gwara / Potrawy Cieszyńskie / Pajszle 
Pajszle to je tako gynsto polywka s kónskami dyrszczek owiynzich, lebo s babucia, s majyrónkiym a s kónskami marekwie. Pajszle sóm szare s czyrwiónymi kónskami marekwie a biołymi poskami dyrszczek. Majóm ostry szmak, wóniajóm majyrankiym a rosołym s dyrszczek. Na Cieszyńskij Ziymi tradycyje warzynio sóm przeogrómnie bogate. Czasym sie zdo że ty tradycyje ni majóm granic, bo tukej sie miyszały rostomajte narody a kultury. Pajszle sie jodało dycki przi wiynkszych świyntach. Ta polywka je ajnfachowo a recepis sie nie smiyniuł, choć uż jich ludzie warzóm kupa roków. Robi sie jich fórt na dyrszczkach owiynzich, abo s babucia. Do polywki trzeja narychtować jarziny pokrote w poski – marekwie, pietruzieli, cebule a celer. Trzeja aji narychtować zasmożke s masła a s mółki, a prziprawy sie do pajszli dowo coby miały lepszy szmak. Trzeja do tego dać sól, pieprz, laurowy listek, angielski ziele, majyrónek, słodko papryka, gałka muszkatołowo, a zozwor. O pajszlach pisali uż na poczóntku dwacatego wieku. Snoci, że pajszle sie jodało uż od poczóntku dewatnostego wieku.

W gazecie „Zarani Ślónski” kieróm szło kupić co sztyry miesiónce gor w Cieszynie, w numerze s grudnia 1931 roku, w artykule Jerzego Probosza – Biydno Wilija czytómy o tradycyji wywodzin – kiej żynich szoł po młoduche a potym wszyjscy jedli pospołu wiesielny obiod. Probosz tam pisze aji o pajszlach: „Potym wszyjscy siodajóm za stołym a je piyrszo gościna, przi kierej wiesielncy zaczynajóm dziepro wyrzóndzać, a jedyn drugimu kradnie cosi s miski, śmieje sie s drugigo, że wartko wyjodo jodło s miski, a kiejsi sie jodało s jednej misy kiero stoła na stole. Na każdym stole była jedna misa. U bogatych siedloków miało być dycki dwanost jodeł – tela, wiela było apostołów, a u hudobniejszych aspóń siedym, coby na każdy dziyń w tydniu mieli inksze jodło. Jodła sie jodało jedno po drugim – nejprzód bryndza s chlebym, potym masło rostopióne s kałaczami – moczanina, kapuste s wyndzónym miynsym s babucia, jedynoste były pajszle na kwaśno, a na kóniec kawa s kreplikami abo s buchtóm. Emilia Kołder w ksiónżce do warzynio „Kuchyń Ślónsko” podowo recepis na pajszle. Dyrszczki oszkrobać, wymoczać a pore razy opucować we wodzie, kieróm trzeja smiyniać. Potym dać warzić, sloć wode, zaloć zajś zimnóm wodóm a warzić dali. Jak to je na poły miynki to dać do tego soli a warzić s jarzinami. Uwarzóne pajszle wycióngnónć, pokroć w długi ciynki poski a wrazić spadki do ocedzónej polywki, w kierej sie warziły. S masła a s mółki srobić biołóm zasmożke, zaloć polywkóm s dyrszczek a dać warzić. Pod kóniec warzynio wsuć pieprz, zoswor, gałke muszkatołowóm, majyranek, wloć ocet a mage. Gdo chce może se eszcze do tego wloć mlyko, abo kwaśnóm śmietónke. Jy sie to s chlebym. Pajszle idzie aji warzić na polywce owiynzij.
 
Copyright ©2007 by Tomasz Sochacki
Kreator Stron www