gwara / Potrawy Cieszyńskie / Ser wołoski 


Syr wołoski wyndzóny to je taki żółty placek, kiery mo s wyrchu wzór rozety, a ón zoleży od tego, w jakij formie się go srobi. Tyn syr mo gładkóm skórke, kiero mo kolor ciymno żółty, a jak sie go przekraje to je krymowy. Syr wołoski je kapke podobny jak dorta i mo kole trzicet cyntymetrów. W postrzodku je miynkki, a skórke mo twardawóm. Mo kapke słónawy szmak, a wónio od wyndzynio. Robi sie go podle starucnego recepisu w goraliji, a tymu je aji taki dobry, bo go Gorole robióm ze świyżego mlyka. W goraliji je świyży a czysty luft, ni ma tela aut ani smrodu, tóż też to mlyko a syry sóm przeogrómnie dobre. Syr wołoski wyndzóny sie robi s owczego mlyka a kiejsi się go robiło aji po chałupach. Robiło sie go podle recepisu, kiery dowali ojcowie swoim synkóm a matki swoim ceróm.



Hań downij w Beskidach byli Wałasze, kierzi mieszkali w Istebnej, Jaworzince a w Kóniokowie, ale aji w inkszych dziedzinach. Od połówki szesnostego wieku ci Wałasze zaczli wandrować ku beskidzkim dziedzinóm. To byli pastyrze, kierzi gnali owce po caluśkich Karpatach, a prziszli snoci kansik od Bałkanów. Ci Wałasze umieli robić dobre syry, kiere potym zaczli wyndzić aji nasi beskidzcy Gorole. Tak jak na Podhalu Gorole stawiali na gróniach sałasze, do kierych sganiali owce a robili syry. Dzisio eszcze żyjóm starzi owczorze, lebo jejich syncy a wnucy, kierzi poradzóm cosi powyrzóndzać o sałaszach, a aji jako sie tam żyło, co było w kolibach, jaki sie robiło syry, bryndze, żyntyce (żencice – mulke), lebo hurde. Hań downij sie nie jodało jako dzisio. Ludzie jodali kupa jarzin, ziymnioków, pili kupa mlyka a jedli syry. Nejhudobnejsi mieli kozy a pili kozi mlyko a owczorze i gazdowie w goraliji zajś chowali owce a s jejich mlyka robili klagane syry. Taki syr jak sie go dało do chłódnego do szpajski to długo wydzierżoł, a kiejsi ludzie mieli wszecko swoji bo do obchodu się yny chodzowało ros za czas – gor po cukier, abo po jaki prziprawy. Na sałasie owczorze jodali syry, pili mlyko, a jak mieli mało, to szli do lasa – bo tam dycki szło cosi nalyźć. Dzisio sie robi wołoski syr wyndzóny w gminie Istebna.


 
Copyright ©2007 by Tomasz Sochacki
Kreator Stron www