać
ZUCHTANI - myszkowanie
ZULC - galareta
ZUTAŻ - wężowate naszywki na żywotku stroju cieszyńskiego
ZUZANKI - niezapominajki
ZWADLIWY - kłótliwy
ZWALITY - potężny
ZWIEDAWY - ciekawy
ZWIELEBIĆ - postarać się, zdobyć
(NA) ZWIELKOŚĆ - na wysokość
ZWINCZEĆ, ŹWINCZEĆ - dzwonić, wydawać dźwięczny odgłos
ZWIOĆ GROCH - wyjść cichaczem
ZWIYNGNÓĆ - zwiędnąć
ZWIYRAĆ - o początku wrzenia
ZWIYRKA - silna metalowa obręcz spinająca tylne sznica konnego wozu z rozworą
ZWIYRZ - wszelka leśna zwierzyna
ZWODZAĆ - zwodzić np. przez obietnice
ZWORNICA - obręcz łącząca tylną część wozu z rozworą
ZWOZY - rodzaj zaraźliwej choroby u koni objawiającej się wyciekiem żółtej, ropnej wydzieliny z nozdrzy oraz brakiem łaknienia
ZWOŻAĆ - zwozić plony z pola
ZWÓLA - samowola
ZWÓN - dzwon
ZWÓNEK - dzwonek
ZWÓNIBUŁA - człowiek uparty, namolny
ZWÓNIORZ - dzwonnik
ZWRACAĆ - wymiotować
ZWUCZEĆ - jęczeć
ZWUK - płacz, lament
ZWYK - zwyczaj
ZWYKNÓĆ - przyzwyczaić się
ZWYNDZIĆ - ukraść jakąś drobnostkę
ZWYRT - o nagłym zwrocie
ZWYRTAĆ - obracać
ZWYRTAĆ KOLE KOGOŚ - zabiegać o czyjeś względy, troszczyć się o kogoś przesadnie
ZWYRTAĆ SIE - 1. obracać się 2. uwijać się (przy pracy)
ZWYRTNÓĆ SIE - odwrócić się
ZWYRTOK - o człowieku zaradnym, przedsiębiorczym
NA ZWYŻ - na wysokość
ZYNGIEL - uchwyt metalowy
ZYGŁAĆ - 1. podbierać jedzenie 2. o gąsięciu lub gęsi zmiękczającej dziobem trawę lub słomę
ZYGNÓĆ SIE, ZZYGNÓĆ SIE - ominąć - tylko w zwrocie
ZYGOR - zegar
ZYNGRUBA - zbiornik na gnojówkę czy fekalia
ZYŃŚĆ SIE - spotkać się
ZYMBADŁO - część uzdy końskiej - wędzidło
ZYMBY SUSZYĆ - szczerzyć zęby do kogoś, uśmiechać się zalotnie
ZYMRZIĆ SIE - umrzeć
ZYNFT - musztarda
ZYZAĆ - zerkać ukradkiem

Ź

ŹDZIEBŁO - źdźbło
ŹDZIEBOLIĆ - szyć byle jak
ŹDZIUCH - 1. liche zboże 2. poślad 3. skąpiec
ŹDZIURDZIEĆ - o mleku - zwarzyć się
ŹDZIYRŻ, ZDYRŻ - 1. łańcuch łączący chomonto konia z końcem dyszla w celu kierowania wozem i hamowania
2. o zwieraczu cewki moczowej lub kiszki stolcowej
ŹDZIYRŻAĆ - wstrzymać
ŹLE SIE KÓMU ROBI - ktoś odczuwa mdłości
ŹNIEĆ - 1. dźwięczeć 2. o głosie - roznosić się, rozbrzmiewać

