gwara / Potrawy Cieszyńskie / Dynia na winie 

Bania we winie po cieszyńsku to je jodło, kiere sie robi ze sdrzałych banii, a s wina. Banie sie kraje w różowe poski, grube na dwa cyntymetry, a długi na trzi centymetry. Ty poski sóm w postrzodku różowe a gładki, sóm też miynkki a lepki. Majóm szmak kwaśnawy, a wóniajóm octym. Sdrzało bania mo w sobie 4,37 - 7,85 % wynglowodanów. Mo kupa karotynu (prowitaminy A), a aji witaminy B1, B2, a C. Bania mo aji 20 mg wopna, 0,8 mg źielaza, 10 mg magnezu, a 140 mg fosforu. Odczyn mo zasadowy (+2). Banie sóm niskokaloryczne, a ni majóm fetu. Majóm w sobie aji pektyny, a kwasy organiczne. Bania je lepszo, jak mo w sobie godnie cukru, ale zoleży to od jeji odmiany, a aji od tego jak je sdrzało. Cukru w banii je pore procynt. W Europie banie zaczli sioć dziepro w szesnostym wieku, ale eszcze rychlij robili ś nij dobre jodło – baji banie smażónóm w miodzie. Grecy jóm jedli jak gdo mioł zatwierdzyni – świyżom banie zalywali winym. Araby pili sok s banii, jak nie poradzili spać. W Argyntynie Indyjanie pili wycióng s banii na wszelijaki nimoce. Wierzili, że to je lyk na młodojść, a na urode.


Bania we winie po cieszyńsku.

Gaździny na Cieszyńskim kisiły ogórki, a marynowały banie. W każdej chałupie na Cieszyńskij Ziymi była szpajska. Jarziny, a owoce dowało sie do słojików, a zawarzowało. Gaździny zawarzowały jich na słóno, lebo na kwaśno. We szpajsce były wina, piwa, a wielkucne banie, kiere leżały na dłaszke. Banie sie sioło w zogródkach gor na pestki, kiere sóm smaczne, a majóm jich rade dziecka. S banii sie robiło polywke na mlyku, lebo sie jóm marynowało. Je kupa rostomajtych recepisów na jodło s banii. Uż od downa na Cieszyńskim sie robi banie we winie. Recepis na banie we winie je taki: pokrote a opucowane banie pokroć w poski osdobiónym nożym, zaloć winnym octym, a niechać dwanost godzin we chłódku. Potym trzeja to dać na czystóm płóciynnóm chandre, a niechać to kapke aż to ociecze. Zawarzić cukier, wino, wrazić do tego banie, a warzić to pómału tak długo, aż wszecko bydzie przezroczyste. Potym trzeja wciepać koński banii do wygrzotych, wypucowanych słojików, a do soku wrazić kónsek skorzicy, pore goździków, kónsek zozworu, a warzić to aż sie to srobi gynste. Wrzawe loć na banie, a jak ochłódnie, to to zawiónzać pergaminym, a warzić na parze. Na jedyn kilo opucowanych banii trzeja dać pół kila cukru, sztwierć litra octu, achtlik biołego wina, jednóm cytróne, kónsek (trzi cyntymetry) skorzicy, piynć goździków, a kónsek (dwa cyntymetry) zozworu.

 
Copyright ©2007 by Tomasz Sochacki
Kreator Stron www