gwara / Potrawy Cieszyńskie / Kita wędzona 

Cieszyńsko kita wyndzóno to je miynso ze zadnij nogi – kity s kojścióm s babucia. S kity tyrczała dycki kojść, a kónsek miynsa był tak wielki, jak wielki był kormik. Kita miała dycki tak dwa, dwa a pół kila. Jak sie jóm roskroło to była krwisto, a kolor miała taki czyrwóno – brónzowy. Kita je soczysto a miynkko, mo smak wyndzónego miynsa. Kite wyndzónóm sie jodo na Cieszyńskij Ziymi uż ze sto roków. Jodało sie jóm na rostomajte świynta. To je kónsek uwyndzónej szónki ze zadnij nogi s babucia. Nejprzód sie kite pore dni peklowało, a potym wyndziło we wyndzoku, w kierym sie hajcowało drzewym ze strómów owocowych, abo s olchy, a s jałowca. Pote kite sie kroło we flostry a jadło s kapustóm po cieszyńsku. Kiejsi hań downij każdy gazda zabijoł se dycki szumnego babucia. Dzisio jak je zabijaczka to sie zabijo kormika jak mo nejlepsze miynso, takigo oto osimdziesiónt do sto dwacet kilo. Jak je staro maciora po oprosiyniu to sie uż ani bardzo nie godzi na zabici – że to je gymbóń. Ale kiejsi ludzie sie na to nie dziwali. Babuć czym wiyncyj wożył, tym był lepszy. Gazdowie zabijali babucie co miały tak dwiesta pindziesiónt, trzista kilo. Jak masorz odjón szpyrki, to sie jich pote w sóndku soliło a dowało takimi worstwami. Trzeja było ty szpyrkigodnie posolić, coby było aji na rok, a wynoszało sie to na wyrch. Miynso, ziebrowina a kity sie dowało do drugigo sóndka a też sie to soliło. Jak uż sie s tego srobiuł rosół, to sie to fórt polywało a polywało przeszło piynć tydni. Jak to uż było porzóndnie przesolóne, az do kojści, to wtynczas sie brało kity, ziebrowiny a głowym, wieszało sie to nad nolepóm pod powołym, tam kany sie godnie dymiło. W tym dymie sie to miynso wyndziło. Kiejsi hań downij nie było wyndzoków, tóż sie nad tym ogniym, nad nolepóm wyndziło. Jak sie to uwyndziło, to sie wyniósło to miynso na wyrch. Hore, u krokwie, kany kocury nie dostały, były wbite hoki, a tam na nich sie to wieszało. Ale kiejsi sie nie jodało miynsa na kożdo. Przi niedzieli, rano sie yny jadło kónszczek, abo jak były jaki świynta.


O kicie je aji tako bojka jak Cygón chcioł Świyntymu Pietrowi wyndzóne kita sniyjść. Kiejsi cygóny chodziły po dziedzinach, tóż też do jednej starki prziszoł Cygón a pyto sie:
Cóż wy tu starko sami bywocie?
– Na sama.
– Na tóż jo bych Se tu chcioł u was poleżeć.
– Ale tóż możesz, tu oto na piecu se legniesz, a możesz sie tukej do rana przespać.
Nale tóż Cygón tak se tam chcioł połobżyrać – esi by sie mu tam co nie wydarziło. Wylos se do siyni, wanio: piernika! Tu kajsi kity wóniajom na wyrchu. Isto uż sóm uwyndzóne. Nó i nic. Prawi se:
– Wiycie co, starko jo u was uż nie bydym leżoł. Bo mi eszcze trzeja ijść tam, do jednego a uż pujdym.
– Nó tóż dobre, Cygónie idź.
A Cygón pomalućku po schodach na wyrch se wylos, miech se łoderzwił, a jednóm kite za  drugim do tego miecha ciepoł. Jak to uż mioł jich tam pore wciepanych, tóż se chynół miech na pleco, hópnół a uż go nie było…”. Recepis jako sie robiło kity sie nie smiyniuł przes roki.  Do dzisia kite wyndzónóm sie jodo w gospodarstwach agroturystycznych, gospodach, a w restauracyjach.

Głosi Ziemi Cieszyńskiej” z 1983 roku, artykuł pt. „Paweł Rucki wspomina, Co się dawni jadło?”

Wywiad etnograficzny przeprowadzony 24 stycznia 1971 roku z Panią Anną Kolenia z Jaworzynki

Głos Ziemi Cieszyńskiej, 28 luty 1971 r., opowiadanie pt. „Jako Cygon chciał świntymu Pietrowi wyndzone kita znyiyść”.

 
Copyright ©2007 by Tomasz Sochacki
Kreator Stron www