gwara / Potrawy Cieszyńskie / Babraczka 

    Babraczka to je tako masa, kieróm sie jy razym s jelitami, s miynsym, abo samóm. Babraczka mo kształt, kiery zoleży, w czym sie jóm robi. Nakłodo sie jóm łyżkóm na talyrz, tak jak ziymnioki, abo inksze jodło. Widać w nij ziymnioki, kapuste i kónski szpyrek. Babraczka mo kolor jasnożółty s brónzowymi kónskami wyndzónej szpyrki, kiere sie smażi na brótfani, abo na patelni. Jak szpyrki sóm chude to trzeja dać kapke umasty, abo szmolcu. Babraczka je miynkko, kapke gynsto, kapke twardawo, nie śmi sie roslywać. Wónio kiszónóm kapustóm i uwyndzónymi szpyrkami, w smaku czuć kapuste, ziymnioki i szpyrki. Babraczka je przeogrómnie syto. Zjy sie ji jedyn talyrz, a uż człowiek je nabónckany.

Babraczka cieszyńsko

     Babraczke sie robi na cieszyńskim uż ze sto roków. Jadło sie jóm gor w zimie, abo wczas na wiosne s jelitami i s miynsym. Do dzisio eszcze gaździny w Hażlachu i we Wielkich Kóńczyc robióm babraczke. U mnie w chałupie też eszcze moja baba i teściowo jóm czasym robi. Na cieszyńskim hań downij sie jodało gor ziymnioki, obili i kapuste. Przi każdej chałupie były zogóny kapusty, sadzili jóm wszyjscy – kumornicy, chałupnicy i bogaci gazdowie. Wiynksze, twarde głowy kapusty sie chowało do chłódnego, a reszte sie krónżało na nożach i dowało sie do dymbowej beczki. Takóm kapuste trzeja było dobrze udeptać. Kapuste sie też ubijało w beczce takim ubijokiym s drzewa. Sok sie odlywało i fórt trzeja było suć sól. Jak kapusty było kupe na zogónach, to było dobrze, bo tako rodzina sie wyżywiła i do prziszłego roku mieli co jejść. Starczyło yny „podojić dymbowóm krowe“ – nabrać kapuśniónki s beczki, i uwarzić ś ni kapuśnice, abo srobić bigus – polywke i uż było pojedzóne. Starczyło aji wzióńść surowej kapusty na talyrz i też sie szło najejść. Moja staro ciotka Malka mi wyrzóndzała, że kiejsi hań downij, jak była biyda i głód, to jedyn siedlok sprzedoł cały grónt za sud kapusty. Tóż se możecie przedstawić, wielka była wert kapusta, jak sie chciało człowiekowi jejść. Babraczke sie warziło tak: nejprzód trzeja było uwarzić rzodkóm kapuste, wciepać do nij szpyrki, a potym jak sie uż wszecko uwarziło do sie wciepowało uwarzóne ziymnioki i miyszało. Babraczke sie jadło samóm, abo s miynsym. Ponikiere gaździny robiły surowóm babraczke. Do surowej kapusty kroły szupoki w kostke i surowóm cebule, wszecko miyszały i dowały wyndzóne szpyrki, wyndzóny boczek, abo umaste s pieczónego miynsa.
    Babraczke sie też robiło na Wilije. Wilija u bogatszych siedloków była bogatszo ale u hudobnych chałupników i kumorników uż tako nie była. Na piyrsze sie jadło strucle s mlykiym. Jak w chałupie była zabijaczka to sie jadło na drugi moczke ze świńskigo bachora. Moczke sie robiło na śmietónce. Jak nie było zabijaczki, to sie robiło bryje s buchetkami, abo grochówke s chlebym. Jadło sie aji kiszónóm kapuste s wyndzónymi szpyrkami i s ziymniokami. Popijało sie to wszecko uwarzónymi pieczkami s cukrym. Ty pieczki sie robiło s jabłek, śliwek abo s gruszek.







 
Copyright ©2007 by Tomasz Sochacki
Kreator Stron www