gwara / Potrawy Cieszyńskie / Zależok 

Zależok to był syr, kiery sie robiło s mlyka krowigo. Tyn syr je jak szkło, gładki, mo krymowy, lebo żółtawy kolor (zoleży wiela się do żółtek), a w postrzodku sóm zorka kminku. Zależok mo taki kształt, w jakim garcu, lebo talyrzu sie go srobi. S jednego kila biołego syra idzie srobić tela zależoka, że wlezie do wiynkszego talyrza. Zależok wyglóndo jak syr topióny i sie cióngnie. Zależok mo ostry szmak syra, kiery dozdrzywo, a wónio też tak podobnie.

Zależok ze świyżego mlyka...

Na Cieszyńskij Ziymi, kiery mioł gospodarke to dowoł pozór, coby sie nic nie smarnowało – wszecko trzeja było sjejść a zbytek dać gowiedzi. Jak jako gaździno miała wiyncyj mlyka, to zaros robiła bioły syr. Jak sie tego syra chned nie sjadło to nie śmioł być długo we szpajsce, bo kiejsi ludzie ni mieli lodówek jak oto baji dzisio. Tóż tyn bioły syr sie niechało aż kapke dozdrził a potym sie go smażiło i jadło jako inksze jodło. Uż za Franca Jozefa sie tak jodało syr. Na wiosne i w lecie było kupa mlyka, tóż gaździnki robiły zależok. Syr trzeja było posolić, posuć kminkiym a niechać na trzi dni w kuchyni w gorku, ale przikryć hadróm. Każdy dziyń trzeja było to miyszać, na drugi dziyń semleć na maszynce do miynsa a dać do tego kapke cebuli. Potym masło stopić w kastrolku, dać kapke papryki a narychtowany syr. Fórt to miyszać i smażić aż to bydzie gynste. Przirychtować miske s porcelany, popłukać jóm zimnóm wodóm, wrazić do nij syr a niechać aż to ochłódnie. Potym syr wycióngnónć a suszyć jedyn, lebo dwa dni na lufcie. Jak sie smażi tyn syr to idzie tam do niego kidnónć jedno żółtko a wymiyszać. Inkszy recepis na zależok je taki, że snoci najlepszy do smażynio je syr, kiery uż kapke zaczyno sie psuć, bo sie dobrze rospuszczo, jak je wrzawy. Trzeja usmażić cebule na maśle, dać do nij syr, a jak uż se rospujści to to posolić, wsuć kminku, lebo zielónego kopru, potym do tego kidnónć wajca a wszecko wymiyszać. Jak to uż je gotowe to to trzeja wyniyjść do chłódnego, baji do szpajski, a jy sie to zimne s chlebym. Eszcze dzisio ledzy kany po chałupach na Cieszyńskim gaździny robióm zależok. Robióm go ze świyżego mlyka zaros jak sie podoji krowe. Zależoka nie idzie srobić s mlyka, abo ze syra s obchodu, kiere je w kartonie, lebo w miyszku. Ni ma tam bakteryjni, kiere sóm potrzebne, coby tyn syr sfermyntowoł.

 
Copyright ©2007 by Tomasz Sochacki
Kreator Stron www