gwara / Potrawy Cieszyńskie / Szodon z wina 

Cieszyński szodón s wina

Cieszyński szodón s wina ma żółty kolor, a w postrzodku wyglóndo jak krym. Jak je wielki, a jaki mo kształt zoleży od garca w kierym je. Mo słodkawy szmak wina, kapke ciyrpki. Słowo szodón je s jynzyka francuskigo, a je to ciepło, abo zimno moczka do deserów. Szodón sie robi s żółtek kiere sie miyszo s cukrym, a rosfyrtuje na ciepło s mlykiym a s winym. Dowało sie do niego aji jakisi arómaty, a gor wanilije. Szodón sie leje na jabka, abo gruszki s kómpotu, pudingi, kisiele, a aji ponikiere buchty. Pisze o tym Lucyna Ćwierczakiewiczowa (1829-1901), w ksiónżce „365 obiadów”.

Szodón sie robiło na Cieszyńskij Ziymi uż downo tymu, a aji eszcze terazy sie go robi po chałupach. Recepis sie nie smiyniuł a fórt je taki sóm – idzie go baji nónść w ksiónżce  Walburgije Fójcikowej, „Nasza Kuchnia” kiero była wydano w kwietniu 1937 roku w Czeskim Cieszynie. W tej ksiónżce je cały opis jako sie szodón robiło, opisano je jego tradycyj, skónd prziszoł recepis, a jako je jego historyja. Recepis na szodón je taki: trzeja narychtować jednóm trzecióm litra biołego wina, osiym żółtek, dwa całe wajca, szternost deka cukru a wszecko to porzóndnie rosfyrtać rogulkóm, aż sie to zapiyni. Potym postawić garniec s pianóm do plechocza s wrzawóm wodóm, fórt miyszać, aż masa zacznie rosnónć, a moczka styngnie. Potym to trzeja ubijać w zimnej wodzie a wyniyjść do lodu. Idzie go aji jejść ganc na ciepło, a poloć nim baji legumine, lebo biszkopty. Do szodónu idzie aji dać kapke żelatyny, coby barży styngnół. Dowało sie go i dowo dali do rostomajtych jodeł baji takich jak puding s migdałów, biszkopt, krepliki strzikane, lebo rulón biszkoptowy. Szodón sie dowo aji do obiadów. Wino, kiere sie używo do robiynio szodónu to je gor wino jabkowe, kiere sie robiło po chałupach, s jabłek ze zogrody, podle starucnych recepisów. Takich jabłek na wino sie nie śmiało szkrobać, bo w skórce je nejwiyncyj arómatów, garbników, a barwników. Taki Wino s całych jabłek mo lepszy szmak a kolor. Na wino deserowe nejlepsze jabka to sóm taki wóniawe baji Renety.

 
Copyright ©2007 by Tomasz Sochacki
Kreator Stron www