Ż

ŻABA - pleśniawka na języku
ŻABI KRAJ - obszary stawów od Strumienia po Oświęcim
ŻABINIEC - stawek przydomowy lub leśny
ŻABI OCZKA - niezapominajki
ŻABKA - 1. rodzaj żelaznej zawleczki na osi konnego wozu mocującej koło aby nie spadło
2. motyw koronki szydełkowej
ŻAŁOBA - skarga (do sądu)
ŻAŁOWAĆ - wnosić skargę na kogoś do sądu
ŻAŁOWNIK - skarżypyta
ŻARNA - kamienne urządzenie do mielenia zboża, składające się z dwu obrobionych kamieni zwanych biegunkiem i spodkiem
oraz długiego drążka zwanego żarnówką
ŻARNIORZ - człowiek wykonujący żarna
ŻARNÓWKA - 1. mąka grubo mielona 2. potrawa z pszennej mąki gotowana w wodzie lub mleku
3. długi drążek do obracania górnego kamienia żaren
ŻBER - duże drewniane naczynie z klepek z dwoma uchwytami
ŻBLUCHAĆ - 1. bulgotać 2. pluskać
ZBÓN, ZBÓN - duży dzban
ŻBÓNEK, ZBÓNEK - dzbanek, gliniane naczynie na mleko
ŻBULKAĆ - bulgotać
ŻDORAĆ - zaczepiać, trącać
ŻDUCHAĆ - bóść, trącać
ŻDUCHNÓĆ - lekko trącić
ŻEBRACZ - biedota wiejska pogardliwie nazywana przez zamożnych
ŻEBRACTWO - o jakiejkolwiek rzeczy ze złością lub zniecierpliwieniem
ŻEBROCZKA - zapiekana potrawa z tartych ziemniaków z dodatkiem kaszy, mięsa i słoniny
ŻEBYCZKI - goździki, przyprawa
ŻGAĆ - 1. kłuć, pchać 2. wtrącać się, zaczepiać, prowokować
ŻGOL - żart. lub niechętnie o małym dziecku
ŻŁOBINA, ŻŁABINA - koleina
ŻŁÓB - 1. podłużne naczynie na paszę dla bydła lub koni 2. wydrążony pień drzewa, do którego
wlewa się woda ze strumyka lub źródła przez drewnianą rynienkę umieszczoną nad nim
ŻŁÓBEK - stajenka betlejemska
ŻOCZEK - 1. ministrant 2. mały chłopiec
ŻODYN - nikt
ŻOR - wypalone miejsce w lesie
ŻOŁNA - czarny dziecioł
ŻÓŁTKA - ziemniaki koloru żółtego
ŻÓNĆ - kosić
ŻRAĆ - 1. o zwierzęciu - jeść 2. jeść łapczywie jak zwierzę
ŻRAĆ SIĘ - kłocić się
ŻRANI - pokarm dla bydła czy nierogacizny
ŻRANICA - gościna
ŻROCZ - świnia dobrze żrąca
ŻRÓŃ - o człowieku dużo jedzącym, też o zwierzęciu
ŻUCHŁAĆ - żuć
NA ŻUREK - sposób wiązania chustki na głowie zob. czepiyni
ŻURZIĆ SIE - boczyć się na siebie
ŻWANDLOWAĆ - gderać
ŻYDLA - drewniane oparcie krzesła lub ławki
ŻYDLIK - gliniany kufel na piwo
ŻYMŁA - bułka
ŻYNICH - pan młody
ŻYNIACZKA - ożenek
ŻYNIĆ SIE - 1. zawierać małżeństwo 2. wyprawiać burdy w domu po pijanemu
ŻYNÓĆ - o bydle - gnać
ŻYŃCZYCA, ŻYNTYCA - serwatka z owczego mleka
ŻYŃSKO - kobieta
ŻYR - duża ilość czegoś małego
ŻYRKA - 1. kolka 2. zapalenie wyrostka robaczkowego
ŻYROK - żarłok
ŻYWE STRZYBŁO - 1. rtęć 2. miłe i ruchliwe dziecko
ŻYWNIE - wzmocnione przy okreleniu ilości tylko
ŻYWOBYCI - życie
ŻYWOTEK - górna część sukni cieszyńskiej
ŻYŻMÓN - sknera
ŻYŻYŃ - pragnienie








 
Copyright ©2007 by Tomasz Sochacki
Kreator Stron www