gwara / Potrawy Cieszyńskie / Moczki 
Cieszyński moczki sie robiło gor s krzónu, cebuli, abo s grzibów. Sóm gynste, skapujóm s łyżki, a po wyrchu pływajóm kónski krzónu, cebuli, abo grzibów. Ku obiedzie sie jodało tak dwie, trzi łyżki moczki. Kolor zoleży od tego, s czego sie jich robiło. Moczka krzónowo mo kolor bioły, grzibowo – brónzowy, a s cebule – złoty. Szmak moczek tez zoleży od tego s czego sóm srobióne. Krzónowo – mo ostry szmak a wónio krzónym, grzibowo – przeogrómnie pieknie wónio grzibami, a mo łagodny szmak, cebulowo – mo szmak cebuli a wónio cebulóm, szmak mo słodkawy, a kapke pikantny. Moczke sie jodało dycki ku obiedzie a ku inkszym jodłóm – bo wszecko lepszy szmakuje s moczkóm, lepszy to wónio, a aji lepszy wyglóndo. Bes moczki jodło ni ma ganc fertig. Słowo sos - moczka je s łacińskigo salsus – posolóny, prziprawióny, pikantny.


Nejstarsze moczki były  ajnfachowe, a robiło sie jich s oliwy, octu, wina, a s zielin. Loło sie nimi gor miynso. Od patnostego wieku do moczek sie zaczło dować nowe rzeczy – bo sie zaczło odkrywać fórt nowe kultury, tóż sie aji prziwożało nowe zieliny, owoce, a zielyniny. Do moczek  gaździny zaczły wciepować czili, papryke, rostomajte zieliny, korzynie, pomidory a inksze. Tradycyjno kuchyń Cieszyńskij Ziymi je bogato w szmaki, wónio rostomajtymi jodłami, s kierych nejwiyncyj sie warziło moczek. Moczki krzónowo, cebulowo a grzibowo to sóm moczki ciepłe, kiere sie robiło s buliónu, abo s wody. Dowo sie jich do ziymnioków a do miynsa. Recepis na nich je taki – s fetu a s mółki srobić biołóm zasmożke, dać krzón, rosfyrtać rosołym, lebo wodóm a dać warzić. Dać sok s cytrónu, sól a cukier. Jak uż moczka je gotowo to wloć do nij śmietónke, a do lepszego szmaku dać żółtko. Ochłódzónóm moczkóm idzie poloć rostomajte miynsa a ryby. Moczka grzibowo – grziby porzóndnie opucować a umyć pod wodóm, potym zaloć wrzawóm wodóm a kapke powarzić. S masła a s mółki srobić biołóm zasmożke, zaloć wodóm, lebo rosołym a wsuć sól a pieprz do szmaku. Do tej moczki trzeja potrzić grziby przes sito. Moczke dzierżeć pod pokrywkóm, coby fórt fajnie wóniała. Jy sie jóm gor s miynsym. Moczka cebulowo – do rosgrzotego fetu w róndelku wsuć pokrotóm drobniusińko cebule, a podsmażić jóm na złoty kolor. Dać mółke a srobić takóm jasno – żółtóm zasmożke, zaloć wodóm a dać powarzić. Potym potrzić przes sito, wsuć sól, cukier a ocet. Moczka by miała być jako szkło. Przed jedzynim wmiyszać do moczki masło. Moczke cebulowóm sie jy s warzónym miynsym. Inkszy recepis na cebulowóm moczke je taki – wielkucnóm cebule sie podsmażiło na maśle na brónzowy kolor, zaloło sie zimnóm wodóm, a uwarziło. Potym sie to wycisło przes sito, dało sie cukier, a ocet a jodało ze ziymniokami. Na Cieszyńskij Ziymi moczki sie jodało aji na wiesielu. Jodało sie baji ziymnioki polote moczkóm s krzónu, a warzóne miynso s moczkóm grzibowóm. Recepisy na moczki majóm dali gaździny w szuflodach w kuchyni, a aji w restauracyjach. Moczki rade warzóm, bo to je ajnfachowe jodło, majóm przeogrómnie fajny szmak, a pieknie wóniajóm.          

 
Copyright ©2007 by Tomasz Sochacki
Kreator Stron www